اختلال گسترده در شبکه کنترل ترافیک هوایی آمریکا که هفته گذشته به هزاران مورد تأخیر و لغو پرواز و سرگردانی بیش از یک میلیون مسافر انجامید، بار دیگر فرسودگی زیرساختهای هوانوردی این کشور را آشکار کرد. در حالی که «دونالد ترامپ» خواستار اختصاص دهها میلیارد دلار بودجه جدید برای نوسازی این سامانه شده، دموکراتها با تأکید بر ضرورت شفافیت در هزینهکرد منابع، از دادن اختیار مالی بدون نظارت به دولت جمهوریخواه خودداری میکنند؛ اختلافی که میتواند به تقابل جدی میان کاخ سفید و کنگره در سال آینده تبدیل شود.
بحران پروازها؛ فرسودگی سامانه کنترل ترافیک هوایی
پس از اختلالی که برنامه سفر بیش از یک میلیون نفر را تحت تأثیر قرار داد، وضعیت پروازهای آمریکا تا صبح دوشنبه به شرایط عادی نزدیک شد. با این حال، پرسشها درباره علت توقف گسترده پروازها، احتمال تکرار آن، هزینه نوسازی سامانه و زمان موردنیاز برای اجرای این طرح همچنان بیپاسخ مانده است.
دونالد ترامپ روز دوشنبه در نخستین اظهارنظر تصویری خود درباره این بحران، دولت «جو بایدن» را مقصر دانست و گفت تجهیزات بسیار قدیمی که به گفته او دچار «حمله قلبی» شدهاند، عامل اختلال بودهاند.
ترامپ خواستار جایگزینی کامل تجهیزات فرسوده شد و تأکید کرد که میتوان سامانه جدید را همزمان با ادامه فعالیت شبکه فعلی راهاندازی کرد.
«شان دافی»، وزیر حملونقل آمریکا، نیز با اشاره به سالها کمبود سرمایهگذاری گفت زیرساخت کنترل ترافیک هوایی برای دههها بهروزرسانی نشده است.
عملیات نوسازی که به اختلال انجامید
به گفته دافی، بحران اخیر در جریان عملیات تعویض سیمهای مسی قدیمی رخ داد. ظاهراً این فرایند موجب انتقال حجم زیادی از دادهها شد و شبکه گستردهتر را از کار انداخت.
این اتفاق پیچیدگی نوسازی سامانهای را نشان میدهد که هماکنون نیز به دلیل حجم بالای پروازها تحت فشار است و امکان توقف کامل آن برای انجام تعمیرات وجود ندارد.
دافی در روزهای گذشته از کنگره خواسته بود برای نوسازی زیرساختها بودجه بیشتری اختصاص دهد. با این حال، درخواست مالی دولت از ۳۰ میلیارد دلار به ۵۰ میلیارد دلار افزایش یافت، بیآنکه جزئیات روشنی درباره نحوه هزینهکرد این مبلغ ارائه شود.
دموکراتها: بودجه بیشتر بدون نظارت پذیرفتنی نیست
دموکراتها ضمن حمایت از نوسازی سامانه، درباره نحوه مدیریت منابع مالی از سوی دولت ترامپ ابراز نگرانی کردهاند.
«کریس ون هولن»، سناتور دموکرات، یادآوری کرد که کنگره پیشتر در قالب بسته مالی موسوم به «لایحه بزرگ و زیبای ترامپ» ۱۲ میلیارد دلار برای این حوزه اختصاص داده، اما تنها حدود یکسوم آن هزینه شده است.
او گفت از تأمین هر میزان بودجه ضروری برای حل مشکل حمایت میکند، اما دولت باید برای درخواست منابع بیشتر، دلایل و جزئیات هزینهکرد را ارائه دهد.
«جیم هایمز»، نماینده دموکرات کنگره، نیز بخشی از مسئولیت بحران را متوجه دولت ترامپ دانست. او کاهش نیروی انسانی اداره هوانوردی فدرال (FAA) در جریان برنامه تعدیل نیروی دولت را از عوامل تضعیف این نهاد عنوان کرد. به گفته او، حدود هزار و ۳۰۰ کارمند این اداره بازنشسته یا استعفا دادهاند و ۴۰۰ نیروی آزمایشی نیز اخراج شدهاند.
نگرانی از مدیریت نوسازی سامانه کنترل ترافیک هوایی
اختلاف بر سر بودجه در شرایطی تشدید شده که عملکرد دولت ترامپ در اجرای برخی پروژهها و مدیریت برنامههای کلان با انتقادهایی روبهرو بوده است.
گزارش سپتامبر ۲۰۲۶ اداره پاسخگویی دولت آمریکا (GAO) نشان میدهد اداره هوانوردی فدرال در مسیر نوسازی سامانههای قدیمی پیشرفتهایی داشته، اما ممکن است سرعت اجرای پروژهها را بر کنترل هزینهها و جلوگیری از اختلال در پروازها ترجیح داده باشد.
این گزارش همچنین از نبود برآورد جامع هزینههای بلندمدت و برنامه زمانبندی مشخص برای پروژهها انتقاد کرده است؛ مسائلی که میتوانند به اختلال بیشتر در پروازها یا ادامه وابستگی به تجهیزات فرسوده منجر شوند.
فرسودگی زیرساختهای هوانوردی آمریکا موضوع تازهای نیست و دولتهای مختلف طی دهههای گذشته درباره آن هشدار دادهاند. با این حال، اختلافات حزبی و مشکلات روند تصویب بودجه بارها مانع اجرای برنامههای نوسازی شده است.
سابقه اختلافات حزبی بر سر بودجه هوانوردی
در سال ۲۰۱۱، ون هولن که آن زمان عضو مجلس نمایندگان بود، زیرساخت هوانوردی آمریکا را نیازمند بازسازی اساسی دانست و جمهوریخواهان را به کاهش بودجه این بخش متهم کرد.
چهار سال بعد نیز دولت «باراک اوباما» هشدار داد کاهش ۲۵۵ میلیون دلاری از درخواست ۲.۶ میلیارد دلاری اداره هوانوردی فدرال، روند نوسازی را کند و در آینده موجب افزایش تأخیر پروازها و هزینه جایگزینی تجهیزات خواهد شد.
در سال ۲۰۲۵ نیز دموکراتها درباره درخواست ۱۲.۵ میلیارد دلاری دولت ترامپ برای نوسازی این سامانه ابراز تردید کردند و خواستار مشخص شدن سیاستها، برنامه اجرایی، زمانبندی و میزان دقیق بودجه شدند.
اکنون بحران اخیر میتواند این اختلافات را تشدید کند؛ بهویژه آنکه دموکراتها قرار است از سال آینده کنترل کنگره را در دست بگیرند.
آزمونی سیاسی در آستانه تغییر ترکیب کنگره
«تمی داکورث»، سناتور دموکرات، جمهوریخواهان را متهم کرد که در دو سال گذشته برای پروژههای مورد علاقه ترامپ بودجه پیدا کردهاند، اما برای ایمنی و نوسازی شبکه کنترل ترافیک هوایی سرمایهگذاری کافی نکردهاند.
در مقابل، دافی با اشاره به قدمت تجهیزات هشدار داد که بخشی از سامانههای موجود به دهه ۱۹۹۰ و برخی رادارها به دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ تعلق دارند. او تأکید کرد که نوسازی این زیرساخت باید به موضوعی فراجناحی تبدیل شود.
اختلال اخیر در آستانه تعطیلات شکرگزاری، زمانی که میلیونها آمریکایی سفر میکنند، نگرانیها درباره احتمال تکرار بحران را افزایش داده است.
نوسازی شبکه کنترل ترافیک هوایی به همکاری دولت و کنگره، برنامهریزی دقیق و تأمین منابع مالی پایدار نیاز دارد؛ اما تشدید قطبیشدن سیاسی و بیاعتمادی میان دو حزب ممکن است بار دیگر مانع حل یکی از مهمترین مشکلات زیرساختی آمریکا شود.
منبع: سیانان

