افزایش پیش‌بینی‌شده کرسی‌های احزاب فلسطینی در انتخابات پارلمانی اسرائیل، «گادی آیزنکوت»، رهبر مخالفان دولت، را برای تشکیل کابینه با چالشی جدی روبه‌رو کرده است؛ به‌طوری‌که او برای دستیابی به اکثریت پارلمانی احتمالاً ناچار خواهد بود با احزاب عربی همکاری کند؛ اقدامی که می‌تواند بر آینده سیاسی «بنیامین نتانیاهو» نیز تأثیر بگذارد.
بر اساس نظرسنجی‌های پس از رأی‌گیری روز سه‌شنبه، ائتلاف مخالفان به رهبری آیزنکوت و ائتلاف حاکم به رهبری نتانیاهو تقریباً در موقعیتی برابر قرار دارند. حزب لیکود به رهبری نتانیاهو همچنان ممکن است بزرگ‌ترین حزب منفرد کنست باشد، اما هیچ‌یک از دو جریان نتوانسته‌اند به حد نصاب ۶۱ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی پارلمان برای تشکیل دولت اکثریت دست یابند.
آیزنکوت پس از انتشار این نظرسنجی‌ها، نتایج را پیروزی «اکثریت ملی صهیونیست اسرائیل» توصیف کرد؛ بااین‌حال، افزایش چشمگیر کرسی‌های احزاب فلسطینی نشان می‌دهد که ترکیب کنست جدید می‌تواند معادلات سیاسی این کشور را تغییر دهد.
افزایش کرسی‌های احزاب فلسطینی در کنست
مهم‌ترین تغییر پیش‌بینی‌شده در ترکیب پارلمان جدید اسرائیل، افزایش نمایندگی احزاب فلسطینی است. انتظار می‌رود این احزاب ۱۷ تا ۱۸ کرسی به دست آورند؛ درحالی‌که در دوره پیشین تنها ۱۰ کرسی داشتند. این افزایش، موقعیت سیاسی شهروندان عرب اسرائیل را تقویت می‌کند و کنار گذاشتن آن‌ها از معادلات تشکیل دولت را دشوارتر خواهد کرد.
اگر نتایج نهایی نیز پیش‌بینی‌ها را تأیید کند، «اسحاق هرتزوگ»، رئیس‌جمهوری اسرائیل، اختیار خواهد داشت که ابتدا از کدام نامزد بخواهد برای تشکیل دولت تلاش کند. اگر نامزد نخست طی شش هفته موفق نشود، این مأموریت به گزینه بعدی واگذار خواهد شد.
این روند ممکن است طولانی شود و در تمام این مدت، دولت نتانیاهو به‌صورت موقت به فعالیت خود ادامه خواهد داد.
مذاکره با احزاب عربی؛ مسیر احتمالی آیزنکوت برای تشکیل دولت
آیزنکوت برای دستیابی به اکثریت پارلمانی باید با دو جریان سیاسی فلسطینی، یعنی فهرست مشترک و حزب رَعَم، وارد مذاکره شود. این مذاکرات برای او و شرکایش در ائتلاف موسوم به تغییر اهمیت تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت.
به نظر می‌رسد گفت‌وگو با رَعَم و «منصور عباس»، رهبر این حزب، آسان‌تر باشد. عباس پیش‌تر در دولت «نفتالی بنت»، سیاستمدار راست‌گرا و از شرکای کنونی ائتلاف آیزنکوت، مشارکت داشت. او همچنین آمادگی خود را برای پذیرش مصالحه‌های سیاسی نشان داده است.
عباس روز سه‌شنبه اعلام کرد که اولویت اصلی‌اش در این انتخابات، «کنار زدن بنیامین نتانیاهو، بتسلئیل اسموتریچ و ایتامار بن‌گویر» است.
بااین‌حال، پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد رَعَم در کنست جدید هفت کرسی به دست خواهد آورد. هنوز مشخص نیست که توافق با این حزب، حتی با موافقت دیگر اعضای ائتلاف آیزنکوت، برای تشکیل دولت اکثریت کافی باشد.
شروط آیزنکوت برای توافق با فهرست مشترک
مذاکره با فهرست مشترک که پیش‌بینی می‌شود دست‌کم ۱۱ کرسی کسب کند، دشوارتر خواهد بود.
آیزنکوت چهار شرط برای این مذاکرات تعیین کرده است: به‌رسمیت‌شناختن اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی و دموکراتیک، پذیرش ارزش‌های مطرح‌شده در اعلامیه استقلال اسرائیل، پذیرش خدمت سربازی اجباری برای شهروندان فلسطینی اسرائیل که از این الزام معاف هستند و محکوم کردن حماس به‌عنوان یک سازمان تروریستی.
اما «امجد شبیطه»، دبیرکل حزب سوسیالیست حداش که بزرگ‌ترین جریان تشکیل‌دهنده فهرست مشترک است، روز سه‌شنبه و هم‌زمان با شمارش آرا گفت آیزنکوت نمی‌تواند شرایط خود را به این ائتلاف تحمیل کند.
شبیطه تأکید کرد: «تعیین شروط در مذاکرات با فهرست مشترک نتیجه‌ای نخواهد داشت. ما به‌عنوان طرف‌های برابر مذاکره خواهیم کرد، زیرا به یکدیگر نیاز داریم.»
احتمال دولت اقلیت و بازگشت نتانیاهو
در صورت شکست مذاکرات با یک یا هر دو جریان فلسطینی، آیزنکوت ممکن است تشکیل دولت اقلیت را در دستور کار قرار دهد. چنین دولتی برای ادامه فعالیت خود به توافق‌های غیررسمی و موردی در رأی‌گیری‌های مختلف کنست متکی خواهد بود.
بااین‌حال، این راهکار از ثبات کافی برخوردار نیست و احتمال برگزاری انتخابات مجدد را افزایش می‌دهد. چنین وضعیتی می‌تواند فرصتی برای نتانیاهو فراهم کند تا حمایت یهودیان محافظه‌کار اسرائیل را دوباره جلب کند و شعار انتخاباتی خود، «راست یا فلسطین»، را به‌عنوان موضعی تأییدشده در انتخابات مطرح کند.
نتانیاهو طی سه دهه حضور در رأس یا نزدیکی به رأس قدرت، بارها در موقعیتی قرار گرفته که شکست‌خورده به نظر می‌رسیده، اما هر بار با اتکا به مهارت خود در معامله‌گری سیاسی به صحنه بازگشته است. ازاین‌رو، احتمال بازگشت دوباره او همچنان مطرح است.
بااین‌حال، اگر نتانیاهو بار دیگر به قدرت بازگردد، این بار ممکن است بقای سیاسی خود را مدیون مخالفانی باشد که به‌جای پذیرش مصالحه‌های تاریخی برای عبور از شکاف عمیق قومی در اسرائیل، زمینه ادامه حیات سیاسی او را فراهم کرده‌اند.
یکی از مقام‌های فهرست مشترک که بامداد چهارشنبه در مراسم جشن پیروزی این ائتلاف در شهر ناصره حضور داشت، گفت: «مخالفان صهیونیست باید میان برتری‌طلبی و ساختن دموکراسی یکی را انتخاب کنند.»
منبع: گاردین
