طبق اعلام شبکهی دانشجویان و پژوهشگران فلسطینی در معرض خطر، حدود ۱۳۰ دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد و دکترا در غزه حضور دارند که از بیش از ۲۵ مؤسسهی آموزش عالی کانادا پذیرش گرفتهاند، اما نمیتوانند از این منطقهی جنگزده خارج شوند. این نهاد غیرانتفاعی همچنین اعلام کرد که حدود ۳۰ دانشجو در مصر و سه دانشجوی دیگر در نقاط دیگر حضور دارند که موفق به خروج از غزه شده و مدارک لازم را ارسال کردهاند، اما همچنان در انتظار تأیید ویزای تحصیلی کانادا برای ورود به این کشور هستند.
سیتیوی نیوز نامههای پذیرش برخی از این دانشجویان را مشاهده کرده است. در ادامه داستان زندگی آنها را میخوانید.
شیما عرفه
شیما عرفه ۲۴ ساله میگوید در ماه مارس در مقطع کارشناسی ارشد رشتهی اپیدمیولوژی دانشگاه آلبرتا پذیرفته شده است. او میگوید این پذیرش «جوانهای از امید» در دلش زنده کرد تا بتواند رویای خود را برای درمان مردم غزه که از بلای بیماریهای عفونیِ شایع در منطقه رنج میبرند، محقق کند.
عرفه در یک مصاحبهی تصویری با سیتیوی نیوز از داخل غزه گفت: «وقتی پذیرفته شدم… نمیتوانم خوشحالیام را در آن لحظه توصیف کنم. این تنها امید من برای ادامهی تحصیلات تکمیلی است. اکثر دانشگاههای اینجا در غزه تخریب شدهاند و استادان و بیشتر ناظران تحصیلی من کشته شدهاند. بنابراین جای مناسبی برای ادامهی تحصیل وجود ندارد. میخواهم راهکارهایی برای مراقبتهای بهداشتی پیدا کنم تا مشکلاتی را که اکنون با آنها روبرو هستیم حل کنم و سیستم بهداشتی غزه را دوباره بسازم.»
عرفه که مدرک کارشناسی پرستاری دارد، در دو سال گذشته به عنوان کادر درمان به مجروحان فلسطینی در جریان جنگ اسرائیل و حماس کمک کرده است. او اوایل سال جاری میلادی، با وجود شرایط جنگی، تمام تلاش خود را برای ارسال درخواست دانشگاهیاش به کار بست.
عرفه گفت: «به دلیل محدود بودن برق و نبود اتصال اینترنت در منطقهای که زندگی میکنم، مجبور بودم برای دسترسی به اینترنت مناسب پیادهروی کنم. آن هم زیر بمباران و حملات هوایی پراکنده.» او میگوید پس از پذیرش، دولت کانادا از او خواسته است تا پیش از تأیید مجوز تحصیلی، مراحل بیومتریک (شامل اثر انگشت و عکس) را انجام دهد. اما به گفتهی او، هیچ دفتر یا ساختاری در غزه باقی نمانده است که بتواند مراحل صدور ویزای تحصیلی کانادا او را تکمیل کند.
عرفه گفت: «احساس ناامیدی و اضطراب شدیدی دارم. حتی شبها نمیتوانم بخوابم، زیرا تمام آیندهام به این لحظه و این قدم بستگی دارد.»
ریمان رزق
«ریمان رزق» ۲۳ ساله امیدوار است پس از پذیرش در مقطع کارشناسی ارشد رشتهی آموزش (گرایش آموزش ابتدایی) در دانشگاه آلبرتا، آیندهی خود را به عنوان معلم در غزه بسازد. اما او نیز میگوید به دلیل مشکل مشابه و عدم امکان ثبت و ارسال اطلاعات بیومتریک، نتوانسته است غزه را ترک کند.
رزق در حالی که از طریق ویدئوکنفرانس از غزه با سیتیوی نیوز صحبت میکرد، گفت: «ما با موقعیت «مرغ و تخممرغ» روبرو هستیم. ما نمیتوانیم بدون ویزا از غزه خارج شویم. همچنین نمیتوانیم ویزا بگیریم چون قادر به تکمیل مراحل بیومتریک نیستیم. ما در یک دایرهی بسته گرفتار شدهایم.»
رزق اکنون به همراه خانوادهاش در چادر زندگی میکند. او میگوید هر روز با شرایط بسیار سختی دست و پنجه نرم میکند. او گفت: «بعد از فارغالتحصیلی، به دنبال فرصتهایی برای ادامهی تحصیل در خارج از غزه بودم. چون دانشگاههای ما یا تخریب شدهاند و یا به پناهگاه تبدیل شدهاند. او افزود: «میخواهم درسم را تمام کنم تا به جامعهام کمک کنم. تنها هدف مهاجرت دانشجویان فلسطینی به کانادا، پیگیری تحصیل و تحقیق به عنوان پژوهشگران حرفهای، پزشکان و معلمان است. ما قصد داریم پس از اتمام تحصیلاتمان، برای بازسازی دوبارهی شهرمان به غزه برگردیم.»
رزق گفت که چندین بار تلاش کرده تا فرآیند ویزای تحصیلی کانادا را بدون مراحل بیومتریک انجام دهد. اما میگوید کانادا هیچ معافیتی برای فلسطینیهای ساکن غزه قائل نمیشود. او گفت: «به ما توصیه شده که فقط منتظر بمانیم. اما هیچ راه حل واقعی وجود ندارد. ما در حال حاضر در وضعیت بسیار دشواری گرفتار شدهایم و با خطرات جدی و فوری برای امنیت و آیندهمان روبرو هستیم. زمان بسیار حیاتی است و ما مشتاقانه به دنبال یک پاسخ فوری هستیم.»
عبدالله حسن
در میان ئروندههای مهاجرت دانشجویان فلسطینی به کانادا، داستانهایی مانند زندگی عبدالله حسن نیز وجود دارد. مرد ۳۰ سالهای که بیش از سه سال پیش غزه را ترک کرده است. او میگوید با وجود اینکه مراحل بیومتریک و آزمایشهای پزشکی خود را انجام داده، هنوز تأییدیهی اتاوا برای تحصیل در کانادا را دریافت نکرده است. او میگوید دانشگاه تورنتو به او بورسیه کامل تحصیلی برای مقطع دکترا در رشته اکولوژی و زیستشناسی تکاملی اعطا کرده است.
عبدالله حسن در اینباره از خانهاش در جاکارتای اندونزی، از طریق زوم به سیتیوی نیوز گفت: «من درخواست مجوز تحصیلیام را در مارس ۲۰۲۵ به ادارهی مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا (IRCC) ارائه دادم. همچنین مراحل بیومتریک، معاینات پزشکی و همچنین الزامات واجد شرایط بودن را تکمیل کردم. تمام این مراحل با موفقیت سپری و نهایی شد. اما از آن زمان تاکنون، پرونده همچنان در وضعیت «در حال بررسی» قرار دارد. بنابراین تا این لحظه هیچ تصمیم نهایی گرفته نشده و بیش از نه ماه از آن زمان میگذرد.»
حسن که در انتظار پاسخی از سوی اداره مهاجرت کانادا است، میگوید که بابت این موضوع دچار ناامیدی و درماندگی شده است. او افزود که شروع ترم پاییز خود را از دست داده است. اما اکنون امیدوار است بتواند در ترم بهار که از ژانویه آغاز میشود، شرکت کند.
او گفت: «نمیفهمم چرا این اتفاق میافتد، هیچ دلیلی وجود ندارد. این وضعیت برای تمام فلسطینیهای اهل غزه در حال رخ دادن است. بیش از سی دانشجو در خارج از غزه هستند که مراحل بیومتریک خود را انجام دادهاند و برخی از آنها بیش از ۱۲ ماه است که در انتظارند. ما احساس میکنیم نوعی تبعیض علیه دانشجویان فلسطینی وجود دارد.»
مسالهی بیومتریک در زمینه مهاجرت دانشجویان فلسطینی به کانادا
اوایل ماه جاری، شبکه «دانشجویان و پژوهشگران فلسطینی در معرض خطر» (PSSAR) به همراه سایر گروههای مدافع حقوق بشر، کنفرانسی خبری در رابطه با مهاجرت دانشجویان فلسطینی به کانادا برگزار کردند تا از دولت فدرال بخواهند در فرآیند صدور ویزای تحصیلی کانادا برای دانشجویان غزه، استثنائاتی قائل شود.
«نادیا ابوزهره»، استاد دانشکدهی توسعهی بینالملل و مطالعات جهانی در دانشگاه اتاوا، در کنفرانس خبری ۹ دسامبر گفت: «تسهیل مهاجرت دانشجویان فلسطینی به کانادا صرفا به مسالهی بیومتریک مربوط نمیشود. دولت عملا در حال مسدود کردن ویزاهاست. حتی برای کسانی که واجد شرایط هستند و پروندههایشان تکمیل است.»
انتقاد فعالان حقوق بشر از روند مهاجرت دانشجویان فلسطینی به کانادا
«لینا متلج دیاب»، وزیر مهاجرت، پیش از این اعلام کرده بود که دانشجویان غزه باید همان مراحلی را طی کنند که سایر دانشجویان بینالمللی بدون هیچ استثنائی پشت سر میگذارند.
ابوزهره در ادامه افزود: «وزیر بدون هیچ توجهی به شرایط فاجعهباری که این دانشجویان در آن زندگی میکنند، پاسخ داده است. تاکنون دو دانشجو کشته شدهاند. همچنین بیش از ۲۰ نفر مجروح شده و چندین نفر پذیرش خود را از دست دادهاند. وزیر، «لینا متلج دیاب»، تصمیم گرفته است این دانشجویان را به حال خود رها کند.»
برخی کشورهای اروپایی مانند فرانسه، از طریق تلاشهای هماهنگ دولتی و با قائل شدن برخی استثنائات در قوانین درخواست ویزا، مسیر خروج امن را برای دانشجویان تسهیل کردهاند.
سیتیوی نیوز برای مصاحبه با دفتر وزیر دیاب اقدام کرد و بیش از یک هفته برای گفتگو با او تلاش کرد، اما در پاسخ تنها بیانیهای از سوی ادارهی مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا (IRCC) دریافت کرد.
ادارهی مهاجرت در بیانیهای به سیتیوی نیوز اعلام کرد: «تمام دانشجویان بینالمللی متقاضی باید پیش از سفر به کانادا، الزامات سیستم مهاجرتی این کشور را برآورده کنند. از جمله دریافت نامهی پذیرش از یک مؤسسهی آموزشی منتخب (DLI) و اخذ مجوز تحصیلی تأیید شده. ما درک میکنیم که برخی دانشجویان، از جمله کسانی که نامهی پذیرش از مؤسسات کانادایی دارند، با افزایش زمان بررسی پروندههای مجوز تحصیلی خود مواجه شدهاند. اگرچه پیشنهاد پذیرش گام مهمی است، اما به طور خودکار منجر به صدور ویزای تحصیلی کانادا نمیشود.»
منبع: سیتیوی
