«دونالد ترامپ» در ارزیابی واکنش کاناداییها به فشارهای اقتصادی از سوی واشنگتن اعمال میشود، مرتکب یک خطای محاسباتی بزرگ شده است. «مایکل هریس»، روزنامهنگار تحقیقی و تحلیلگر سیاسی باسابقه کانادا، در یادداشت تازه خود در نشریه هیل تایمز دقیقاً روی همین نقطه دست میگذارد. کاخ سفید تصور میکند افزایش هزینههای تجاری، اتاوا را سرانجام وادار به عقبنشینی میکند. با این حال، دادههای تازه نظرسنجیها درست عکس این فرض را ثابت میکنند.
آمارهای جدید افکار عمومی با در نظر گرفتن پیچیدگی روابط فعلی کانادا، نشان میدهد بسیاری از شهروندان قاطعانه از ایستادگی دولت «مارک کارنی» و عدم تسلیم برابر خواستههای آمریکا دفاع میکنند. این حمایت در حالی اتفاق میافتد که مردم عمیقاً نگران جهش قیمتها، وضعیت بازار کار و رکود تجاری هستند. با این وجود، جامعه کانادا تسلیمشدن در برابر فشارهای اقتصادی را نپذیرفته است.
چرا مایکل هریس میگوید ترامپ برداشت درستی از کانادا ندارد؟
مایکل هریس معتقد است کاخ سفید در محاسباتش درباره کانادا یک اشتباه اساسی کرده است: ترامپ بیش از حد روی فشارهای همهجانبه و ابزارهای اقتصادی حساب باز کرده و تصور میکند نگرانی از تجارت و بازار آمریکا، کاناداییها را به عقبنشینی وادار میکند. هریس در یادداشت ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ خود در هیل تایمز مینویسد کاناداییها اهمیت بازار آمریکا و رسیدن به یک توافق تجاری را میدانند، اما حاضر نیستند برای خلاص شدن از فشار اقتصادی، هر امتیازی را به واشنگتن بدهند. آمارهای تازه افکار عمومی نیز تا حد زیادی همین تصویر را تأیید میکنند.
یکی از مهمترین نشانهها، میزان حمایت از سیاست مارک کارنی در برابر آمریکاست. نظرسنجی نانوس ریسرچ برای گلوب اند میل که با مشارکت ۱٬۰۳۷ کانادایی انجام شد، نشان میدهد ۸۵ درصد پاسخدهندگان از رد توافق تجاری پیشنهادی آمریکا حمایت کامل یا نسبی کردهاند. همزمان، ۸۰ درصد نیز با برنامه اتاوا برای اعمال تعرفههای تلافیجویانه برابر بر کالاهای آمریکایی موافق بودهاند.
این حمایت فقط به نظرسنجی نانوس محدود نمیشود. موسسه انگس رید در ۲۳ اوت گزارش داد ۷۶ درصد کاناداییها تصمیم دولت برای ترک مذاکرات را درست میدانند. نکته مهمتر اینکه این دیدگاه در همه استانهای کانادا اکثریت داشت. حتی در میان کسانی که در انتخابات ۲۰۲۵ به حزب محافظهکار رأی داده بودند، ۵۳ درصد از این تصمیم حمایت کردند.
نتایج نظرسنجی آباکوس در اوایل سپتامبر نیز همین روند را نشان میدهد؛ بر اساس این نظرسنجی، ۵۷ درصد شهروندان از نحوه مدیریت روابط دیپلماتیک کانادا توسط دولت فدرال و ایستادگی در برابر آمریکا رضایت دارند. این بالاترین میزان رضایت از عملکرد دولت کارنی در میان حوزههای بررسیشده بود؛ حتی بالاتر از دفاع، اقتصاد، هزینه زندگی و مهاجرت.
حمایت از کارنی و ترس از تعرفهها؛ دو روی یک نظرسنجی
کاناداییها از ایستادگی دولت کارنی در برابر آمریکا حمایت میکنند، اما این به معنای بیخیالی نسبت به هزینههای جنگ تجاری نیست. نظرسنجی نانوس دقیقاً همین دوگانگی را نشان میدهد. حدود هفت نفر از هر ۱۰ پاسخدهنده گفتهاند حاضرند برای حمایت از واکنش کانادا به تعرفههای آمریکا، افزایش قیمت برخی کالاهای روزمره را تحمل کنند. در همان حال، حدود دو سوم نگراناند که این تعرفهها به خودشان و خانوادهشان آسیب اقتصادی بزند.
این دو نگاه برخلاف ظاهرشان تناقضی با هم ندارند. یک کانادایی میتواند از ایستادگی اتاوا در برابر واشنگتن حمایت کند و همزمان نگران شغل، درآمد و هزینه زندگی خود باشد. بنابراین حمایت بالای امروز از سیاست کارنی لزوماً به این معنا نیست که مردم تحت هر شرایطی و با هر هزینهای همین موضع را حفظ خواهند کرد.
رویترز نیز در گزارش ۲۶ اوت روی همین نقطه دست گذاشت. اقتصاددانانی که با این خبرگزاری صحبت کردهاند هشدار دادهاند که اگر جنگ تجاری به افزایش محسوس بیکاری، تعطیلی کارخانهها و کاهش درآمد خانوادهها برسد، فضای سیاسی کانادا هم میتواند تغییر کند.
«ترور تومب»، استاد اقتصاد دانشگاه کلگری، برآورد کرده تعرفههای تازه آمریکا ممکن است در نهایت حدود ۹۰ هزار شغل را در کانادا از بین ببرد.
از سوی دیگر، وابستگی بالای کانادا به بازار آمریکا جایگزینی سریع آن را دشوار میکند. رویترز سهم آمریکا از صادرات کانادا را حدود ۷۰ درصد اعلام کرده و هریس این رقم را بسته به منبع، بین ۶۶ تا ۷۵ درصد میداند.
در هر صورت، آمریکا همچنان مهمترین بازار صادراتی کاناداست. بنابراین آزمون اصلی دولت کارنی زمانی خواهد بود که در مواجهه با فشارهای بیوقفه ترامپ، ادامه این ایستادگی تبعات و ضررهای اقتصادی بیشتری برای خانوارها و بازار کار ایجاد کند.
استراتژی کارنی برای مهار فشارهای جدید ترامپ و تبعات اقتصادی آن
در بحبوحه تنشهای فعلی، دولت مارک کارنی تلاش کرده پاسخ خود به چالشهای پیشآمده در روابط تجاری کانادا را صرفاً در قالب تعرفه متقابل و رویارویی مستقیم با آمریکا تعریف نکند. بخش مهمتری از سیاست اعلامشده اتاوا، کاهش آسیبپذیری در برابر وابستگی بیش از حد به یک بازار و گسترش روابط با اروپا و دیگر شرکای بینالمللی است. دفتر نخستوزیر کانادا نیز «تقویت اقتصاد در داخل و تنوعبخشی به مشارکتها در خارج» را بخشی از راهبرد دولت معرفی کرده است.
این رویکرد در سفر کارنی به استراسبورگ در میانه سپتامبر آشکارتر شد. او در پارلمان اروپا خواستار همکاری نزدیکتر کانادا و اتحادیه اروپا در حوزههایی مانند مواد معدنی حیاتی، صنایع دفاعی، هوش مصنوعی، انرژی، فضا و زیرساختهای دیجیتال شد. کارنی گفت هدف، ایجاد بلوک قدرت تازهای برای رقابت با آمریکا و چین نیست، بلکه افزایش «تابآوری» و کاهش امکان اعمال فشار بر اقتصاد، حاکمیت و آزادی تصمیمگیری کشورهاست.
این موضع پس از آن مطرح شد که «اورسولا فون درلاین»، رئیس کمیسیون اروپا، ایده ایجاد نوعی جایگاه «عضو وابسته» برای کانادا را مطرح کرد. این پیشنهاد هنوز چارچوب حقوقی مشخصی ندارد و برای پیشرفت به حمایت کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیاز خواهد داشت. ترامپ در واکنش گفت اگر چنین اقدامی را خصمانه تشخیص دهد، ممکن است تعرفههای سنگینی علیه اروپا وضع کند.
کارنی در پاسخ تأکید کرد کانادا خود درباره شرکای بینالمللیاش تصمیم میگیرد و هیچ طرف خارجی نمیتواند تعیین کند این کشور با چه کشورهایی توافق امضا کند. همین تقابل میان «حق انتخاب مستقل» و «هزینه اقتصادی انتخابها» در مرکز بحثی قرار دارد که هریس در یادداشت خود مطرح کرده است.
نبرد حاکمیت در روابط کانادا و قمار بزرگ آمریکا روی غرور ملی
بهگفته مایکل هریس، ترامپ یک عامل مهم را در محاسباتش دستکم گرفته است: حساسیت کاناداییها نسبت به استقلال و حاکمیت کشورشان. این موضوع فقط به تجارت و تعرفه محدود نمیشود. اظهارات مکرر ترامپ درباره تبدیل کانادا به «ایالت پنجاهویکم» و فشارهای سیاسی واشنگتن، نگاه عمومی به آمریکا را هم تغییر داده است.
در نظرسنجی انگس رید، ۷۹ درصد کاناداییها دیدگاهی منفی نسبت به ترامپ داشتند. دادههای مرکز پیو نیز نشان میدهد فقط ۳۵ درصد کاناداییها در سال ۲۰۲۶ آمریکا را شریکی قابل اتکا میدانستند؛ رقمی که در سال ۲۰۲۲ به ۸۳ درصد میرسید. تنها ۱۷ درصد نیز از نحوه مدیریت تعرفهها توسط ترامپ رضایت داشتند.
این اعداد نشان میدهد که در تنشهای اخیر پیرامون روابط همسایگی کانادا، اختلاف با واشنگتن فقط بر سر خودرو، تعرفه یا تراز تجاری نیست و مسئله به حق تصمیمگیری مستقل در برابر آمریکا هم گره خورده است.
با این حال، حمایت از موضع سختتر کارنی نامحدود نیست. نگرانی درباره شغل، قیمتها و هزینه زندگی همچنان بالاست و اگر جنگ تجاری به بیکاری گستردهتر، تعطیلی صنایع یا فشار بیشتر بر خانوارها برسد، افکار عمومی هم میتواند تغییر کند.
فعلاً بخش بزرگی از کاناداییها حاضرند برای حفظ موضع مستقل کشورشان، بخشی از هزینههای اقتصادی این تقابل را بپذیرند. با این حال، میزان دوام این حمایت زمانی مشخص میشود که فشارها بیشتر شود و پیامدهای آن به شکل ملموستری به خانوارها و بازار کار برسد.
دیدگاه هدهد کانادا: ایستادگی مقابل فشارهای ترامپ تا کی هزینه اقتصادی دارد؟
تنش تجاری با آمریکا یک مشکل قدیمی کانادا را دوباره پررنگ کرده است: وابستگی زیاد اقتصاد این کشور به بازار آمریکا. وقتی حدود ۷۰ درصد صادرات کالایی کانادا به ایالات متحده میرود، هر اختلاف جدی با واشنگتن خیلی زود میتواند روی اقتصاد داخل کشور اثر بگذارد.
این وابستگی عملاً دست اتاوا را هم میبندد. دولت کانادا میتواند در برابر فشارهای آمریکا موضع سختتری بگیرد، اما ادامه این مسیر بدون هزینه نیست. تا زمانی که بخش بزرگی از صادرات کشور به بازار آمریکا وابسته باشد، هر تنش تجاری میتواند روی شرکتها، مشاغل و در نهایت زندگی مردم اثر بگذارد.
به همین دلیل، تنوعبخشی به تجارت را نمیتوان فقط به بحران فعلی یا شخص دونالد ترامپ گره زد. حمایت از صنایع داخلی و سیاستهای تجاری سختگیرانه در آمریکا به روندی ماندگارتر تبدیل شده و با تغییر دولتها لزوماً از بین نمیرود. کانادا روی کاغذ توافقهای تجاری گستردهای با اروپا و کشورهای حوزه پاسیفیک دارد، اما ضعف زیرساختهای حملونقل، کمبود پایانههای صادرات انرژی و گلوگاههای شبکه ریلی همچنان بخش بزرگی از تجارت کشور را به مرز جنوبی وابسته نگه داشته است.
تا زمانی که مسیرهای صادراتی کانادا به شکل جدی به آبهای آزاد و بازارهای تازه متصل نشوند، دولتهای آینده نیز هنگام اختلاف با واشنگتن با همین محدودیت روبهرو خواهند شد.
هزینه این وابستگی در نهایت روی دوش مردم میافتد. افت ارزش دلار کانادا، افزایش قیمت کالاهای اساسی و تهدید مشاغل در صنایعی مانند خودرو، فولاد و انرژی میتواند خیلی زود از یک اختلاف سیاسی به مسئلهای روزمره برای خانوادهها تبدیل شود. باز کردن مسیرهای تازه صادراتی فقط یک هدف کلان اقتصادی نیست؛ راهی برای محافظت از دستمزدها، مشاغل و ثبات درآمد خانوارهاست. اگر کانادا این وابستگی را کاهش ندهد، در صورت بروز فشارهای جدید از سوی ترامپ، صورتحساب هر بحران تازه اقتصادی دوباره در قیمت خرید مردم، امنیت شغلی آنها و هزینههای ماهانه خانوادهها ظاهر خواهد شد.
پرسشهای متداول
آیا واقعاً ۸۰ درصد کاناداییها از رویکرد مارک کارنی در برابر آمریکا حمایت میکنند؟
این عدد به یکی از نتایج نظرسنجی نانوس برمیگردد. در این نظرسنجی، ۸۰ درصد پاسخدهندگان از اعمال تعرفههای تلافیجویانه «دلار در برابر دلار» علیه کالاهای آمریکایی حمایت کامل یا نسبی کردند. در همان نظرسنجی، ۸۵ درصد نیز از تصمیم دولت برای رد توافق تجاری پیشنهادی آمریکا حمایت کردند.
کانادا چقدر به بازار آمریکا وابسته است؟
وابستگی کانادا به بازار آمریکا همچنان بسیار بالاست. بر اساس گزارش رویترز، حدود ۷۰ درصد صادرات کانادا راهی ایالات متحده میشود. به همین دلیل، پیدا کردن بازارهای جایگزین و کاهش وابستگی تجاری به آمریکا فرایندی زمانبر است و نمیتواند در کوتاهمدت اتفاق بیفتد.
آیا ممکن است حمایت کاناداییها از کارنی کاهش پیدا کند؟
بله. نظرسنجیها در کنار حمایت بالا از موضع دولت، نگرانی جدی مردم درباره پیامدهای اقتصادی را هم نشان میدهند. اقتصاددانانی که با رویترز گفتوگو کردهاند میگویند اگر جنگ تجاری به افزایش بیکاری، تعطیلی کارخانهها یا کاهش درآمد خانوارها منجر شود، میزان حمایت عمومی نیز میتواند تغییر کند.
منبع: هیلتایمز
