وزیر دارایی کانادا از بریتانیا خواسته است به همکاری اقتصادی گسترده‌ای که میان کانادا و اتحادیه اروپا در حال شکل‌گیری است بپیوندد؛ طرحی که اتاوا و بروکسل آن را «اتحاد آینده» می‌نامند و قرار است همکاری در تجارت، فناوری، انرژی، دفاع و امنیت اقتصادی را بسیار فراتر از توافق تجاری فعلی ببرد.
«فرانسوا فیلیپ شامپین»، وزیر دارایی و درآمد ملی کانادا، در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی گفت شرایط جهان تغییر کرده و کشورهایی مانند کانادا و بریتانیا باید شکل تازه‌ای از همکاری را دنبال کنند. او با اشاره به نزدیکی دیدگاه‌های دو کشور گفت کانادا و بریتانیا مستقل و دارای حاکمیت ملی خود هستند، اما همکاری نزدیک‌تر می‌تواند قدرت بیشتری برای هر دو ایجاد کند.
پیشنهاد کانادا به بریتانیا برای پیوستن به اتحاد با اروپا چیست؟
فرانسوا فیلیپ شامپین در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی روی پیوندهای عمیق اتاوا و لندن دست گذاشت. او تأکید کرد که کانادا و بریتانیا ارزش‌های مشترک فراوانی دارند و جهان را از دریچه‌ای بسیار شبیه به هم می‌بینند.
شامپین با یک پرسش صریح ماجرا را باز کرد: چرا نباید توان و ظرفیت‌هایمان را روی هم بگذاریم؟ او هدف نهایی این همگرایی را شکل‌دادن به یک «اتحاد برای آینده» خواند.
این موضع‌گیری درست چند روز پس از سفر «مارک کارنی»، نخست‌وزیر کانادا، به اروپا مطرح می‌شود. کارنی در صحن پارلمان اروپا با قاطعیت از تعمیق روابط میان کانادا و اتحادیه اروپا دفاع کرده بود.
او خواستار پیوندی فراتر از کاهش ساده تعرفه‌های گمرکی شد؛ چارچوبی فراگیر که بخش‌های استراتژیک را در بر بگیرد: از مواد معدنی حیاتی و انرژی گرفته تا صنایع دفاعی، هوش مصنوعی، رایانش، فضا، خدمات مالی و البته تسهیل رفت‌وآمد جوانان برای تحصیل و اشتغال.
کارنی در سخنان خود تصریح کرد که این پیمان علیه هیچ کشور مشخصی نیست. هدف اصلی، تقویت استقلال اقتصادی و توان سیاسی اعضاست تا بتوانند روی پای خود بایستند. او همچنین درهای این ائتلاف را به روی دیگر دموکراسی‌های هم‌سو باز دانست.
حالا پازل سیاست خارجی کانادا روشن‌تر می‌شود. سخنان اخیر شامپین درباره بریتانیا نیز دقیقاً در همین راستا جا می‌گیرد: گسترش گام‌به‌گام همکاری‌ها با کشورهایی که اتاوا منافع و ارزش‌هایشان را هم‌راستای خود می‌بیند.
اتحاد آینده کانادا و اروپا چیست و شامل چه حوزه‌هایی می‌شود؟
کانادا و اتحادیه اروپا سال‌هاست توافق و همکاری جامع اقتصادی و تجاری «سیتا» (CETA) را امضا کرده‌اند. با این حال، بروکسل و اتاوا دیگر به یک پیمان تجاری کلاسیک راضی نیستند و می‌خواهند رابطه‌شان را به سطحی کاملاً تازه برسانند.
«اورسولا فون در لاین»، رئیس کمیسیون اروپا، در سخنرانی ۱۶ سپتامبر خود درباره وضعیت اتحادیه این مسیر جدید را علنی کرد. او از اراده اروپا برای عبور از چارچوب (CETA) و حرکت به‌سوی یک «اتحاد برای آینده» سخن گفت؛ پیمانی که قرار است فضایی مشترک برای رونق و امنیت اقتصادی هر دو طرف بسازد.
طرح‌های روی میز دامنه بسیار وسیعی از همکاری‌ها را هدف گرفته‌اند. این حوزه‌ها تولید پیشرفته، فناوری، هوش مصنوعی، محاسبات کوانتومی، امنیت سایبری، انرژی و باتری را شامل می‌شوند. علاوه بر این، پای مواد معدنی حیاتی، صنایع دفاعی و حتی همکاری راهبردی در قطب شمال نیز در میان است.
اتاوا هم دست‌به‌کار شده و پیشنهادهایی کلیدی ارائه داده است؛ از یکپارچه‌سازی بیشتر بازارهای مالی گرفته تا ایجاد فرصت‌های گسترده‌تر برای جوانان کانادایی و اروپایی، تا بتوانند در هر دو سوی اقیانوس اطلس راحت‌تر زندگی، تحصیل و کار کنند.
آیا کانادا واقعاً قرار است عضو اتحادیه اروپا شود؟
کانادا در حال حاضر به دنبال عضویت کامل در اتحادیه اروپا نیست. آنچه اورسولا فون در لاین در کنار طرح «اتحاد آینده» مطرح کرده، ایجاد جایگاهی تازه با عنوان «عضو وابسته» برای کاناداست؛ جایگاهی که هنوز چارچوب حقوقی مشخص و تعریف‌شده‌ای در اتحادیه اروپا ندارد.
اهمیت این پیشنهاد از آنجا می‌آید که کانادا می‌تواند نخستین کشوری باشد که چنین رابطه‌ای با اتحادیه اروپا برقرار می‌کند. با این حال، «عضویت وابسته» فعلاً بیشتر یک ایده سیاسی و چارچوب در حال مذاکره است تا یک وضعیت حقوقی نهایی با حقوق و تعهدات مشخص.
کمیسیون اروپا نیز تأکید کرده که جزئیات این رابطه هنوز باید با دولت کانادا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا بررسی شود تا مشخص شود این جایگاه دقیقاً چه امتیازها، تعهدات و دسترسی‌هایی برای دو طرف ایجاد خواهد کرد.
اجلاس سران کانادا و اتحادیه اروپا که قرار است روزهای ۲۹ و ۳۰ اکتبر در مونترال برگزار شود، یکی از فرصت‌های اصلی برای ادامه این مذاکرات خواهد بود. دولت کانادا می‌گوید گفت‌وگوهای جاری در زمینه تجارت، خدمات مالی، امنیت اقتصادی و همکاری‌های راهبردی، زمینه را برای این نشست فراهم می‌کنند؛ با این حال، هنوز توافق نهایی درباره شکل «عضویت وابسته» کانادا اعلام نشده است.
آیا بریتانیا می‌تواند به اتحاد کانادا و اتحادیه اروپا بپیوندد؟
بله؛ دست‌کم پیشنهاد فرانسوا فیلیپ شامپین دقیقاً در همین جهت است. وزیر دارایی کانادا در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی از بریتانیا خواست در همکاری اقتصادی در حال شکل‌گیری میان کانادا و اتحادیه اروپا مشارکت کند و با اشاره به ارزش‌ها و نگاه مشترک اتاوا و لندن پرسید: چرا نباید توان خود را با یکدیگر ترکیب کنیم؟
با این حال، پیوستن احتمالی بریتانیا به «اتحاد آینده» را نباید با پیشنهاد «عضویت وابسته» کانادا در اتحادیه اروپا یکی دانست. این دو مسیر متفاوت هستند.
کمیسیون اروپا نیز این تمایز را به‌صراحت مطرح کرده است. سخنگوی کمیسیون توضیح داد که ایده «عضویت وابسته» برای کانادا به‌عنوان یک کشور شریک خارج از اروپا مطرح شده، در حالی که بریتانیا یک کشور اروپایی است و چگونگی تنظیم روابط آن با اتحادیه اروپا باید در چارچوب جداگانه‌ای میان لندن و بروکسل تعیین شود.
بریتانیا پس از جدایی از اتحادیه اروپا، مسیر خود را جدا کرد و پیوندهای اقتصادی و سیاسی‌اش با بروکسل را بر پایه توافق‌هایی مجزا پیش می‌برد. با این حال، لندن طی ماه‌های اخیر یخ روابط را آب کرده و سطح همکاری‌های مشترک با این بلوک را بالاتر برده است.
روشن‌ترین نشانه این چرخش، توافق دو طرف برای بازگشت لندن به برنامه آموزشی و تبادل دانشجو «اراسموس پلاس» (+Erasmus) از سال ۲۰۲۷ است.
در همین حال، دیدار اخیر مارک کارنی و «اندی برنهام»، نخست‌وزیر بریتانیا، مهر تأییدی بر استحکام روابط اتاوا و لندن زد. رهبران دو کشور در این نشست، هم‌راستا با حفظ پیوندهای عمیق دوجانبه، بر ضرورت ایجاد ائتلاف‌هایی مشابه و نزدیک با شرکای اروپایی، به‌ویژه در دو زمینه حساس تجارت و صنایع دفاعی، تأکید کردند.
چرا کانادا به دنبال گسترش اتحاد اقتصادی با اروپا است؟
حرکت تازه اتاوا بخشی از سیاست گسترده‌تر دولت مارک کارنی برای متنوع‌کردن روابط اقتصادی کانادا و کاهش وابستگی بیش از حد به یک بازار واحد است. دولت کانادا به‌صراحت اعلام کرده که در شرایط جدید جهانی به دنبال تقویت توان داخلی و گسترش همکاری با شرکای قابل اعتماد، به‌ویژه در اروپا، است.
این تغییر مسیر هم‌زمان با ادامه اختلافات تجاری کانادا و آمریکا صورت می‌گیرد.
شامپین در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی گفت کانادا آغازگر این اختلاف نبوده و پس از شکست مذاکرات تجاری با آمریکا تصمیم گرفته از صنایع، کارگران و حاکمیت اقتصادی خود دفاع کند. در عین حال، او تأکید کرد اتاوا به دنبال تشدید دائمی اختلاف نیست و در زمان مناسب دوباره با واشنگتن وارد تعامل خواهد شد.
در چنین شرایطی، گسترش تجارت و سرمایه‌گذاری با اروپا و بریتانیا برای کانادا فقط یک موضوع دیپلماتیک نیست و مستقیماً با راهبرد تنوع‌بخشی اقتصادی این کشور ارتباط پیدا می‌کند.
اتحادیه اروپا و بریتانیا چقدر برای اقتصاد کانادا اهمیت دارند؟
اتحادیه اروپا در حال حاضر دومین شریک بزرگ کانادا در تجارت کالا و خدمات است. براساس آمار دولت فدرال، ارزش تجارت دوطرفه کانادا و اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۷۸ میلیارد دلار رسید و اروپا پس از آمریکا دومین شریک بزرگ کانادا در سرمایه‌گذاری مستقیم دوجانبه نیز محسوب می‌شود.
بریتانیا نیز بزرگ‌ترین شریک تجاری کانادا در اروپا است. دولت فدرال می‌گوید حجم تجارت دو کشور از سال ۲۰۲۴ حدود یک‌سوم افزایش یافته و اکنون به حدود ۸۵ میلیارد دلار در سال رسیده است.
به همین دلیل، پیشنهاد شامپین را نمی‌توان صرفاً یک دعوت نمادین تلقی کرد. کانادا، اتحادیه اروپا و بریتانیا همین حالا روابط تجاری و سرمایه‌گذاری گسترده‌ای دارند و بحث اصلی اکنون بر سر این است که آیا این روابط می‌تواند به یک چارچوب اقتصادی و راهبردی منسجم‌تر تبدیل شود یا خیر.
فعلاً طرح همکاری جامع کانادا و شرکای راهبردی‌اش در اتحادیه اروپا تحت عنوان «اتحاد آینده»، هنوز بیشتر یک پروژه سیاسی و اقتصادی در حال طراحی است تا یک پیمان نهایی. شکل واقعی آن، میزان دسترسی کشورها به بازارهای یکدیگر و اینکه بریتانیا دقیقاً چه نقشی می‌تواند در آن داشته باشد، به مذاکرات ماه‌های آینده بستگی خواهد داشت.
منبع: 1news
