بامداد روز شنبه، سوم ژانویه ۲۰۲۶، جهان با خبری تکاندهنده از قلب آمریکای جنوبی بیدار شد. پایتخت ونزوئلا، کاراکاس، و چندین ایالت راهبردی این کشور شاهد یکی از سنگینترین تهاجمات نظامی تاریخ معاصر منطقه بودند. این حملات که با انفجارهای مهیب، قطع گستردهی برق و پرواز جنگندههای پیشرفته بر فراز مناطق مسکونی همراه بود، طبق ادعای رسمی واشینگتن به بازداشت «نیکلاس مادورو» و انتقال او به خارج از خاک ونزوئلا منجر شده است.
شب خونین کاراکاس و باران موشک بر فراز پایتخت
گزارشهای میدانی حاکی از آن است که سکوت بامدادی کاراکاس در ساعت ۱:۵۰ به وقت محلی با صدای نخستین انفجار درهم شکسته شد. خبرنگاران مستقر در محل گزارش دادند که شدت انفجارها به قدری بود که لرزه بر اندام ساختمانها انداخته است. همچنین شیشههای بسیاری از منازل را درهم شکست. بلافاصله پس از موج اول حملات، بخشهای وسیعی از پایتخت در تاریکی مطلق فرو رفت و صدای غرش هواپیماهای جنگی و هلیکوپترها در تمام شهر طنینانداز شد. شاهدان عینی در شهر ساحلی «هیگوئروته»، واقع در شرق کاراکاس، توصیف کردند که آسمان شب ناگهان به رنگ سرخ درآمد. همچنین دیوارهای عظیمی از دود غلیظ برفراز فرودگاهها و مراکز نظامی شکل گرفت. ساکنان محلی از وحشت به خیابانها ریختند. فضای شهر لبریز از فریادهای مردمی بود که در غیاب نیروهای امدادی، نابودی زیرساختهای خود را تماشا میکردند.
اعلام وضعیت اضطراری و واکنش تند دولت ونزوئلا
در پی حمله آمریکا به ونزوئلا، دولت این کشور با صدور بیانیهای فوری، اقدامات ایالات متحده را تجاوز نظامی و جنایتکارانه توصیف کرد. نیکلاس مادورو، پیش از آنکه ارتباطش با رسانهها قطع شود، فرمان وضعیت اضطراری ملی را امضا کرد. همچنین به تمامی یگانهای دفاع ملی دستور داد تا طرحهای مقابله را در زمان مقتضی اجرا کنند. «ولادیمیر پادرینو لوپز»، وزیر دفاع ونزوئلا، با تایید حمله به پایگاه نظامی «فورت تیوونا» در کاراکاس، اعلام کرد که هواپیماهای جنگی آمریکا با شلیک موشک و راکت به مناطق شهری، حاکمیت ملی این کشور را زیر پا گذاشتهاند. در این میان، «دلسی رودریگز»، معاون رئیسجمهور، با ابراز بیاطلاعی از سرنوشت دقیق مادورو و همسرش «سیلیا فلورس»، تایید کرد که این حملات جان بسیاری از نظامیان و غیرنظامیان را گرفته است. همچنین دولت فعلا هیچ خبری از محل نگهداری رئیسجمهور سابق ندارد.
اعلام رسمی ترامپ دربارهی بازداشت نیکلاس مادورو
در حالی که دود انفجارها هنوز بر فراز کاراکاس دیده میشد، دونالد ترامپ در پیامی رسمی اعلام کرد که ایالات متحده یک حملهی گسترده و پیروزمندانه را علیه ونزوئلا انجام داده است. او با توصیف این حرکت به عنوان یک عملیات درخشان، مدعی شد که نیروهای مجری قانون آمریکا با همکاری ارتش موفق شدهاند نیکلاس مادورو و همسرش را بازداشت و از کشور خارج کنند.
ترامپ که در تفریحگاه مارالاگو به سر میبرد، تاکید کرد که این عملیات حاصل برنامهریزیهای دقیق بوده است. همچنین اعلام کرد جزئیات بیشتر را در کنفرانس خبری ویژهای ارائه خواهد داد. همزمان، منابع نزدیک به سنای آمریکا فاش کردند که «مارکو روبیو»، وزیر خارجه، به قانونگذاران اطلاع داده است که مادورو برای محاکمه به اتهام نارکو-تروریسم و جرایم بینالمللی به خاک ایالات متحده منتقل شده است. همچنین این اقدام نظامی در واقع پوششی برای محافظت از نیروهای مجریِ حکم بازداشت نیکلاس مادورو بوده است.
لشکرکشی به کارائیب در قالب عملیات نیزهی جنوبی
حمله آمریکا به ونزوئلا ناگهانی نبود و ریشه در ماهها افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه داشت. واشینگتن طی سال ۲۰۲۵ هزاران نیرو و بیش از ده ناوشکن موشکانداز را در حوزهی کارائیب مستقر کرده بود. در قلب این ناوگان، ناو هواپیمابر «جرالد آر. فورد»، بزرگترین ناو هواپیمابر جهان، به همراه گروههای آبیخاکی و بیش از ۴۵۰۰ تفنگدار دریایی حضور داشتند. این نیروها تحت عنوان عملیات نیزهی جنوبی پیش از این نیز درگیریهایی با شناورهای ونزوئلایی داشتند که به مرگ دهها نفر منجر شده بود.
بازگشایی پایگاه دریایی «روزولت رودز» در «پورتوریکو» و استقرار جنگندههای اف-۳۵ و پهپادهای «ریپر» در نزدیکی مرزهای ونزوئلا، نشاندهندهی آمادگی کامل پنتاگون برای این لحظهی تاریخی بود که در نهایت با بمباران ایالتهای میراندا، آراگوآ و لاگوایرا به اوج خود رسید.
هشدارها و شکاف در بدنهی سیاسی ایالات متحده
با وجود پیروزی دولت ترامپ، برخی از سیاستمداران نسبت به تبعات حمله آمریکا به ونزوئلا هشدار دادهاند. «برایان شاتز»، عضو کمیتهی روابط خارجی سنا، در واکنش به انفجارهای کاراکاس اعلام کرد که ایالات متحده هیچ منافع حیاتی در ونزوئلا ندارد که توجیهکنندهی آغاز یک جنگ جدید باشد. او دولت را متهم کرد که بدون اطلاعرسانی شفاف به مردم آمریکا و کسب مجوز از کنگره، کشور را وارد یک ماجراجویی خطرناک کرده است.
سناتور «مایک لی» نیز ضمن ابراز تردید در مورد مبنای قانونی این حملات، اعلام کرد که در انتظار شنیدن توجیهات قانون اساسی برای این اقدام بدون اعلان جنگ رسمی است. از سوی دیگر، سازمان هوانوردی فدرال آمریکا بلافاصله تمام پروازهای غیرنظامی در حریم هوایی ونزوئلا را به دلیل خطرات بالای ایمنی ممنوع اعلام کرد.
واکنش تند متحدان کاراکاس و درخواست نشست شورای امنیت
در سطح بینالمللی، متحدان سنتی ونزوئلا یعنی روسیه، جمهوری اسلامی و کوبا به سرعت این تهاجم را محکوم کردند. روسیه حمله آمریکا به ونزوئلا را تجاوز مسلحانهی آشکار خواند. همچنین تاکید کرد که توجیهات واشینگتن برای این حمله بیاساس است. وزارت خارجه جمهوری اسلامی نیز با تاکید بر لزوم احترام به تمامیت ارضی کشورها، تهاجم آمریکا را نقض صریح منشور سازمان ملل متحد دانست.
در همین راستا، «ایوان جیل پینتو»، وزیر خارجه ونزوئلا، با ارسال نامهای فوری به دبیرکل سازمان ملل، خواستار برگزاری جلسهی اضطراری شورای امنیت برای توقف ماشین جنگی آمریکا شد. «گوستاوو پترو»، رئیسجمهور کلمبیا، نیز با ابراز نگرانی عمیق از بمبارانهای شبانه و استفاده از موشک علیه یک پایتخت غیرنظامی، جهان را به بیداری در برابر این بحران فراخواند. همچنین بر لزوم مداخلهی فوری سازمانهای بینالمللی تاکید کرد.
آرامش ظاهری کاراکاس و آیندهی نامعلوم قدرت در ونزوئلا
در حال حاضر، در ساعات پس از طلوع آفتاب سکوتی سنگین بر کاراکاس حاکم شده است. اما مردم از ترس تکرار حملات در خانههای خود پناه گرفتهاند. همچنین حضور گستردهی نیروهای مسلح «بولیواری» در خیابانها نشاندهندهی وضعیت جنگی حاکم بر کشور است. دولت ونزوئلا مدعی است که این تهاجم تنها به طور جزئی به اهداف خود رسیده است و روحیهی مقاومت در برابر نیروهای خارجی همچنان پابرجاست. با این حال، با بازداشت نیکلاس مادورو و خروج او از صحنه قدرت، ونزوئلا در آستانهی یک تحول بزرگ و در عین حال خطرناک قرار گرفته است. این تحول حتی میتواند توازن قوا را در کل قارهی آمریکا تغییر دهد. جهان اکنون چشم به فلوریدا دوخته است تا ببیند رئیسجمهور آمریکا در کنفرانس خبری خود چه اسنادی از بازداشت و آیندهی سیاسی این کشور نفتخیز ارائه خواهد کرد. آیا این پایان یک عصر در ونزوئلا خواهد بود یا آغاز یک درگیری طولانیمدت منطقهای.
