به گزارش رسانه هدهد کانادا، جنگ یک ماهه آمریکا و اسرائیل با ایران نه تنها تلفات انسانی سنگین به بار آورده، بلکه یک بحران محیط زیستی جدی و بلندمدت ایجاد کرده است. حملات به تأسیسات نفتی ایران، پالایشگاه‌ها، انبارهای سوخت و تأسیسات نظامی، باعث انتشار حجم عظیمی از آلاینده‌های سمی، آتش‌سوزی‌های گسترده و آلودگی هوا، آب و خاک شده که می‌تواند سلامت میلیون‌ها نفر را برای دهه‌های آینده تهدید کند.
مهم‌ترین آسیب‌های محیط زیستی ثبت‌شده تاکنون
- باران سیاه و اسیدی در تهران و شهرهای بزرگ
حملات هوایی به تأسیسات نفتی ایران به خصوص در اطراف تهران (از جمله انبارهای سوخت) باعث آتش‌سوزی‌های عظیم شده است. دود غلیظ و ذرات نفتی با سیستم‌های جوی ترکیب شده و به شکل «باران سیاه» (black rain) بر روی پایتخت و برخی شهرها باریده است. این باران حاوی ترکیبات گوگرد، فلزات سنگین و مواد شیمیایی سمی است و آب‌های سطحی و خاک را آلوده کرده است.
- آلودگی شدید هوا (سموم و ذرات معلق)
آتش‌سوزی در پالایشگاه‌ها و تأسیسات انرژی باعث افزایش چشمگیر ذرات معلق (PM2.5) و مواد شیمیایی سرطان‌زا شده است. تهران که پیش از جنگ هم یکی از آلوده‌ترین پایتخت‌های جهان بود، اکنون با سطوح خطرناک آلودگی مواجه است. سازمان بهداشت جهانی و کارشناسان محیط زیستی هشدار داده‌اند که این آلودگی می‌تواند منجر به افزایش موارد بیماری‌های تنفسی، قلبی و سرطان در سال‌های آینده شود.
- آلودگی آب و خاک با فلزات سنگین
بمباران تأسیسات نظامی و نفتی باعث نشت مواد شیمیایی، سوخت و فلزات سنگین (مانند سرب، جیوه و کادمیوم) به خاک و آب‌های زیرزمینی شده است. گزارش‌ها از آلودگی رودخانه‌ها، چاه‌های آب کشاورزی و منابع آب شرب خبر می‌دهند. این آلودگی می‌تواند کشاورزی در استان‌هایی مانند خوزستان، اصفهان و تهران را برای سال‌ها مختل کند.
- خطر نشت نفت و آلودگی نفتی در خلیج فارس
حملات ایران به بیش از ۲۰ نفتکش و کشتی تجاری، خطر نشت نفت و آلودگی نفتی در خلیج فارس را به شدت افزایش داده است. سازمان‌هایی مانند Greenpeace هشدار داده‌اند که حتی یک نشت بزرگ در این منطقه می‌تواند اکوسیستم حساس خلیج فارس (مرجان‌ها، ماهی‌ها و پرندگان دریایی) را برای دهه‌ها نابود کند. آتش‌سوزی برخی نفتکش‌ها نیز دود سمی بیشتری به جو منطقه اضافه کرده است.
- انتشار گازهای گلخانه‌ای و تأثیر بر تغییرات اقلیمی
تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تنها در دو هفته اول جنگ، بیش از ۵ میلیون تن دی‌اکسید کربن (CO₂) منتشر شده است. این رقم معادل انتشار سالانه چندین کشور کوچک است و به بودجه کربن جهانی فشار وارد می‌کند.
تأثیرات بلندمدت حملات به تأسیسات نفتی ایران
کارشناسان محیط زیستی (از جمله گزارش‌های لس‌آنجلس تایمز، گاردین و سازمان ملل) هشدار می‌دهند که این آسیب‌ها «میراث سمی» (toxic legacy) ایجاد خواهد کرد که می‌تواند:
- سلامت عمومی میلیون‌ها ایرانی را برای نسل‌ها تحت تأثیر قرار دهد.
- کشاورزی و امنیت غذایی را تضعیف کند.
- اکوسیستم خلیج فارس و مناطق مرزی را نابود کند.
- هزینه بازسازی محیط زیستی را به میلیاردها دلار برساند.
سازمان ملل نیز نسبت به «نگرانی‌های جدی محیط زیستی» در جنگ ایران هشدار داده است. همچنین تأکید کرده که آسیب به تأسیسات نفتی و نظامی می‌تواند آلودگی فرامرزی ایجاد کند و کشورهای همسایه را نیز درگیر کند.
جنگ همیشه قربانیان خاموشی هم دارد و محیط زیست یکی از بزرگ‌ترین قربانیان این درگیری یک ماهه جدای از اتفاقات انسانی و اقتصادی آن بوده است.
