ایران اعلام کرده است که در جریان مذاکرات با آمریکا، احتمال دستیابی به توافق در حوزههای انرژی، معدن و خرید هواپیماهای مسافربری وجود دارد. این نشان میدهد تهران تلاش دارد گفتوگوهای هستهای را به همکاریهای اقتصادی گستردهتر پیوند دهد، در حالی که دور تازه مذاکرات در فضایی حساس و زیر سایه افزایش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه دنبال میشود.
تأکید واشنگتن بر دیپلماسی در کنار بازدارندگی
در همین راستا، «مارکو روبیو»، وزیر امور خارجه آمریکا، تأکید کرده است که «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور این کشور، بهروشنی اعلام کرده ترجیح میدهد اختلافات از مسیر دیپلماسی و از طریق یک توافق مذاکرهشده حلوفصل شود. این موضعگیری میتواند نشانهای از تمایل واشنگتن به پرهیز از تشدید تنشها و ورود به درگیری نظامی جدید در خاورمیانه تلقی شود. هرچند همزمان، ایالات متحده اقدامات بازدارنده نظامی خود را نیز تقویت کرده است.
به گزارش رویترز، یک دیپلمات ایرانی روز یکشنبه اعلام کرده تهران به دنبال توافقی هستهای با آمریکا است. توافقی برای هر دو طرف منافع اقتصادی ملموس به همراه داشته باشد. به گفته او، پایداری هر توافقی در گرو آن است که واشنگتن نیز از مزایای اقتصادی سریع و قابلتوجه برخوردار شود. این دیدگاه نشان میدهد ایران تلاش دارد چارچوب مذاکرات را از صرف محدودیتهای هستهای فراتر برده و آن را به یک بسته جامعتر اقتصادی و سرمایهگذاری تبدیل کند.
ازسرگیری مذاکرات برای مهار تحریم های آمریکا علیه ایران
ایران و آمریکا اوایل همین ماه مذاکرات را برای رسیدگی به اختلاف چند دههای خود بر سر برنامه هستهای تهران از سر گرفتند. هدف اصلی این گفتوگوها، جلوگیری از تشدید تنشها و پیشگیری از یک رویارویی نظامی تازه عنوان شده است. با این حال، مقامهای آمریکایی به رویترز گفتهاند واشینگتن یک ناو هواپیمابر دوم را به منطقه اعزام کرده و برای سناریوی شکست مذاکرات و احتمال یک کارزار نظامی طولانیمدت نیز آماده میشود. اقدامی که از افزایش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه خبر میدهد. این اقدام پیامی دوگانه در بر دارد: تأکید بر دیپلماسی، اما همزمان حفظ گزینه نظامی روی میز.
در سوی دیگر، ایران پیشتر هشدار داده بود که در صورت هرگونه حمله آمریکا، پاسخ متقابل و تلافیجویانه خواهد داد. با این حال، اظهارات اخیر مقامهای ایرانی لحنی نسبتاً آشتیجویانهتر داشته است. همچنین بر منافع مشترک اقتصادی و ضرورت یافتن راهحلی پایدار تأکید میکند.
اقتصاد؛ محور یک توافق «برد-برد»
طرح موضوع همکاری در بخشهایی مانند انرژی و معدن میتواند برای شرکتهای ایالات متحده جذاب باشد. بهویژه اگر بخشی از تحریم های آمریکا علیه ایران کاهش یابد یا تعلیق شود. همچنین اشاره به معاملات احتمالی در حوزه هواپیماهای غیرنظامی یادآور دورههایی است که ایران پس از توافقهای پیشین هستهای، برای نوسازی ناوگان هوایی خود با شرکتهای خارجی وارد مذاکره شده بود.
در مجموع، به نظر میرسد تهران میکوشد مذاکرات هستهای را در قالب یک معامله «برد-برد» تعریف کند. توافقی که نهتنها نگرانیهای امنیتی را کاهش دهد، بلکه گشایش اقتصادی ملموسی نیز برای هر دو طرف ایجاد کند. با این حال، موفقیت این روند به میزان اعتمادسازی متقابل، نحوه رفع یا تعلیق تحریم های آمریکا علیه ایران و اراده سیاسی رهبران دو کشور بستگی خواهد داشت.
منبع: انبیسی
