تهران به ایالات متحده هشدار داده است که اجازه ندهد اسرائیل شانس دستیابی به توافق بر سر برنامهی هستهای ایران را از بین ببرد. این هشدار در آستانهی دیدار ترامپ و نتانیاهو در کاخ سفید مطرح شده؛ دیداری که گمانهزنیها حاکی از آن است میتواند بر روند مذاکرات هستهای ایران و آمریکا تأثیر بگذارد. منابع نزدیک به تحولات میگویند بنیامین نتانیاهو قصد دارد در این نشست فوری روز چهارشنبه، مسیر گفتوگوها را به سمت مطالبات گستردهتر اسرائیل سوق دهد.
تلاش اسرائیل برای گسترده کردن دامنهی مذاکرات هستهای
این مداخلهی ایران همزمان با پرواز نخستوزیر اسرائیل به واشینگتن انجام شد؛ جایی که او قصد دارد از ترامپ بخواهد وارد توافقی با تهران نشود؛ اگر آن توافق شامل محدودسازی برنامهی موشکهای بالستیک ایران، قطع حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه و کاهش نقض حقوق بشر در داخل کشور نباشد.
نتانیاهو به شدت نگران است که «جرد کوشنر» داماد ترامپ و «استیو ویتکاف» فرستادهی ویژهی او آماده باشند به توافقی رضایت دهند که صرفا به محدود کردن دامنهی برنامهی هستهای ایران محدود شود. توافقی که از نگاه اسرائیل هیچ کاری برای مهار تهدید بلندمدت تهران علیه منطقه انجام نخواهد داد.
نتانیاهو پیش از ترک اسرائیل به مقصد واشنگتن گفت که «رویکرد و اصول خود در قبال مذاکرات هستهای ایران و آمریکا» را به رئیسجمهور ارائه خواهد کرد. انتظار میرود او اطلاعات تازهای دربارهی توانمندیهای نظامی ایران، از جمله موشکهای بالستیک دوربرد جدید، در اختیار ترامپ بگذارد.
همراهی سفیر آمریکا با نتانیاهو برای کاهش تنش با کاخ سفید
نتانیاهو در ترسیم مواضع خود در آستانه دیدار با ترامپ با مأموریتی ظریف و پرریسک روبهروست؛ چرا که طرح مجموعهای از خواستهها ـ خواستههایی که میتواند ایالات متحده را به درگیری طولانیمدت با ایران بکشاند ـ این احتمال را افزایش میدهد که او در برابر دو تن از مشاوران بانفوذ و مورد اعتماد ترامپ قرار گیرد و تنشهایی جدی در حلقه نزدیکان رئیسجمهور آمریکا ایجاد شود.
او همچنین ممکن است با برجسته کردن شکافها در حزب جمهوریخواه، خشم ترامپ را برانگیزد. به ویژه اگر به رئیسجمهور آمریکا یادآوری کند که او بارها وعده داده بود به معترضان ایرانی کمک خواهد کرد اما این وعدهها عملی نشد.
روابط پرتنش نتانیاهو و ترامپ از پیش نیز وارد مرحلهای دشوار شده بود. زیرا نتانیاهو همچنان در اجرای طرح صلح غزه تعلل میکند، از ورود یک نهاد تکنوکرات فلسطینی به نوار غزه جلوگیری کرده و عملا در پی الحاق کرانهی باختری است.
اینکه نتانیاهو پذیرفت «مایک هاکبی»، سفیر آمریکا در اسرائیل، را با خود همراه کند، نشانهای است که او میداند روی یخ نازکی حرکت میکند و باید احتیاط کند. هاکبی پیش از حرکت به واشنگتن گفت «هماهنگی فوقالعادهای میان آمریکا و اسرائیل دربارهی ایران» وجود دارد. همچنین تا آنجا که او میداند، دو طرف خطوط قرمز مشترکی دارند.
ایران: آمریکا مستقل از فشارهای اسرائیل تصمیم بگیرد
ایران از مداخلهی اسرائیل در آستانه دیدار ترامپ و نتانیاهو ابراز خشم کرد. «علی لاریجانی»، رئیس شورای عالی امنیت ملی ـ نهادی که راهبرد مذاکراتی تهران را نظارت میکند ـ گفت: «آمریکاییها باید عاقلانه فکر کنند و اجازه ندهند او با ژستگرفتن، این تصور را پیش از پروازش ایجاد کند که قرار است چارچوب مذاکرات هستهای را در ایالات متحده تعیین کند. آنها باید نسبت به نقش مخرب اسرائیل هوشیار بمانند.»
لاریجانی در مسقط با میانجیهای میان واشنگتن و تهران دیدار کرد تا دربارهی دستورکار گفتگوهای بعدی رایزنی کند.
«اسماعیل بقایی»، سخنگوی وزارت خارجهی ایران، نیز در نشست هفتگی خود گفت: «طرف مذاکره ما آمریکا است. این به آمریکا بستگی دارد که تصمیم بگیرد مستقل از فشارها و تاثیرات مخربی که به زیان منطقه است، عمل کند.»
نگرانی اسرائیل از احتمال توافقی که اهدافش برای تغییر رژیم در تهران را تضعیف کند، از زمانی شدت گرفته که آمریکا با ازسرگیری مذاکرات غیرمستقیم با ایران موافقت کرد. مذاکراتی که از جمعه در عمان آغاز شد.
چالشهای داخلی دولت ایران و اعتراض اصلاحطلبان
دولت ایران در داخل نیز همچنان با چالشهای سیاسی روبروست. گروههای اصلاحطلب بیشتری به همراه دانشگاهیان با صدور بیانیههایی نسبت به سرکوب مخالفان و به ویژه بازداشت رهبران جبههی اصلاحات اعتراض کردهاند.
جبههی اصلاحات در بیانیهای دیگر با ابراز شگفتی هشدار داد رویکرد حذفی و اتهامزنیهای بیاساس حکومت، بنبست سیاسی را تشدید میکند. همچنین «جریانهای خشونتطلب و جنگطلب حامی اسرائیل» را تقویت خواهد کرد. این جبهه از «مسعود پزشکیان»، رئیسجمهور ایران، خواست فورا برای آزادی رهبران آن مداخله کند.
حتی اگر دور دوم برنامهریزیشدهی مذاکرات هستهای ایران و آمریکا – همانگونه که تهران میخواهد – صرفا به برنامهی هستهای ایران محدود شود، تضمینی برای موفقیت وجود ندارد. زیرا ایران بر حق خود برای غنیسازی اورانیوم به عنوان سوخت نیروگاههای هستهای پافشاری میکند. حقی که آمریکا در توافق ۲۰۱۵ پذیرفته بود اما ترامپ ظاهرا آن را رد کرده است.
سایهی تنش نظامی در مذاکرات هستهای ایران و آمریکا
ترامپ ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» و سه ناو جنگی همراه آن را به منطقه اعزام کرده است. شناورهایی که توان هدف قرار دادن طیف گستردهای از سایتهای نظامی و اقتصادی ایران را دارند. آمریکا همچنین سامانههای پدافند هوایی پایگاههای خود در سراسر منطقه را تقویت کرده است.
رئیس سازمان انرژی اتمی ایران گفته است تهران ممکن است آماده باشد ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را تا سطح خلوص ۶۰ درصد رقیق کند. امتیازی محدود، زیرا توافق سال ۲۰۱۵ سقف غنیسازی را ۳.۷۵ درصد تعیین کرده بود.
منبع: دگاردین
