کریسمس یا نوئل نام جشنی است در آیین مسیحیت که به منظور گرامیداشت زادروز حضرت عیسی مسیح برگزار میشود. بسیاری از اعضای کلیسای کاتولیک روم و پیروان آیین پروتستان، کریسمس را در روز ۲۵ دسامبر جشن گرفته و بسیاری آنرا در شامگاه ۲۴ دسامبر نیز برگزار میکنند.
واژه کریسمس، به معنای «مراسم عشای ربانی (مَس) در روز مسیح» در حدود سال ۱۰۵۰ میلادی به صورت واژه (Christes maesse) در انگلیسی قدیم به معنی «جشن مسیح»، وارد زبان انگلیسی گردید و محققان معتقدند، گونه کوتاهتر آن یعنی Xmas شاید در قرن سیزدهم برای نخستین بار به کار رفته باشد.
ایام دوازده روزه کریسمس با سالروز میلاد مسیح در ۲۵ دسامبر آغاز گشته و تا جشن «خاج شویان» (جشن پدیدار شدن خدا به شکل انسانی یعنی به شکل عیسی مسیح) در روز ۶ ژانویه ادامه مییابد. البته مهمترین عید مذهبی در گاهشمار مسیحی، روز عید پاک (به عنوان روز مصلوب شدن و رستاخیز عیسی) است، مردم بسیاری بهخصوص در کشورهای ایالات متحده و کانادا، کریسمس را مهمترین رویداد سالانه مسیحی محسوب میدارند. با وجودی که این روز، یک عید مذهبی شناخته میشود، از اوایل سده بیستم میلادی به بعد به طور گسترده به عنوان یک جشن غیر مذهبی برگزار شده و برای بیشتر مردم، این ایام فرصتی برای دور هم جمع شدن خانواده و دوستان و هدیه دادن به هم است.
کریسمس با آیینهای ویژهای بهطور مثال آراستن یک درخت کاج، برگزار شده و شخصیتی خیالی به نام «پاپانوئل» در آن نقشی مهم دارد.
پاپانوئل در کریسمس
پاپانوئل یک شخصیت تاریخی و داستانی در فرهنگ عامیانه کشورهای غربی و مسیحی است. نام پاپانوئل با جشن کریسمس آمیخته شده است. بابا نوئل عمدتاً یک پیرمرد چاق با ریش سفید بلند و لباس قرمز است که در روز کریسمس یا شب قبل از آن هدیههایی را برای بچهها میآورد.
پاپانوئل اشاره به نام یکی از کشیشان مسیحی به نام سن نیکولاس دارد که در قرن چهارم میلادی می زیست و از اهالی بیزانس و منطقه آناتولی در ترکیه فعلی بوده است. وی به خاطر کمک و دادن هدیه به فقرا شهرت داشت.
مسیحیان اروپایی، آمریکایی، برخی مسیحیان ارمنی و قسمتی از مسیحیان فارسی زبان، در شب کریسمس خود و کودکانشان را برای آمدن «پاپانوئل» آماده می نمایند. برخی از اعتقادات ایشان درباره پاپانوئل به شرح زیر است
۱. کودکان جورابهای خود را بر میخهایی در بالای تخت خوابشان می آویزند (این نیز از کارهای «نیکلاس» قدیس برداشت شده که جورابهای بچهها را پر از هدایایش میکرد).
۲. اعتقاد بر این است که پاپانوئل از «شومینه» وارد خانه میشود.
۳. خانه پاپانوئل و کارخانه اسباب بازی سازی اش در قطب شمال قرار دارد.
۴. پاپانوئل با نوعی سورتمه که چندین گوزن شمالی آن را میکشند به شهرهای مختلف میرود. سورتمهای که قادر به پرواز است.
۵. پاپانوئل میداند که کدام بچه در طول سال خوب بوده و کدام بد؟ چون او با خداوند ارتباط دارد. و او فقط به بچههای خوب هدیه میدهد.
۶. پاپانوئل و «مامان نوئل» در کارخانه شان در قطب شمال با همکاری کوتولههای پریزاد (Elf) هدایا را تولید میکنند.
برگزاری کریسمس در کشورهای مختلف مسیحی بنا به سنت و رسم و رسوم آنان، تفاوتهایی نیز با یکدیگر دارد.
اما مشترکات این مراسم این است:
مسیحیان برای جشن گرفتن میلاد عیسی مسیح به کلیساها میروند،
در منزل یک درخت کاج را تزئین و چراغانی میکنند،
در خیابانها و کوچهها دستهدسته سرودهای مذهبی و شکرگزاری اجرا می نمایند،
و برای شام غاز (بوقلمون در آمریکا) و پودینگ کریسمس درست می کنند.
درخت کریسمس
سابقه تزئین درخت کریسمس به قرن شانزدهم میلادی برمیگردد و آلمانیها نخستین کسانی بودند که سنت تهیه و تزئین درخت کریسمس را بنیان نهادند. اکنون رسم بسیاری از مسیحیان است که درختی را برای روز کریسمس تهیه میکنند و آن را در خانه قرار دهند. درخت کریسمس معمولاً از درختان دارای برگهای سوزنی به ویژه کاج تهیه میشود و میتواند در اندازه های مختلف باشد. خانوادههای مسیحی با تزئین درخت کریسمس، سعی در شاداب کردن محیط خانه دارند.
