«عمر البایومی»، شهروند سعودی، سالها پس از وقایع ۱۱ سپتامبر همچنان در مرکز یک پرونده قضایی یک تریلیون دلاری قرار دارد. خانوادههای قربانیان ۱۱ سپتامبر او را به ارتباط با دستگاه اطلاعاتی عربستان و تسهیل فعالیتهای دو تن از هواپیماربایان مشارکتکننده در این حملات متهم کردهاند.
اکنون «هالی رچفورد»، مدیر سابق مجتمع مسکونی محل زندگی بایومی در سندیگو، روایت او درباره عدم ارتباطش با «نواف الحازمی» و «خالد المحضار»، دو هواپیماربای ۱۱ سپتامبر، را رد کرده و میگوید بایومی رابطهای نزدیک و مستمر با این دو نفر داشته است.
زندگی دوگانه بایومی در سندیگو
بایومی در سپتامبر ۱۹۹۹ همراه خانوادهاش به مجتمع مسکونی پارکوود در سندیگو، کالیفرنیا، نقل مکان کرد. او خود را یک دانشجوی سعودی معرفی میکرد و به گفته رچفورد، فردی خوشبرخورد، خندان و خانوادهدوست به نظر میرسید. رچفورد که مدیر مجتمع بود، با بایومی و خانوادهاش رابطهای دوستانه پیدا کرده بود و او را در مهمانیهای کنار استخر میدید.
اما تحقیقات بعدی افبیآی نشان داد فعالیتهای بایومی تفاوت زیادی با تصویری داشت که به همسایگانش نشان میداد؛ بهطوریکه بررسی مدارک محرمانه مرتبط با عاملان ۱۱ سپتامبر نشان میدهد تحصیلات او عملاً از سال ۱۹۹۸ متوقف شده بود و بخش زیادی از وقت خود را صرف سازماندهی فعالیتهای مذهبی در جامعه مسلمانان سندیگو و فیلمبرداری از آنها میکرد.
«ریچارد لمبرت»، رئیس وقت دفتر افبیآی در سندیگو، میگوید در جامعه مسلمانان این شهر «اجماع کلی» بر این باور وجود داشت که بایومی مأمور دستگاه اطلاعاتی عربستان سعودی است.
کمک به دو هواپیماربای ۱۱ سپتامبر
در ۳ فوریه ۲۰۰۰، بایومی دو مرد جوان را به دفتر رچفورد برد و گفت آنها از مسجد محل او هستند و به دنبال خانه میگردند. این دو نفر نواف الحازمی و خالد المحضار بودند؛ دو مردی که چند ماه بعد بهعنوان دو تن از عاملان اصلی حملات ۱۱ سپتامبر شناخته شدند.
رچفورد میگوید این دو مرد انگلیسی صحبت نمیکردند و شرایط مالی لازم برای اجاره آپارتمان را نیز نداشتند؛ از جمله درآمد کافی و حساب بانکی. با این حال، بایومی روز بعد آنها را به بانک برد و به آنها در افتتاح حساب کمک کرد. سپس برای حل مشکل درآمد، به عنوان ضامن قرارداد اجاره آنها را امضا کرد.
الحازمی و المحضار در واحد شماره ۱۵۰، تنها چند واحد دورتر از خانه بایومی، ساکن شدند. رچفورد میگوید در ماههای بعد بارها این دو نفر را میدید و حتی با آنها چای و شیرینی میخورد.
او همچنین روایت بایومی درباره محدود بودن ارتباطش با این دو نفر را رد میکند. بایومی پس از بازداشت در بریتانیا مدعی شده بود تنها برای پیدا کردن خانه به آنها کمک کرده و پس از آن تقریباً ارتباطی با آنها نداشته است.
رچفورد میگوید: «میدانم این چیزی است که او گفته و میدانم که مزخرف است.»
به گفته او، بایومی پیش از آوردن الحازمی و المحضار به دفترش، چندین بار درباره پیدا کردن آپارتمانی برای آنها پرسیده بود و میخواست خانهای نزدیک محل زندگی خودش پیدا شود. رچفورد همچنین به افبیآی گفته بود هنگامی که این دو نفر در پرداخت اجاره عقب افتادند، بایومی هزینه آن را پرداخت کرد. الحازمی و المحضار در پایان ماه می ۲۰۰۰ آپارتمان را ترک کردند.
افشای هویت واقعی الحازمی و المحضار
۱۶ ماه بعد و در حالی که هنوز تمامی اسناد و جزئیات محرمانه فاش نشده بود، رچفورد بعد از حملات ۱۱ سپتامبر بهطور اتفاقی متوجه شد این دو نفر از هواپیماربایان حمله به پنتاگون بودهاند. زنی که با او تماس گرفته بود، ابتدا خود را فردی متقاضی اطلاعات درباره سابقه اجاره آنها معرفی کرده بود، اما در واقع خبرنگار بود.
تحقیقات افبیآی درباره ارتباط بایومی با هواپیماربایان
پس از حملات ۱۱ سپتامبر، افبیآی تحقیقات گستردهای درباره بایومی آغاز کرد. دو مأمور ویژه این سازمان در ۱۴ سپتامبر ۲۰۰۱ با رچفورد در دفترش مصاحبه کردند و فرم ضمانت بایومی را دریافت کردند.
ریچارد لمبرت میگوید تحقیقات نشان داد شبکهای از افراد در سندیگو به بایومی مرتبط بودهاند و این شبکه به الحازمی و المحضار در بخشهای مختلف کمک کرده است. از جمله این کمکها، دریافت گواهینامه رانندگی کالیفرنیا، اقدام برای ثبتنام در مدارس پرواز، دریافت حوالههای مالی از خاورمیانه و هماهنگی برای درمان دندانهای آنها بود.
افبیآی همچنین دریافت دو شرکت مرتبط با وزارت دفاع عربستان سعودی سالانه حدود ۹۰ هزار دلار به بایومی پرداخت میکردند؛ در حالی که او ظاهراً سر کار نمیرفت و هزینههای قابلتوجهی نیز داشت. مأموران متوجه شدند حقوق بایومی اندکی پس از ورود الحازمی و المحضار به سندیگو بیش از دو برابر شد و پس از خروج آنها از ساحل غربی آمریکا دوباره کاهش یافت.
مأموران همچنین در جریان پیگیری پرونده این حملات، پس از بازرسی خانه بایومی در بیرمنگام بریتانیا و بررسی ارتباط او با وقایع ۱۱ سپتامبر، اسنادی را به دست آوردند که شامل نامههایی به یک مؤسسه خیریه مرتبط با دولت عربستان بود؛ مؤسسهای که ارتباط مستقیم با القاعده داشت. برخی نوشتههای شخصی بایومی نیز از سوی مأموران به عنوان مطالبی ارزیابی شد که میتوان آنها را «جهادگرایانه» تفسیر کرد.
با وجود این شواهد، بایومی هرگز در آمریکا محاکمه یا متهم نشد.
بازداشت مظنون حملات در بریتانیا پس از حوادث ۱۱ سپتامبر
بایومی اندکی پیش از حملات ۱۱ سپتامبر به بیرمنگام بریتانیا نقل مکان کرده بود. در ۲۱ سپتامبر ۲۰۰۱، پلیس ضدتروریسم بریتانیا او را بازداشت و درباره ارتباطش با هواپیماربایان بازجویی کرد. او ابتدا هرگونه آشنایی با هواپیماربایان را انکار کرد. اما یک روز بعد پذیرفت که به دو نفر به نامهای نواف و خالد کمک کرده است.
بایومی مدعی شد این دو نفر را در لسآنجلس دیده و پس از آنکه آنها به مسجدی در سندیگو مراجعه کردند، برای پیدا کردن خانه به آنها کمک کرده است. او گفت پس از نقل مکان آنها به پارکوود، شهر را ترک کرده و پس از بازگشت متوجه شده آنها نیز آنجا را ترک کردهاند.
پلیس بریتانیا او را هفت روز در بازداشت نگه داشت، اما وزارت دادگستری آمریکا تصمیم گرفت او را برای محاکمه به آمریکا بازنگرداند. بایومی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۱ آزاد شد. او در آگوست ۲۰۰۲ بریتانیا را به مقصد عربستان سعودی ترک کرد.
شواهد جدید و پرونده خانوادههای ۱۱ سپتامبر
در سال ۲۰۰۴، کمیسیون ۱۱ سپتامبر آمریکا بایومی را فردی «کمکرسان و اجتماعی» توصیف کرد و او را گزینهای بعید برای مشارکت مخفیانه با افراطگرایان اسلامگرا دانست. با این حال، بعدها مشخص شد افبیآی تمامی شواهدی را که در جریان تحقیقات خود جمعآوری کرده بود در اختیار این کمیسیون قرار نداده است.
خانوادههای قربانیان ۱۱ سپتامبر سالهاست در یک پرونده قضایی یک تریلیون دلاری علیه عربستان سعودی و برخی افراد و نهادهای مرتبط، به دنبال اثبات نقش این کشور در حمایت از القاعده هستند.
از سال ۲۰۱۸، دهها هزار صفحه از اسناد محرمانه مربوط به تحقیقات افبیآی درباره پرونده ۱۱ سپتامبر در اختیار دادگاه نیویورک قرار گرفته است؛ اسنادی که مصاحبههای رچفورد را نیز شامل میشود.
در آگوست ۲۰۲۵، «جورج بی. دنیلز»، قاضی فدرال این پرونده، پس از بررسی مجموعه شواهد اعلام کرد مدارک موجود از این نتیجه حمایت نمیکند که بایومی «صرفاً یک فرد بیگناه و اتفاقی» در این ماجرا بوده است. قاضی همچنین گفت شواهد «استنباطی معقول» ایجاد میکند مبنی بر اینکه کمکهای بایومی به هواپیماربایان صرفاً اقدامات یک فرد نیکوکار نبوده و احتمالاً او در این زمینه «از دستورهای دولت عربستان پیروی میکرده است.»
با این حال، قاضی درباره ویدیویی که بایومی در سال ۱۹۹۹ از ساختمان کنگره آمریکا و واشنگتن دیسی گرفته بود، اعلام کرد نمیتوان از این ویدیو نتیجه گرفت که او در حال شناسایی یک هدف احتمالی برای حمله بوده است و تنها میتوان گفت که از واشینگتن دیدن کرده و از شهر فیلم گرفته است.
عربستان: هیچ ارتباطی با حملات نداشتیم
عربستان سعودی با رد کردن ادعاهای مطرحشده در اسناد جدید مبنی بر نقشآفرینی محرمانه در حوادث ۱۱ سپتامبر، هرگونه دخالتی در حملات را رد میکند و میگوید بایومی مأمور دولت این کشور نبوده و هیچ اطلاعی از نقشهها نداشته است. ریاض همچنین استدلال میکند که بر اساس قوانین آمریکا از مصونیت حاکمیتی برخوردار است و این پرونده باید مختومه شود.
پرونده اکنون در دادگاه تجدیدنظر آمریکا قرار دارد و قرار است استدلالهای شفاهی طرفین در ماه اکتبر شنیده شود.
برای رچفورد، این ماجرا همچنان با پرسشی شخصی همراه است: آیا اگر درباره بایومی سختگیرتر بود یا بیشتر درباره فعالیتهای او سؤال میکرد، میتوانست مانع بخشی از اتفاقات شود؟
او میگوید: «هنوز فکر میکنم اگر سختگیرتر بودم، شاید کاری از دستم برمیآمد.»
رچفورد پس از این حملات در ۱۱ سپتامبر، شغل خود در پارکوود را ترک کرد و زندگیاش را تغییر داد و او میگوید این تجربه باعث شد اعتمادش به دیگران را از دست بدهد: «۱۱ سپتامبر باعث شد از آدمها بترسم.»
منبع: بیبیسی
