یکی از بدنامترین اظهارنظرهای مطرحشده دربارهی جنگ عراق، پیشبینی «دیک چنی»، معاون رئیسجمهور وقت ایالات متحده، درست چند روز پیش از آغاز جنگ بود که گفت از نیروهای آمریکایی بهعنوان «آزادیبخش» استقبال خواهد شد؛ ادعایی که سالها بعد، همزمان با اظهارات «دونالد ترامپ» دربارهی جنگ ایران، بار دیگر بهعنوان نمونهای از خوشبینی خطرناک رهبران آمریکا پیش از ورود به جنگ مورد توجه قرار گرفت.
با گذشت سالها، آن سخن نه تنها به نمادی از وعدههای پوچ دولت «جرج دبلیو بوش» تبدیل شد، بلکه نشاندهندهی ناتوانی آشکار آن در آمادهسازی و درک جنگی بود که خود راه انداخته بود. چگونه یک دولت توانست اینچنین بیپروا دست به پیشبینی مستقیمی بزند که در نهایت تا این حد نادرست از آب درآمد؟
کارنامهی دولت دونالد ترامپ و رویکرد او در مدیریت جنگ علیه ایران نیز پر از نمونههای مشابه است.
در طول چهار ماه و نیم گذشته، بررسی پیشبینیهای ناامیدکنندهای که دونالد ترامپ و نزدیکانش درباره ابعاد درگیری با ایران مطرح کردهاند نشان میدهد بسیاری از ادعاها خیلی زود نقش بر آب شدند. اغلب اینطور به نظر میرسد که به ویژه خود ترامپ، درک چندانی از روند جنگی که به راه انداخته است ندارد. اما این اظهارات نادرست و بیاساس، به او محدود نمیشود. در ادامه به چند مورد از بزرگترین نمونههای آن اشاره میکنیم.
ادعا: کنترل تنگهی هرمز در دست آمریکا خواهد بود
ترامپ روز دوشنبه در بیانیهای غافلگیرکننده گفت ایالات متحده به زودی به عنوان «نگهبان» کنترل تنگهی هرمز را در دست میگیرد و از کشورها ۲۰ درصد عوارض عبور دریافت خواهد کرد. این در حالی بود که پیشتر دولت او هرگونه دریافت عوارض در این تنگه را غیرقابلقبول میدانست. «مارکو روبیو»، وزیر امور خارجه، در ماه می گفته بود: «ما همیشه گفتهایم چنین سیستمی غیرقابلقبول است… و اصلا کاملا غیرقانونی است.»
اظهارات روز دوشنبه ترامپ همچنین این احتمال را مطرح کرد که ایالات متحده برای کنترل این تنگه در سالهای آینده، به حضور نظامی مداوم نیاز داشته باشد. به عبارت دیگر، این ایده کاملا غیرعملی به نظر میرسید. و همانطور که انتظار میرفت، تنها یک روز بعد، ترامپ از موضع خود عقبنشینی کرد.
صرف اینکه رئیسجمهور چنین ایدهی افراطی و دشواری را مطرح میکند، نشان میدهد که او چندان در جریان کارهای شدنی و نشدنی نیست. روز سهشنبه مشاوران ترامپ سراسیمه تلاش کردند تا او را از این تصمیم منصرف کنند.
ادعا: جنگ کوتاه خواهد بود
ترامپ در همان اوایل کار پیشبینیهای جنجالی مختلفی داشت؛ او و نزدیکانش ادعا کردند جنگ کوتاه خواهد بود و ترامپ بارها درباره عدم کشدار شدن مناقشه با ایران گفت که چهار تا پنج هفته طول میکشد. با گذشت بیش از دو ماه از جنگ، او در اول ماه می گفت که نباید خیلی طول بکشد. اکنون چهار ماه و نیم گذشته و هیچ پایانی برای آن متصور نیست.
بسیاری از پیشبینیهای اولیه دقیق و قطعی نبودند و دولت استدلال میکند که جنگ در طول دورهی آتشبس (که ترامپ اکنون آن را پایانیافته اعلام کرده) جریان نداشته است. با این حال، پیشبینیهای اولیهی مقامات نشان میداد که دولت انتظار جنگی کاملا متفاوت را داشته است.
ادعا: رهبران ایران ناگهان منطقی شدهاند
پس از توافق ایالات متحده و ایران بر سر یک یادداشت تفاهم در ماه گذشته، ترامپ و معاونش، «جیدی ونس»، به گونهای صحبت کردند که گویی رهبران ایران ناگهان راه درست را پیدا کردهاند. ترامپ در ۱۶ جون گفت: «ما با افرادی سر و کار داریم که فکر میکنم بسیار منطقی هستند.» و آنها را «خوشبرخورد» و «غیررادیکال» توصیف کرد.
ونس نیز در مصاحبهای با «جیک تپر» از سیانان گفت: «جذابترین بخش پیشرفتی که در چند هفتهی گذشته داشتهایم این است که میبینید افرادی در درون ساختار ایران، از رهبران ارشد گرفته تا حتی مقامات سپاه پاسداران، میگویند: میدانید چیست، ما ممکن است خصومت یا بیاعتمادی داشته باشیم، اما قبول داریم که شیوهی تعامل ۴۷ سالهی ما با ایالات متحده اشتباه بوده است.»
طولی نکشید که دولت مجبور شد از این حرفها عقبنشینی کند. پس از فروپاشی آتشبس و یادداشت تفاهم در هفتهی گذشته، ترامپ رهبران ایران را دیوانه، شرور، بیمار، بازیگران کثیف و تفاله خواند.
مشخص نیست که آیا ترامپ و ونس واقعا به مواضع قبلی خود باور داشتند یا صرفا به تعارفات دیپلماتیک روی آورده بودند. در هر صورت طولی نکشید که مواضع آنها به غایت خوشبینانه و دور از واقعیت جلوه کرد؛ موضوعی که از همان ابتدا هم از چشم تحلیلگران پنهان نمانده بود.
ادعا: مردم ایران ممکن است قیام کنند
هنگامی که ترامپ در اواخر فوریه برای نخستینبار حملات و اقدامات نظامی خود را در آغاز جنگ علیه ایران پیگیری کرد، یکی از مهمترین پیشبینیهای او این بود که فشار نظامی آمریکا میتواند مردم ایران را به قیام و تغییر حکومت سوق دهد؛ ایدهای که او حتی بیانیهی همان شب خود را با تأکید بر آن به پایان رساند.
«من از تمامی میهنپرستان ایرانی که تشنهی آزادی هستند میخواهم که از این فرصت استفاده کنند؛ شجاع، جسور و قهرمان باشند و کشور خود را پس بگیرند. آمریکا با شماست. من به شما قولی دادم و به آن عمل کردم. باقی کار با شماست، اما ما برای کمک در آنجا حضور خواهیم داشت. دونالد ترامپ»
اما وقتی قیام مردمی شکل نگرفت، ترامپ به سرعت این موضوع را رها کرد؛ گویی از ابتدا اصلا چنین هدفی نداشته است. امروز او طوری صحبت میکند که انگار چنین اتفاقی غیرممکن بوده است.
ترامپ روز دوشنبه به «هیو هویت»، مجری رادیو گفت: «من هرگز فکر نمیکردم که مردم بدون مسلح شدن کامل بتوانند چنین قیامی داشته باشند، زیرا این افراد خشن هستند. این به اصطلاح رهبران، بسیار خشن هستند.» اما واضح است که ترامپ زمانی این اتفاق را یک احتمال قوی میدانست؛ در واقع، این موضوع یکی از محورهای اصلی صحبتهای او بود.
ادعا: تنگهی هرمز مشکلی ایجاد نمیکند
هنگامی که ایران اقدام بزرگ خود را برای به دست آوردن اهرم فشار با بستن تنگهی هرمز انجام داد، دولت ترامپ در ابتدا آن را بیاهمیت جلوه داد و مدعی شد که این وضعیت نمیتواند طولانیمدت باشد.
«پیت هگست»، وزیر دفاع، در ۱۳ مارس گفت: «ما در حال رسیدگی به این موضوع هستیم؛ قبلا هم با آن سروکار داشتهایم.» او افزود که مردم «لازم نیست نگران باشند.»
چند روز قبلتر، در ۹ مارس، ترامپ گفته بود این تنگه «واقعا تاثیر زیادی بر ما ندارد» چون «ما نفت زیادی داریم.» او افزود: «تنگهی هرمز امن باقی خواهد ماند.»
اما این تنگه امن باقی نماند و امنیت آن پایدار نبود. هرچند درست است که کشورهای دیگر بیشتر از بسته شدن تنگه توسط ایران آسیب دیدند، اما این مسدودسازی خسارتهای سنگینی نیز به اقتصاد آمریکا وارد کرد و اهرم فشاری در اختیارات ترامپ و نحوه مدیریت جنگ با ایران قرار داد.
ادعا: قیمت بنزین به سرعت به زیر ۳ دلار در هر گالن خواهد رسید
در ادامهی همین برداشت نادرست دربارهی تنگه، دولت آمریکا وعدههای نادرستی دربارهی قیمت بنزین داد.
«کریس رایت»، وزیر انرژی، در مصاحبهای در ۸ مارس با «جیک تپر» گفت قیمت بنزین در زمانی «نه چندان دور» به زیر ۳ دلار در هر گالن بازمیگردد. وقتی از او دربارهی زمان دقیق سوال شد، گفت: «حتی در بدترین سناریو هم این موضوع چند هفته طول میکشد و نه چند ماه.»
اما شرایط حتی از بدترین سناریوی او هم بدتر شد. بیش از چهار ماه گذشته و قیمت بنزین هنوز به زیر ۳ دلار نرسیده است.
طبق دادههای GasBuddy، میانگین قیمت هرگز از حدود ۳.۷۰ دلار پایینتر نیامده و اکنون با تشدید دوبارهی درگیریها در حال افزایش است.
این پیشبینیهای اشتباه از سوی مسئولان نشان میدهد که ترامپ به طور کامل میزان آسیبی را که درباره بستن تنگهی هرمز توسط ایران وارد میشد، درک نکرده بود.
ادعا: ایران برای رسیدن به توافق دستوپا میزند
ترامپ دهها بار گفته بود که تهران «التماس» توافق میکند، «مستأصل» است و برای رسیدن به توافق «دست و پا میزند» و این توافق را «به شدت» میخواهد. او همچنین مرتب پیشبینی میکرد که توافق به زودی حاصل خواهد شد.
اما تحولات سه ماه گذشته خلاف این را نشان داده است. ایران نه تنها بر امتیازات قابلتوجهی پافشاری کرده، بلکه حتی شرایطی را که در تفاهمنامهی ماه گذشته نسبتا مطلوب به نظر میرسید، کنار گذاشته است.
شاید این صرفا نوعی خوشخیالی یا فضاسازی از سوی ترامپ و تیم او در جریان جنگ علیه ایران بوده باشد، اما نشان میدهد او درک دقیقی از انگیزههای طرف مقابل ندارد.
ادعا: آسمان ایران کاملا در اختیار آمریکا است
از همان روزهای ابتدایی جنگ، ترامپ و هگست ادعا کردند که شکست نظامی ایران آنقدر کامل است که ایالات متحده میتواند عملا بدون خطر در هر نقطهای پرواز کند.
هگست در نشست خبری ۴ مارس گفت آمریکا و اسرائیل «ظرف یک هفته کنترل کامل آسمان ایران را در اختیار خواهند داشت.» او افزود: «و ایران هیچ کاری از دستش برنمیآید.»
ترامپ نیز در هفتههای بعد این ادعا را تکرار کرد و گفت ایران «هیچ کاری نمیتواند بکند.» او گفت: «آنها هیچ سامانهی پدافند هوایی ندارند. رادارشان صددرصد نابود شده است. ما به عنوان یک نیروی نظامی غیرقابلتوقف هستیم.»
اما تا اوایل آوریل، ایران موفق شد دو هواپیمای آمریکایی را سرنگون کند و پیشبینیهای نادرست «دونالد ترامپ» درباره پدافند هوایی ایران اثبات شد.
منبع: سیانان
