مقامات دو کشور اعلام کردهاند که مذاکرات غیرمستقیم با هدف آزادسازی دستکم ۶ میلیارد دلار از دارایی های مالی مسدودشدهی ایران، روز چهارشنبه در «دوحه» از سر گرفته خواهد شد. این دو طرف از زمان امضای توافقنامه تمدید آتشبس و بازگشایی تنگهی هرمز، هنوز اولین دیدار رودرروی خود را انجام ندادهاند.
آغاز گفتگوهای دوحه با محوریت آزادسازی مجدد دارایی های ایران
فرستادگان ایالات متحده در حالی در قطر حضور داشتند که سخنگوی وزارت خارجه قطر تاکید کرد آنها برای مذاکره با ایرانیها دربارهی وضع عوارض جدید بر تردد کشتیها از محدوده تنگه هرمز در اینجا نیستند. اما «ماجد الانصاری»، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، تاکید کرد که این رایزنیها با میانجیهای قطری بوده است. او گفت: «آنها برای مذاکره با ایرانیها اینجا نیستند.»
تیم آمریکایی به دنبال کسب جزئیات در مورد طرح تهران برای وضع عوارض بر خدمات تردد تجاری در آبراه کلیدی تنگهی هرمز است و اینکه این طرح چه ارتباطی با پیشنهادات مشورتی «عمان» دارد. طرحی که کارمزدهایی را برای خدمات ناوبری معرفی میکند.
گره کور عوارض و قوانین تردد نفتکشها در آبراه تنگهی هرمز
نبود ارتباط مستقیم مجدد میان ایالات متحده و تهران، نشاندهندهی چالش در مسیر آزادسازی بدون قید و شرط دارایی های ارزی ایران و همچنین وجود تنشها بر سر اصرار بر حفظ کنترل بر عبور نفتکشهای تجاری است. همچنین مخالفت ایران با آتشبس پیشنهادی در لبنان است که هفتهی گذشته توسط «اسرائیل»، آمریکا و دولت لبنان مورد مذاکره قرار گرفت.
با وجود تعیین بازه ۶۰ روزه، گفتگوهای هستهای هنوز آغاز نشده و تبادل آتش در خصوص نحوه دریافت عوارض یا توقف تردد شناورها در تنگهی هرمز، ادامهی گفتگوها را در معرض خطر قرار داده است. از نظر تئوریک این مذاکرات میتواند فراتر از مهلت ۶۰ روزه تمدید شود، اما کندی پیشرفت باعث نگرانی برخی دیپلماتها شده است.
هشدار ایران دربارهی دخالت اروپا در تنگه
«اسماعیل بقایی»، سخنگوی وزارت امور خارجه، به قدرتهای اروپایی هشدار داد که دخالت آنها در منطقه، فرآیند دیپلماتیک برای آزادسازی کلانترین دارایی های مسدودشدهی کشور ایران را پیچیدهتر خواهد کرد. او گفت: «ایران بهتر از هر طرف دیگری به مسئولیتهای خود واقف است و توانایی انجام آنها را دارد و نیازی به دخالت دیگران نیست. دخالتهایی که حتی اگر با حسن نیت انجام شوند، در عمل شرایط را پیچیدهتر خواهند کرد.»
قدرتهای غربی با طرح تهران برای اعمال هرگونه عوارض بر کشتیرانی و تردد تجاری در تنگه هرمز مخالفت کردهاند، اما ممکن است نسبت به طرحهای جایگزین عمان رویکرد منعطفتری داشته باشند.
«محمدباقر قالیباف»، مذاکرهکنندهی ارشد ایران تاکید کرد: «حاکمیت این آبراه متعلق به ایران و عمان است و وضع عوارض بر تردد کشتیها مشمول ترتیبات تعیینشده توسط تهران در منطقه تنگه هرمز است.» وی افزود که عبور بدون عوارض از این تنگه طبق یادداشت تفاهم، تنها برای ۶۰ روز است.
چالشهای سازمان بینالمللی دریانوردی در آبراه کلیدی
«سازمان بینالمللی دریانوردی سازمان ملل» (IMO) در حالی گفتگوها را پیش میبرد که همزمان دیپلماتها به دنبال آزادسازی بیوقفه دارایی های بلوکهشدهی ایران در حسابهای بینالمللی هستند. در برههای از هفتهی گذشته، این سازمان تصور میکرد که موافقت وزارت امور خارجه ایران را برای این مسیر جلب کرده است، اما ایران سپس به دو کشتی حمله کرد که احتمالا به دلیل هراس از تضعیف کنترل خود بر این تنگه بوده است.
در پی این اتفاق، «آرسنیو دومینگز»، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، این مسیر را تعلیق کرد؛ رویکردی که بر روند توافقات سیاسی پیرامون آزادسازی مجدد دارایی های مالی ایران نیز سایه انداخته است.
بر اساس دادههای شرکت ردیابی دریایی «کپلر»، روز دوشنبه ۴۰ کشتی از این آبراه عبور کردند که این رقم نسبت به ۲۴ کشتی در روز قبل از آن و ۳۹ کشتی در روز شنبه، افزایش یافته است.
از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، صدها شناور سرگردان شدهاند؛ با این حال تهران تلاش دارد فرآیند آزادسازی قانونی دارایی های ارزی ایران تحت تأثیر این چالشهای دریایی متوقف نشود. همهی کشتیها فرستندههای خود را روشن نگه نمیدارند که این امر شمارش دقیق را دشوار میکند، اما ممکن است ایران این سطح از تردد را بسیار پایینتر از حد نرمال بداند تا فشار را بر قیمت نفت حفظ کند.
نگاه خوشبینانهی تهران به آیندهی مذاکرات
ایران متعهد است که تمام تلاش خود را برای رفع محاصره تنگه ظرف مدت ۳۰ روز به کار بندد. بقایی با ارائهی روایتی خوشبینانه تاکید کرد که این چالشها مانع از تحقق آزادسازی نهایی دارایی های ارزی و مسدودشدهی ایران نخواهد شد و گفت: «از ابتدا هیچکس فرایندی هموار را تصور نمیکرد.» به یاد داشته باشید که این فرایند پس از دو جنگ در کمتر از یک سال آغاز شد … ما انتظار داشتیم که در مرحلهی اجرا با چالشهایی مواجه شویم.»
منبع: گاردین
