در دنیای امروز که فناوری هوش مصنوعی با شتابی بیسابقه در حال گسترش است، یکی از پرسشهای پرتکرار میان کاربران این است: هوش مصنوعی چگونه کار میکند و چگونه میتواند در موضوعات گوناگون اینقدر دقیق و سریع پاسخ دهد؟ آیا این ابزار، همانطور که بهنظر میرسد، دانش کاملی از همه چیز دارد؟
پاسخ کوتاه این است: چتجیپیتی یک مدل زبانی پیشرفته است که با استفاده از مجموعهای عظیم از پایگاه دادههای هوش مصنوعی آموزش دیده است. در ادامه، بهصورت دقیق و گامبهگام بررسی میکنیم منشأ دانش چت جی پی تی از کجاست، چطور پاسخ تولید میکند و چه محدودیتهایی دارد.
چتجیپیتی چیست؟
چتجیپیتی (ChatGPT) توسط شرکت OpenAI طراحی شده و نمونهای از یک مدل زبانی هوش مصنوعی است. این ابزار بر پایه تحلیل میلیونها سند متنی، کتاب، مقاله و محتوای وبسایتهای عمومی آموزش دیده است. منشأ دانش چت جی پی تی به همین منابع عمومی بازمیگردد و نه به اطلاعات اختصاصی یا محرمانه.
از آنجا که چتجیپیتی بر اساس حجم وسیعی از دادههای متنی آموزش دیده، میتواند درباره طیف گستردهای از موضوعات، از علوم پایه تا مسائل روزمره، پاسخهایی نسبتاً دقیق ارائه دهد. اما هوش مصنوعی چگونه کار میکند؟ پاسخ در بخش بعدی آمده است.
هوش مصنوعی چگونه کار میکند؟
هستهی اصلی مدل زبانی چتجیپیتی بر مبنای پیشبینی کلمه بعدی است. یعنی سیستم تلاش میکند با توجه به آنچه قبلاً دیده، حدس بزند کدام کلمه یا عبارت بیشترین احتمال را برای ادامه متن دارد.
ورودیهای کاربران به اجزای کوچکی به نام توکن تجزیه میشوند و سپس مدل هوش مصنوعی با تحلیل ترکیب آنها، پاسخی منسجم و روان میسازد. این فرآیند باعث میشود پاسخهای چتجیپیتی طبیعی و قابلدرک بهنظر برسند.
منشأ دانش چت جی پی تی چیست؟
یکی از تصورات غلط رایج این است که چتجیپیتی به تمام محتوای اینترنت دسترسی دارد. اما در واقع، دادههایی که این ابزار بر اساس آنها آموزش دیده، بهطور گزینشی از میان منابع عمومی قابلدسترس، مانند کتابها، مقالات علمی، و گفتگوهای آنلاین انتخاب شدهاند. این منابع تحت قوانین کپیرایت بوده و شامل محتوای خصوصی یا محافظتشده نمیشوند.
بنابراین، منشأ دانش چت جی پی تی تنها محدود به همان دادههایی است که در فرایند آموزش وارد شدهاند و نه بیشتر.
چرا گاهی چتجیپیتی اشتباه میکند؟
با وجود ظاهر قدرتمند، چتجیپیتی دارای محدودیتهای مهمی است. این ابزار برخلاف انسان، فاقد درک معنای عمیق، نیت، و احساسات است و صرفاً با الگوریتمهای آماری و پیشبینی عمل میکند. بنابراین، ممکن است گاهی با اطمینان بالا، پاسخی نادرست یا غیرواقعی بدهد؛ پدیدهای که در علم هوش مصنوعی به آن «توهم مدل زبانی» گفته میشود.
آیا منشأ دانش چت جی پی تی همیشه بروزرسانی میشود؟
خیر. یکی از محدودیتهای اصلی این ابزار آن است که اطلاعات آن تا یک تاریخ مشخص بهروزرسانی شدهاند. نسخههای مختلف چتجیپیتی، مانند GPT-3.5 یا GPT-4، دادههایی محدود به بازههای زمانی خاص دارند و برخی نسخهها حتی دسترسی به اینترنت ندارند. این یعنی امکان دارد پاسخی که دریافت میکنید، با اطلاعات روز ناهماهنگ یا ناقص باشد.
تأثیر سوگیری دادهها بر پاسخهای هوش مصنوعی
چون مدلهای زبانی مانند چتجیپیتی بر پایه دادههای انسانی آموزش میبینند، ممکن است سوگیریهای موجود در جامعه انسانی را نیز بازتاب دهند. بنابراین در برخی موارد، پاسخهایی که بهنظر دقیق و مستند میرسند، در واقع جهتدار یا مغرضانه باشند. این یکی از مهمترین چالشها در توسعه پایگاه داده هوش مصنوعی است.
نتیجهگیری
اکنون که میدانید منشأ دانش چت جی پی تی چیست و چگونه پاسخها تولید میشوند، مهمترین نکته این است که همیشه با دیدی نقادانه به پاسخها نگاه کنید. این ابزار میتواند راهنمایی قدرتمند باشد، اما جایگزین تحلیل انسانی، منطق انتقادی یا تخصص علمی نیست.
برای استفاده مؤثرتر از هوش مصنوعی، آگاهی از توانمندیها و محدودیتهای آن ضروری است — بهویژه در زمانی که جهان بهسوی وابستگی بیشتر به ابزارهای زبانمحور حرکت میکند.
منبع: castmagic
