مرگ یک کارمند مرکز تحقیقاتی مرتبط با طاعون در روسیه، در حالی به گمانه‌زنی درباره‌ی نشت آزمایشگاهی و احتمال یک همه‌گیری جهانی جدید دامن زده که هنوز حتی ابتلای این فرد به طاعون نیز تایید نشده است. مقام‌های روسیه علت مرگ را «ذات‌الریه با منشأ نامشخص» اعلام کرده‌اند. همچنین آزمایش‌های انجام‌شده تاکنون عامل مرتبط با فعالیت آزمایشگاهی او را شناسایی نکرده‌اند.
هنوز هیچ موردی از طاعون در روسیه تایید نشده است
پس از این حادثه حدود ۲۰۰ نفر تحت نظر قرار گرفتند، اما تاکنون هیچ موردی از طاعون در میان افراد تحت مراقبت شناسایی نشده است. بسیاری از آن‌ها نیز پس از منفی‌شدن آزمایش‌ها از قرنطینه خارج شده‌اند.
سازمان جهانی بهداشت هم اعلام کرده است که هیچ مورد تاییدشده‌ای از طاعون در شهر ایرکوتسک روسیه گزارش نشده و خطر گسترش این بیماری به خارج از روسیه در حال حاضر بسیار پایین است. با این حال، فعالیت حرفه‌ای فرد فوت‌شده در مرکزی مرتبط با تحقیقات طاعون باعث شد احتمال نشت عامل بیماری‌زا در شبکه‌های اجتماعی مطرح شود. اما متخصصان تاکید می‌کنند که میان اطلاعات تاییدشده و این گمانه‌زنی‌ها فاصله‌ی زیادی وجود دارد.
دکتر «کروتیکا کوپالی»، متخصص بیماری‌های عفونی و دانشیار دانشگاه «تگزاس ساوت‌وسترن»، می‌گوید تنها چیزی که در حال حاضر با اطمینان مشخص است، مرگ این فرد بر اثر ذات‌الریه با علت نامشخص است. به گفته‌ی او، هیچ تاییدی درباره‌ی ابتلا به طاعون یا شیوع این بیماری در روسیه وجود ندارد.
او در عین حال تاکید می‌کند که پیگیری ماجرا و درخواست اطلاعات بیشتر منطقی است. اما نباید خلأ اطلاعاتی را با فرضیه‌های تاییدنشده پر کرد. نتیجه‌ی آزمایش‌های تکمیلی، علت دقیق مرگ، سابقه‌ی مواجهه‌ی احتمالی فرد و وضعیت کسانی که با او در تماس بوده‌اند، از مهم‌ترین اطلاعاتی هستند که می‌توانند ابعاد واقعی حادثه را روشن کنند.
طاعون ریوی برخلاف نوع خیارکی قابل انتقال است
اهمیت این حادثه تا حدی به ویژگی نوعی از طاعون مربوط می‌شود که می‌تواند میان انسان‌ها منتقل شود.
عامل بیماری طاعون، باکتری Yersinia pestis است. شایع‌ترین شکل آن طاعون خیارکی است که معمولا از طریق گزش کک آلوده منتقل می‌شود. اما در صورتی که عفونت ریه‌ها را درگیر کند، بیماری به طاعون ریوی تبدیل می‌شود.
دکتر «سایمون کلارک»، دانشیار میکروب‌شناسی سلولی در دانشگاه ریدینگ، می‌گوید طاعون ریوی شکل بسیار جدی بیماری است، زیرا درگیری ریه‌ها می‌تواند در صورت تاخیر در درمان به مرگ منجر شود.
این نوع طاعون برخلاف نوع خیارکی می‌تواند مستقیما از فردی به فرد دیگر منتقل شود. انتقال معمولا از طریق قطرات تنفسی و تماس نزدیک با فرد بیمار رخ می‌دهد؛ برای نمونه، زمانی که فرد مبتلا سرفه می‌کند و شخص دیگری برای مدتی در فاصله‌ی نزدیک او قرار دارد.
به همین دلیل، در صورت تایید یک مورد طاعون ریوی، شناسایی سریع بیمار، جداسازی او و ردیابی افرادی که با وی تماس داشته‌اند اهمیت زیادی پیدا می‌کند.
چرا علائم طاعون ریوی با کووید ۱۹ یکی نیست؟
در نگاه اول، قابلیت انتقال تنفسی ممکن است طاعون ریوی را شبیه کووید ۱۹ نشان دهد، اما تفاوت‌های اساسی میان علائم طاعون ریوی و کووید ۱۹ وجود دارد.
کووید ۱۹ یک بیماری ویروسی است، در حالی که طاعون ناشی از یک باکتری است. همین تفاوت از نظر درمان اهمیت زیادی دارد، زیرا طاعون در صورت تشخیص سریع معمولا با آنتی‌بیوتیک قابل درمان است.
کلارک می‌گوید پزشکان علاوه بر درمان فرد مبتلا، می‌توانند برای افرادی که تماس نزدیک با او داشته‌اند نیز آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه تجویز کنند؛ اقدامی که امکان کنترل سریع‌تر زنجیره‌ی انتقال را فراهم می‌کند.
الگوی انتشار طاعون ریوی نیز با بسیاری از ویروس‌های تنفسی متفاوت است. این بیماری معمولا برای انتقال به تماس نزدیک با فرد بیمار نیاز دارد و مانند برخی ویروس‌های تنفسی به سادگی از طریق افراد بدون علامت در جمعیت منتشر نمی‌شود. بنابراین، حتی تایید یک مورد طاعون ریوی به تنهایی به معنای قرارگرفتن جهان در آستانه‌ی یک همه‌گیری نیست.
حتی نشت آزمایشگاهی هم لزوما به همه‌گیری جهانی منجر نمی‌شود
در مورد حادثه‌ی روسیه، هنوز باید مشخص شود که اگر ابتلا به طاعون در نهایت تایید شود، عفونت چگونه رخ داده است. یک احتمال، مواجهه‌ی شغلی محدود در آزمایشگاه است. احتمال دیگر، ابتلا از منبعی خارج از محل کار است. تنها در صورتی که شواهدی از انتقال بیماری به افراد دیگر به دست آید، نگرانی درباره‌ی یک زنجیره‌ی انتقال گسترده‌تر جدی‌تر خواهد شد. با این حال، تاکنون هیچ مدرکی از چنین انتقالی منتشر نشده است.
دکتر «ریچارد هیرشسون» از بیمارستان «ادونتیست» سیدنی معتقد است حتی اگر نشت محدود آزمایشگاهی تایید شود، چنین حادثه‌ای لزوما به یک همه‌گیری جهانی منجر نخواهد شد. به گفته‌ی او، قرنطینه‌ی افراد در معرض خطر و استفاده‌ی پیشگیرانه از آنتی‌بیوتیک می‌تواند زنجیره‌ی احتمالی انتقال را محدود کند.
از این رو، پرسش درباره‌ی احتمال همه‌گیری جدید فعلا پاسخ روشنی دارد: براساس شواهد موجود، دلیلی برای چنین نگرانی‌ای وجود ندارد. نه ابتلای فرد فوت‌شده به طاعون تایید شده، نه مورد دیگری از بیماری گزارش شده و نه نشانه‌ای از انتقال پایدار انسان به انسان وجود دارد.
حتی اگر ابتلا به طاعون تایید شود، وضعیت با روزهای آغازین همه‌گیری کووید ۱۹ یکسان نخواهد بود. طاعون بیماری شناخته‌شده‌ای با عامل مشخص است، درمان آنتی‌بیوتیکی موثر دارد و روش‌های جداسازی، ردیابی تماس‌ها و پیشگیری از انتقال آن نیز از مدت‌ها پیش شناخته شده‌اند.
منبع: زومیت
