«محسن زنگنه»، نماینده‌ی مجلس ایران، پس از انتشار اظهاراتش درباره‌ی اختصاص ۱۱۰ هکتار زمین در بندر چابهار به افغانستان، گزارش‌ها درباره‌ی واگذاری خاک ایران به این کشور را رد کرد و گفت هدف از این اقدام، فراهم کردن امکان سرمایه‌گذاری افغانستان است؛ توضیحی که یک روز پس از سخنان او درباره‌ی اختصاص زمین به این کشور مطرح می‌شود.
بندر چابهار؛ مسیر دسترسی افغانستان به آب‌های آزاد
چابهار به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، یکی از مسیرهای مهم ترانزیتی برای افغانستان به شمار می‌رود؛ کشوری محصور در خشکی که برای دسترسی به آب‌های آزاد به مسیرهای عبوری از کشورهای همسایه وابسته است.
این بندر در جنوب‌شرقی ایران، حدود ۷۰۰ کیلومتر به مرکز افغانستان نزدیک‌تر از بندر کراچی پاکستان است و می‌تواند هزینه‌ی حمل‌ونقل کالا را کاهش دهد. چابهار همچنین تنها بندر اقیانوسی ایران است و منطقه‌ی آزاد آن حدود ۱۴ هزار هکتار وسعت دارد.
در همین چارچوب، زنگنه روز گذشته در گفت‌وگو با شبکه‌ی سحر افغانستان از توافق اولیه برای اختصاص زمین به این کشور خبر داده بود. او با اشاره به جلسه‌ی مشترک با وزیر صنعت طالبان گفته بود: «ایشان پیشنهاد دادند که ما در چابهار منطقه‌ای را به افغانستان اختصاص دهیم تا افغانستان بتواند در منطقه‌ی آزاد بندر چابهار سرزمینی متعلق به خود داشته باشد.»
به گفته‌ی او، پس از این جلسه و با پیگیری‌هایش، مسئولان ایرانی به این جمع‌بندی رسیده‌اند که «حدود ۱۰ هکتار زمین در خود بندر چابهار در کنار آب و بیش از ۱۰۰ هکتار در مرحله‌ی اول در خود منطقه‌ی ویژه» به افغانستان اختصاص یابد.
زنگنه این تصمیم را فرصتی برای توسعه‌ی تجارت افغانستان توصیف کرده بود.
تکذیب واگذاری خاک و اتهام به رسانه‌ها
این نماینده‌ی مجلس در واکنش به بازتاب سخنانش، گزارش‌های مربوط به واگذاری خاک ایران به افغانستان را «دروغ‌پردازی رسانه‌های معاند» خواند و تأکید کرد اختصاص زمین برای «سرمایه‌گذاری» به معنای واگذاری خاک یا حاکمیت ایران نیست.
او همچنین مدعی شد «برخی جریان‌ها» که با گسترش روابط اقتصادی تهران و کابل مخالف هستند، با تحریف اظهارات مقام‌های مسئول می‌کوشند مردم دو کشور را نسبت به مناسبات دوجانبه «بدبین» کنند.
با این حال، اظهارات قبلی زنگنه درباره‌ی اختصاص زمین در بندر و منطقه‌ی ویژه چابهار، زمینه‌ی انتشار گزارش‌ها درباره‌ی این موضوع را فراهم کرده بود.
سابقه‌ی اختلاف بر سر حضور افغانستان در بندر چابهار
بحث اختصاص زمین به افغانستان در چابهار سابقه دارد. پس از بازگشت طالبان به قدرت، مقام‌های ارشد این گروه بارها با هدف گسترش همکاری‌های اقتصادی به این بندر سفر کردند. هیئت اقتصادی و فنی طالبان نیز پیش‌تر پیشنهاد ساخت ساختمان‌های مسکونی و تجاری و هتل در چابهار را مطرح کرده بود.
در پاییز دو سال پیش نیز سخنگوی دولت ایران، در واکنش به انتشار خبری درباره‌ی فروش زمین در چابهار به شهروندان افغانستان، اعلام کرد که زمینی به افغان‌ها فروخته نمی‌شود.
رقابت منطقه‌ای بر سر مسیرهای تجاری
همکاری ایران، افغانستان و هند برای توسعه‌ی مسیرهای ترانزیتی چابهار از سال‌ها پیش دنبال شده است. این سه کشور در ماه مه ۲۰۱۶ توافقی سه‌جانبه امضا کردند که استفاده‌ی افغانستان از این بندر را تسهیل می‌کرد. هند نیز متعهد شد ۵۰۰ میلیون دلار در این پروژه سرمایه‌گذاری کند و جاده‌ی زرنج‌ـ‌دلارام را برای اتصال افغانستان به ایران ساخت.
برای کابل، چابهار می‌تواند راهی برای کاهش وابستگی به مسیرهای ترانزیتی پاکستان باشد. با وجود کندی پیشرفت پروژه‌های توسعه‌ای این بندر، اهمیت آن به‌عنوان مسیری جایگزین همچنان پابرجاست.
در مقابل، پاکستان چابهار را رقیب بندر گوادر می‌داند؛ بندری که با کمک چین توسعه یافته است. از این رو، گسترش نقش چابهار تنها به روابط اقتصادی تهران و کابل محدود نمی‌شود و در رقابت بر سر مسیرهای تجاری منطقه نیز اهمیت دارد.
منبع: یورونیوز
