اظهارات مقام‌ها و تحلیلگران نزدیک به حکومت ایران درباره احتمال گسترش دامنه حملات نظامی به خارج از خاورمیانه، پس از انتشار دستور منتسب به آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای برای پاسخ‌گویی «بدون محدودیت جغرافیایی» به تهدیدها، گمانه‌زنی‌ها درباره تغییر سیاست موشکی حکومت ایران را افزایش داده است. هرچند مشخص نیست این موضع به معنای افزایش برد موشک‌های ایران است یا تغییر در فهرست اهداف نظامی.
تهدید به هدف قرار دادن اروپا در صورت حمله دوباره به ایران
در حالی که تهران و واشینگتن همچنان در کنار تلاش‌های دیپلماتیک، یکدیگر را به تشدید درگیری تهدید می‌کنند، برخی چهره‌های سیاسی و رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران هشدار داده‌اند که دور تازه جنگ ممکن است به مرزهای خاورمیانه محدود نماند.
رسانه‌های ایران روز نهم آبان متنی منسوب به آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای منتشر کردند که بر اساس آن، فرماندهان ارشد نیروهای مسلح موظف شده‌اند به هرگونه تهدید احتمالی «فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی» پاسخ دهند.
منوچهر متکی، وزیر خارجه پیشین و نماینده محافظه‌کار مجلس، پس از انتشار این متن در تلویزیون دولتی گفت جنگ احتمالی آینده «جنگی منطقه‌ای نخواهد بود» و با اشاره به توان موشکی و برد موشک‌های ایران هشدار داد که در صورت حمله به کشور، دامنه درگیری‌ها به اروپا خواهد رسید.
علی قلهکی، تحلیلگر نزدیک به جریان محافظه‌کار، نیز در شبکه اجتماعی ایکس احتمال داد که این تهدید به معنای قرار گرفتن اروپا در محدوده اهداف حکومت ایران باشد. او به کشورهایی مانند بریتانیا، ایتالیا، یونان و آلمان اشاره کرد که میزبان نیروهای نظامی آمریکا هستند و در شبکه استقرار و پشتیبانی ارتش این کشور نقش دارند.
رسانه‌های ایران از گسترش دامنه اهداف نظامی می‌گویند
برخی رسانه‌های داخلی، عبارت «بدون محدودیت جغرافیایی» را نشانه احتمالی تغییر در راهبرد موشکی و محدوده حملات ایران تفسیر کرده‌اند.
خبرگزاری ایسنا این موضع را نشانه‌ای از بازتعریف محدوده جغرافیایی عملیات نیروهای مسلح و تغییر ملاحظات راهبردی سیاست موشکی ایران دانست.
باشگاه خبرنگاران جوان، نیز مدعی شد فهرست اهداف نظامی ایران به‌روزرسانی شده و اکنون پایگاه‌های آمریکا در سراسر جهان را دربرمی‌گیرد. این رسانه با اشاره به وجود دست‌کم ۱۲۸ پایگاه و تأسیسات نظامی آمریکا در ۵۱ کشور، از خاورمیانه تا اروپا، آفریقا و شرق آسیا، نوشت که پایگاه‌های نظامی آمریکا در هر نقطه از جهان می‌توانند هدف نیروهای مسلح ایران باشند.
این تهدیدها در شرایطی مطرح می‌شود که حکومت ایران در جریان جنگی که با حملات آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، مراکز نظامی و غیرنظامی در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را هدف قرار داد. تهران اعلام کرده بود که حملاتش متوجه منافع آمریکا در منطقه است. به ارزیابی تحلیلگران، ایران با گسترش جغرافیایی درگیری‌ها قصد داشت متحدان منطقه‌ای واشینگتن را تحت فشار قرار دهد تا آمریکا حملات خود را متوقف کند.
احتمال جنگی گسترده‌تر و فرسایشی‌تر
«دنی سیترینوویچ»، پژوهشگر غیرمقیم اندیشکده شورای آتلانتیک، معتقد است تهران خود را برای پاسخ گسترده به حمله احتمالی آمریکا و اسرائیل آماده می‌کند. حمله‌ای که به ارزیابی او ممکن است شدت زیادی داشته باشد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت ایران ظاهراً قصد دارد فهرست اهداف خود را گسترش دهد. همچنین تأسیساتی را که در درگیری قبلی هدف قرار نگرفته بودند، از جمله زیرساخت‌های ارتباطی و دیگر مراکز راهبردی در کشورهای حاشیه خلیج فارس، به آن اضافه کند.
سیترینوویچ هشدار داد که در صورت آغاز دور تازه جنگ، درگیری‌ها ممکن است بسیار گسترده‌تر و طولانی‌تر از برآورد واشینگتن باشد و به جنگی فرسایشی تبدیل شود.
ابهام درباره تغییر محدودیت دو هزار کیلومتری موشک‌ها
یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها پس از انتشار دستور منتسب به آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای، احتمال کنار گذاشتن محدودیت دو هزار کیلومتری برد موشک‌های ایران است.
حکومت ایران سال‌ها اعلام کرده بود که برد موشک‌های خود را به دو هزار کیلومتر محدود می‌کند. آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر پیشین، گفته بود این محدودیت را شخصاً و با وجود مخالفت برخی فرماندهان نظامی تعیین کرده است. با این حال، برخی رسانه‌های ایران احتمال داده‌اند آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای قصد تغییر این سیاست را داشته باشد.
روزنامه اصلاح‌طلب اعتماد در مقابل هشدار داده است که مطالبه ساخت موشک‌های دوربردتر، برخورداری از توان فنی تولید آن‌ها و تصمیم رسمی برای تغییر سیاست موشکی، سه موضوع متفاوتند و نباید آن‌ها را یکسان تلقی کرد.
«جرمی بینی»، تحلیلگر مسائل دفاعی خاورمیانه در شرکت اطلاعاتی «جینز»، نیز معتقد است عبارت «بدون محدودیت جغرافیایی» لزوماً به معنای افزایش برد موشک‌های ایران نیست. به گفته او، ممکن است ایران پیش‌تر با یک یا چند کشور عربی حاشیه خلیج فارس توافق کرده باشد که خاک آن‌ها را هدف قرار ندهد و اکنون منظور از این عبارت، احتمال کنار گذاشتن چنین محدودیتی باشد.
موشک خرمشهر و امکان رسیدن به اهداف دورتر
بینی می‌گوید ایران مدتی است از نظر فنی توان افزایش برد موشک‌های خود به بیش از دو هزار کیلومتر را دارد. زیرا با کاهش وزن کلاهک جنگی می‌توان برد موشک را افزایش داد.
به اعتقاد او، موشک خرمشهر که در سال ۲۰۱۷ رونمایی شد، محتمل‌ترین گزینه برای چنین تغییری است. برآوردها نشان می‌دهد برد این موشک با استفاده از بخش بازگشتی به جو با وزن ۷۵۰ کیلوگرم، می‌تواند به حدود سه هزار کیلومتر برسد. این بخش که کلاهک جنگی را حمل می‌کند، پیش‌تر در تصاویر منتشرشده از موشک خرمشهر دیده شده است.
این تحلیلگر محدودیت دو هزار کیلومتری را تا حدی منطقی می‌داند. زیرا با این برد، سپاه پاسداران ایران می‌توانست تقریباً تمام اهداف مورد نظر خود در منطقه را هدف قرار دهد، بدون آنکه بیشتر نقاط اروپا در تیررس قرار بگیرند. قبرس و برخی جزایر یونان از این قاعده مستثنا بودند.
با این حال، هدف قرار دادن اروپای غربی مستلزم افزایش برد موشک‌هاست. یکی از مهم‌ترین اهداف احتمالی خارج از محدوده دو هزار کیلومتری، پایگاه مشترک آمریکا و بریتانیا در جزیره دیه‌گو گارسیا در اقیانوس هند است که حدود چهار هزار کیلومتر با ایران فاصله دارد.
بریتانیا اعلام کرده است که ایران روز ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ تلاش کرده با موشک این پایگاه را هدف قرار دهد، اما موفق نشده است. با این حال، دست‌کم یکی از مقام‌های حکومت ایران انجام چنین حمله‌ای را رد کرده است.
منبع: رادیوفردا
