«نظامالدین کیایی» صدابردار پیشکسوت سینما و برندهٔ سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری در چهاردهمین دورهٔ جشنوارهٔ فیلم فجر دیروز جمعه ۱۷ بهمن ماه سال ۱۴۰۴ پس از تحمل یک دوره بیماری درگذشت.
این صدابردار صاحب نام، با کارنامهای درخشان از خود آثاری به یادماندنی بجا گذاشته که یاد او را برای همیشه زنده نگه میدارد.
نظامالدین کیایی از جمله صدابرداران پیشکسوت سینمای ایران است که برای اولین بار بعد از انقلاب صدابرداری سر صحنه را به صورت جدی وارد سینمای ایران کرد. همچنین فیلمهای سینمایی «دونده و آب، باد، خاک» با حضور وی به صورت صدای سر صحنه ساخته شد و برای اولین بار فیلمی با صدابرداری سر صحنه در سینمای ایران اکران شد.
این صدابردار پیشکسوت سینما در بیش از ۵۰ فیلم سینمایی به عنوان صدابردار حضور داشته است. همچنین با کارگردانهای شناخته شده سینمای ایران همچون زنده یاد «داریوش مهرجویی»، «امیر نادری»، زنده یاد «کامبوزیا پرتوی»، «پوران درخشنده»، «علیرضا رئیسیان»، «ابوالحسن داوودی»، «رضا درمیشیان» و… همکاری داشته است و در جشنوارهها و مراسمهای مختلف داخلی و خارجی نامزد شده و جوایز بسیاری را به دست آورده است.
از نمونه کارهای وی فیلمهای سینمایی “رقص خاک”، “نون و گلدون”، “شمعی در باد”، “دو فرشته”، “چهل سالگی” و “از تهران تا طهران” را میتوان نام برد.
پیشینه خانوادگی و حرفهای نظامالدین کیایی
نظامالدین کیایی صدابردار سینما و تلویزیون ایران است. وی سال ۱۳۲۲ چشم به جهان گشود. نظامالدین کیایی کار حرفهای خود را از سینما آغاز کرد و سال ۱۳۷۷ در فیلم “قصههای کیش” به کارگردانی «محسن مخملباف» به عنوان صدابردار فعالیت داشته است.
وی در سال ۱۳۹۳ دوره پرتلاشی را در عرصه سینما و تلویزیون گذراند و در تولید آثار مهمی حضور داشته است. او در این سال در ۲ فیلم مهم سینما حضور داشت و خود را به جامعه هنرمندان معرفی کرد. آثار مهم نظامالدین کیایی در این سال، فعالیت در فیلم “چهارشنبه خون به پا میشود” به کارگردانی «حماسه پارسا» و فعالیت در فیلم «رخ دیوانه» به عنوان صدابردار محسوب میشود.
رخ دیوانه، نقطه عطف فعالیت نظامالدین کیایی
یکی از مهمترین بخشهای زندگی حرفهای نظامالدین کیایی حضور در فیلم رخ دیوانه بوده است. نظامالدین کیایی سال ۱۳۹۳ به عنوان صدابردار در این فیلم فعالیت داشت. همچنین توانست با مهارتش، جای خود را میان اهالی فضای سینما مطرح کند.
نظامالدین کیایی با این فیلم تجربه حرفهای موفقی برای خود رقم زد و همکاری در کنار بازیگران بزرگ و باتجربهای نظیر «بیژن امکانیان»، «صابر ابر»، «نازنین بیاتی» و «گوهر خیراندیش» سطح کاری او را متحول کرد.
نظامالدین کیایی علاوهبر فیلم رخ دیوانه، سال ۱۳۸۷ در فیلم “دلشکسته” نیز فعالیت داشت و اینبار با «علی روئینتن» یعنی کارگردان فیلم دلشکسته و هنرمندانی چون «شهاب حسینی»، «بیتا بادران»، «خسرو شکیبایی» و «محمود پاکنیت» همکاری داشت.
مردی که با شغلش زندگی میکرد
نظامالدین کیایی، عاشق کارش بود. به گونهای که میگفت: «من با شغلم زندگی میکنم. گذر عمر به سالهایی که سپری میشود نیست، با تفکر و لحظههای نابی است که ساخته میشود. یک آدمی که تفکر و هنر دارد، لحظههای نابش بیشتر از کسی است که کارمند یک وزارتخانه است. لحظههای خوب یک هنرمند را جمع کنید! همان میشود عمر او. برای همین است که اگر یک هنرمند هشتاد سالش باشد و اندیشه باروری داشته باشد، هیچ وقت خسته نمیشود. هنرمندی که کارش را دوست دارد چروکیده و پیر نمیشود.
در رشتههای هنری همیشه چیز تازهای هست. در رشتههایی مثل بایگانی یا حتی پزشکی ممکن است این طور نباشد. ممکن است بیماران یک پزشک همه سرماخورده باشند. اما هنر سرماخوردگی نیست. هنر اشاعه اندیشه است. هر کاری برای خودش تازگی دارد. هر کاری یک رمز و رازی دارد که با تجربه باز و کامل میشود. درست است دریا زیبا است اما اگر آدم خودش خالق زیبایی باشد بیشتر لذت میبرد.»
وی در رابطه با جاودانگی معتقد بود: «جاودانگی یعنی همیشه در یادها حضور داشته باشید. اگر کسی جوان باشد اما دربارهاش صحبت نکنند، راجع به او فکر نکنند و نبینندش، مرده است. مرده کسی نیست که میمیرد کسی است که از یادها میرود. جسم حافظ مرده است. اما چطور میتوانید فکر کنید حافظ مرده است؟ یا چطور باور میکنید خسرو شکیبایی مرده است؟ اگر زنده بود هر روز میدیدمش اما الان هر روز به او فکر میکنم و از او حرف میزنم.
خیلی از هنرمندان بعد از رفتن ماندگار میشوند. جادوانگی زمانی است که هنرمند اثری از خودش به جای بگذارد که معتبر باشد. نه اینکه مشهور شود. خیلیها فیلم ساختهاند و مشهور هم شدهاند اما دو سال اگر کار نکنند همه یادشان میرود. ولی «ناصر تقوایی» را کسی یادش نمیرود. ده سال هم هست که کار نکرده است. یا «بهرام بیضایی» الان مدتها است از ایران رفته است. اما هنوز تا میگویند دو تا کارگردان معتبر سینما نام ببرید یکیشان بیضایی است. «سهراب شهید ثالث» یازده سال پیش مرد اما هنوز به عنوان یک فیلم ساز پیشرو مطرح است. با اعتبار آدم همیشه زنده است.»
حضور نظامالدین کیایی در کانادا
نظامالدین کیایی نه تنها در کانادا و مونترال حضور پیدا کرده بلکه در تهیه و تولید فیلم با رسانه هدهد کانادا همکاری بسیار صمیمی و نزدیکی داشته است.
نظامالدین کیایی ساکن شهر مونترال بود. همچنین همکاریهای ارزندهای را در زمینه سینما با رسانه هدهد کانادا داشتهاند.
اهمیت صدا در بازیگری
از نقطهنظر استاد نظامالدین کیایی، این صداست که تماشاگر قصهی فیلم را دنبال میکند؛ صداست که به فیلم حس گرمی میبخشد و با صداست که شخصیت آدمها قابل فهم میشود. منظور صرفاً صدای زیبا نیست، بلکه صدای درست و متناسب با کاراکتر است.
در زندگی عادی، چون آدمها با هم زندگی میکنند، یکدیگر را درک میکنند. اما در سینما مجالی برای این درک تدریجی وجود ندارد. بازیگری که فقط سه دقیقه حضور دارد، فرصتی در اختیار تماشاگر نمیگذارد تا برای حدس زدن مفهوم حرفهایش وقت صرف کند. از این رو، بازیگر باید در وهلهی اول روی صدای خود کار کند.
اگر بازیگری که برای نخستین بار مقابل دوربین میرود، کلام را درست ادا نکند، تأثیر لازم را بر تماشاگر نخواهد گذاشت. هر جمله را میتوان به بیش از بیست شکل متفاوت بیان کرد؛ اما بازیگر باید آن را به گونهای ادا کند که مخاطب هم بفهمد و هم لذت ببرد.
ما بازیگران مورد علاقهمان را به صورت سمعی و بصری میشناسیم. حتی اگر تصویر نباشد و فقط صدا را بشنویم، باز هم میتوانیم آنها را تشخیص دهیم. اندام و چهره با گریم، نور و آرایش تغییر میکند، اما صدا بهراحتی تغییرپذیر نیست، چرا که صدا بخشی از شخصیت ذاتی انسان است. اگر تغییر صدا تصنعی باشد، تماشاگر متوجه آن خواهد شد. بازیگری موفق است که بتواند دیالوگهای خود را با نهایت درستی، شعور، سواد، خوشآهنگی و گرمی بیان کند.
نقش کارگاههای آموزشی در ارتقای بازیگری
از استاد نظامالدین کیایی درباره نقش برگزاری چنین کارگاههای آموزشی در زمینه بازیگری پرسیدیم. ایشان معتقدند برگزاری این برنامهها توسط افراد کارآمد و متخصص، بهویژه در خارج از ایران، به فرهنگسازی کمک میکند. معمولاً تعداد افرادی که برای شرکت در تست بازیگری ثبتنام میکنند، بسیار بیشتر از تعداد بازیگران حرفهای است؛ اما همین حضور و تجربهی نزدیک، باعث میشود شرکتکنندگان به اهمیت و دشواری این حرفه پی ببرند.
آنها درمییابند که بازیگر شدن به این سادگی نیست و همین آگاهی، ارزش هنر بازیگری را بالا میبرد و عموم مردم را متوجه میکند که برای بازیگر شدن باید توانایی و دانش لازم را کسب کرد.
تسلیت به جامعه ایرانی
رسانه هدهد کانادا فقدان این هنرمند فقید را به جامعه ایرانی و عموم هنرمندان و هنردوستان تسلیت عرض میکند.
منابع: ایلنا، ایسنا، هونارآنلاین
