«حسین محبی»، سخنگوی سپاه پاسداران، با اشاره به عبور کابل‌های اصلی اینترنت از تنگه هرمز، از معرفی اهداف و سلاح‌های جدید در آینده‌ی نزدیک خبر داد و گفت نتیجه‌ی این اقدامات، حذف بقایای قدرت آمریکا از منطقه خواهد بود. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که اختلال در کابل‌های زیردریایی می‌تواند ارتباطات دیجیتال کشورهای حاشیه‌ی خلیج فارس را با خطر مواجه کند، هرچند سهم تنگه هرمز از پهنای باند بین‌المللی جهان کمتر از یک درصد برآورد شده است.
هشدار سپاه درباره‌ی زیرساخت‌های ارتباطی تنگه هرمز
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در مراسم رونمایی از آثار جدید انتشارات ۲۷ بعثت در باغ موزه دفاع مقدس گفت هفت کابل بزرگ اینترنتی از زیر تنگه هرمز عبور می‌کنند و داده‌های اینترنتی و تجاری از طریق این زیرساخت‌ها منتقل می‌شوند.
او با اشاره به اهمیت این مسیر ارتباطی اعلام کرد که اهداف جدید به‌زودی معرفی خواهند شد و سلاح‌های تازه‌ای نیز به نمایش درخواهند آمد. محبی هدف از این اقدامات را پایان دادن به حضور و نفوذ باقی‌مانده آمریکا در منطقه عنوان کرد.
سخنگوی سپاه جزئیات بیشتری درباره‌ی اهداف مورد اشاره، ماهیت سلاح‌های جدید یا ارتباط احتمالی آن‌ها با کابل‌های زیردریایی ارائه نکرد.
محبی همچنین تصویری از یک موشک را در حساب کاربری خود در شبکه‌ی اجتماعی ایکس منتشر کرد که به نظر می‌رسید با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده باشد. روی این تصویر عبارت «جهان خواهد دید چه اتفاقی خواهد افتاد» درج شده بود، اما او مشخص نکرد که تصویر به چه سلاحی اشاره دارد یا آیا انتشار آن با هشدار درباره‌ی کابل‌های اینترنتی مرتبط است.
کابل‌های زیردریایی؛ اهرم فشار بر اقتصاد دیجیتال خلیج فارس
این اظهارات در ادامه‌ی هشدارهای مقام‌های ایرانی درباره‌ی آسیب‌پذیری زیرساخت‌های دیجیتال منطقه مطرح شده است. «محسن رضایی»، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و فرمانده پیشین سپاه، نیز پیش‌تر هشدار داده بود که در صورت آغاز دوباره‌ی جنگ، کابل‌های زیردریایی، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی منطقه، با ارزشی بالغ بر دو تریلیون دلار، در تیررس ایران قرار خواهند گرفت.
رضایی جزئیات محاسبه‌ی این رقم را اعلام نکرد و به تأسیسات مشخصی نیز اشاره نکرد.
این هشدارها پس از حملاتی مطرح شد که به گزارش الجزیره، مراکز داده و منافع تجاری آمریکا در بحرین و امارات متحده عربی را در جریان درگیری‌ها هدف قرار دادند.
«آندریاس کریگ»، مدرس ارشد مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن، معتقد است حفاظت مستمر از کابل‌های زیردریایی دشوار است و اختلال در آن‌ها می‌تواند هم‌زمان بر چند کشور تأثیر بگذارد. به گفته‌ی او، هشدارهای ایران علاوه بر واشینگتن، با هدف بازدارندگی در برابر کشورهایی مانند امارات، عربستان سعودی و قطر نیز مطرح می‌شوند.
آیا اختلال در تنگه هرمز اینترنت جهان را قطع می‌کند؟
با وجود اهمیت راهبردی این مسیر، ارزیابی‌های تخصصی نشان می‌دهند که نقش تنگه هرمز در انتقال داده‌های بین‌المللی محدودتر از آن چیزی است که در اظهارات سخنگوی سپاه مطرح شده است.
بر اساس تحلیلی که نشریه‌ی امنیت سایبری «این‌سایبر» منتشر کرده، کابل‌هایی که ممکن است از اختلال در تنگه هرمز آسیب ببینند، کمتر از یک درصد پهنای باند بین‌المللی جهان را تأمین می‌کنند. بنابراین، قطع کامل ارتباطات از این مسیر به‌تنهایی به معنای خاموشی اینترنت در سراسر جهان نخواهد بود، اما می‌تواند پیامدهای قابل‌توجهی برای کشورهای منطقه داشته باشد.
کمیته‌ی بین‌المللی حفاظت از کابل‌ها نیز در ارزیابی خود اعلام کرده بود که در زمان بررسی، پنج بخش فعال از سامانه‌های کابل زیردریایی از تنگه هرمز عبور می‌کردند و سامانه‌های دیگری نیز در دست توسعه بودند. تفاوت میان آمار هفت کابل اعلام‌شده از سوی محبی و پنج بخش فعال گزارش‌شده از سوی این کمیته لزوماً به معنای تناقض نیست؛ زیرا این دو آمار ممکن است به واحدهای متفاوتی از زیرساخت‌های ارتباطی اشاره داشته باشند.
شبکه‌های مدرن اینترنت معمولاً به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که در صورت قطع یک مسیر، بخشی از ترافیک داده‌ها را از طریق کابل‌های زیردریایی دیگر یا مسیرهای زمینی منتقل کنند. با این حال، میزان دسترسی به مسیرهای جایگزین در کشورهای مختلف یکسان نیست.
قطر، کویت، بحرین و عراق در معرض خطر بیشتری قرار دارند
تحلیل این‌سایبر نشان می‌دهد قطر، کویت، بحرین و عراق به دلیل محدودیت مسیرهای جایگزین و وابستگی بیشتر به کابل‌های عبوری از تنگه هرمز، در برابر اختلال احتمالی آسیب‌پذیرتر هستند.
عراق از این نظر در موقعیت حساس‌تری قرار دارد؛ زیرا بر اساس این گزارش، دو سامانه‌ی فالکون (FALCON) و گلف بریج اینترنشنال (Gulf Bridge International) تنها سامانه‌های فعال کابل زیردریایی بین‌المللی این کشور هستند. اختلال در این مسیرها می‌تواند گزینه‌های عراق برای حفظ ارتباطات خارجی را به‌شدت محدود کند.
در مقابل، بخش عمده‌ای از کابل‌های امارات در فجیره، واقع در ساحل دریای عمان و خارج از محدوده تنگه هرمز، به خشکی متصل می‌شوند. عربستان سعودی نیز بخش زیادی از پهنای باند بین‌المللی خود را از کابل‌های مستقر در ساحل دریای سرخ دریافت می‌کند.
ایران نیز طی بیش از یک دهه‌ی گذشته، توسعه‌ی شبکه ملی اطلاعات را دنبال کرده است. به ارزیابی این‌سایبر، اختلال طولانی‌مدت در ارتباطات بین‌المللی ممکن است فشار اقتصادی بیشتری بر برخی کشورهای همسایه وارد کند. با این حال، برخورداری از شبکه داخلی به‌معنای دسترسی بدون اختلال به اینترنت بین‌المللی و خدمات خارجی نیست.
وابستگی به هوش مصنوعی و مراکز داده، اهمیت کابل‌ها را افزایش داده است
کشورهای حاشیه‌ی خلیج فارس در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در حوزه‌ی هوش مصنوعی، مراکز داده و خدمات ابری انجام داده‌اند. این برنامه‌ها، ارتباطات بین‌المللی را به یکی از زیرساخت‌های مهم توسعه اقتصادی آن‌ها تبدیل کرده است.
کریگ معتقد است هشدارهای ایران به نوعی از زیرساخت‌های راهبردی اشاره دارند که برنامه‌های تنوع‌بخشی اقتصادی کشورهای خلیج فارس را به قدرت فناوری آمریکا پیوند می‌دهند.
آسیب به کابل‌های زیردریایی می‌تواند خدمات بانکی، ارتباطات تجاری و دسترسی به سامانه‌های ابری را مختل کند؛ به‌ویژه در کشورهایی که مسیرهای جایگزین محدودی دارند. هرچند انتقال ترافیک از مسیرهای دیگر می‌تواند از قطع کامل ارتباطات جلوگیری کند، میزان موفقیت این راهکار به ظرفیت شبکه‌های جایگزین و محل وقوع اختلال بستگی دارد.
در مجموع، برخلاف تصویری که از وابستگی کل اینترنت جهان به تنگه هرمز ارائه شده است، نگرانی اصلی به پیامدهای منطقه‌ای هرگونه اختلال در این مسیر مربوط می‌شود؛ پیامدهایی که می‌تواند اقتصاد دیجیتال کشورهای دارای زیرساخت‌های ارتباطی محدودتر را با چالش جدی مواجه کند.
منابع: ساعت۲۴, آیبیتایمز
