نبود اکثریت روشن در انتخابات اسرائیل می‌تواند تشکیل دولت آینده را به مذاکرات پیچیده میان احزاب، جلب حمایت نمایندگان عرب یا توافق رقبای سیاسی برای تشکیل دولت وحدت ملی وابسته کند. در صورت شکست این تلاش‌ها نیز احتمال برگزاری انتخابات مجدد وجود دارد؛ گزینه‌ای که به گفته یک کارشناس سیاسی، «بنیامین نتانیاهو» ممکن است آن را ترجیح دهد.
به گزارش آناتولی، «ودیع ابونصار»، کارشناس مسائل سیاسی اسرائیل، چهار سناریوی احتمالی برای تشکیل دولت آینده این کشور را تشریح کرده است؛ سناریوهایی که سرنوشت سیاسی نتانیاهو و مخالفانش را تحت تأثیر قرار خواهند داد.
ائتلاف‌سازی؛ نخستین مسیر تشکیل دولت
پارلمان اسرائیل، کنست، ۱۲۰ کرسی دارد و هر حزب از طریق فهرست انتخاباتی خود برای کسب کرسی رقابت می‌کند. نخست‌وزیر مستقیماً با رأی مردم انتخاب نمی‌شود و برای تشکیل دولت به حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده نیاز دارد. از آنجا که معمولاً هیچ حزبی به‌تنهایی اکثریت را به دست نمی‌آورد، تشکیل دولت به ائتلاف میان احزاب وابسته است.
نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که نه اردوگاه بنیامین نتانیاهو، رهبر حزب لیکود، و نه جناح مخالف به رهبری «گادی آیزنکوت»، رهبر حزب یاشار، به‌تنهایی اکثریت لازم را کسب نخواهند کرد.
به گفته ابونصار، نخستین سناریو آن است که یکی از این دو رقیب با احزابی که در انتخابات کرسی به دست می‌آورند، ائتلاف تشکیل دهد. او این گزینه را دشوار، اما همچنان ممکن می‌داند؛ به‌ویژه با توجه به گزارش‌هایی مبنی بر تلاش آیزنکوت برای جلب حمایت نمایندگان احزاب حریدی.
حمایت احزاب عرب از دولت اقلیت
سناریوی دوم، تشکیل دولت اقلیت به رهبری آیزنکوت با حمایت پارلمانی احزاب عرب است؛ به این معنا که این احزاب بدون حضور در کابینه، با آرای خود به ادامه فعالیت دولت کمک کنند.
فهرست مشترک، ائتلافی متشکل از سه حزب عرب به رهبری «یوسف جبارین»، و فهرست متحد عربی به رهبری «منصور عباس»، آمادگی خود را برای حمایت از چنین دولتی اعلام کرده‌اند. آن‌ها در مقابل، خواستار توقف تخریب خانه‌ها، مقابله با جرائم در جوامع عرب و ایجاد چشم‌اندازی سیاسی برای فلسطینی‌ها شده‌اند.
آیزنکوت هنوز موضع نهایی خود را درباره این پیشنهاد اعلام نکرده است؛ هرچند پیش‌تر با حضور احزاب عرب در ائتلاف دولتی خود مخالفت کرده بود.
طبق نظرسنجی‌ها، احتمال دارد ۱۳ فهرست انتخاباتی وارد کنست شوند که دو فهرست نماینده شهروندان عرب هستند. عرب‌های اسرائیل حدود ۲۰ درصد از جمعیت بیش از ۱۰ میلیون نفری این کشور را تشکیل می‌دهند و احزاب عرب ممکن است در مجموع ۱۴ تا ۱۵ کرسی کسب کنند؛ ظرفیتی که در شرایط نبود اکثریت می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.
دولت وحدت ملی؛ مانع اصلی، حضور نتانیاهو
سناریوی سوم، تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت لیکود، حزب یاشار و دیگر احزاب است. این گزینه در صورت بن‌بست انتخاباتی می‌تواند از برگزاری انتخابات مجدد جلوگیری کند.
ابونصار گفت: «در محافل سیاسی اسرائیل بحث‌هایی مطرح شده است مبنی بر اینکه اگر انتخابات به بن‌بست برسد، یعنی هیچ‌یک از دو اردوگاه اکثریت لازم برای تشکیل دولت را کسب نکنند، امکان تشکیل یک دولت وحدت ملی وجود خواهد داشت.»
به گفته او، «اسحاق هرتزوگ»، رئیس‌جمهور اسرائیل، از این گزینه حمایت می‌کند و گزارش‌هایی نیز درباره موافقت برخی چهره‌های نزدیک به «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور آمریکا، منتشر شده است.
در این سناریو، حزب قدرت یهودی به رهبری «ایتامار بن‌گویر» و حزب صهیونیسم دینی به رهبری «بتسلئیل اسموتریچ»، دو چهره راست افراطی دولت کنونی، ممکن است کنار گذاشته شوند.
بااین‌حال، مخالفت احزاب اپوزیسیون با حضور نتانیاهو، مانع اصلی تحقق توافق است. ابونصار گفت: «احزاب مخالف لزوماً با حضور حزب لیکود در دولت وحدت ملی مخالف نیستند، بلکه مخالفت آن‌ها با شخص نتانیاهو است.»
گزارش‌ها حاکی از آن است که نتانیاهو با تشکیل دولت وحدت ملی موافق است، مشروط بر اینکه ابتدا خودش نخست‌وزیر باشد و سپس این سمت به‌صورت چرخشی به آیزنکوت واگذار شود.
در برخی محافل اسرائیلی همچنین احتمال داده شده است که هرتزوگ در ازای کناره‌گیری نتانیاهو از سیاست، او را در پرونده‌های فساد مالی عفو کند. بااین‌حال، نتانیاهو گفته است حتی در صورت شکست انتخاباتی نیز از سیاست کناره‌گیری نخواهد کرد. او در پرونده‌های ۱۰۰۰، ۲۰۰۰ و ۴۰۰۰ با اتهاماتی از جمله رشوه‌خواری، کلاهبرداری و سوءاستفاده از اعتماد عمومی روبه‌رو است.
بن‌گویر نیز مدعی شده است که نتانیاهو از حضور در عکس‌های مشترک با او خودداری می‌کند، زیرا در پی فراهم کردن زمینه توافق با آیزنکوت است.
انتخابات مجدد در اسرائیل؛ چهارمین سناریو
اگر هیچ‌یک از اردوگاه‌ها نتواند دولت تشکیل دهد، کابینه فعلی به‌عنوان دولت موقت به فعالیت ادامه خواهد داد تا پس از چند ماه انتخابات دیگری برگزار شود.
ابونصار گفت: «اگر نتانیاهو نتواند دولت تشکیل دهد، این همان سناریویی است که ترجیح می‌دهد و برای تحقق آن تلاش خواهد کرد.»
اهمیت این انتخابات برای نتانیاهوی ۷۶ ساله، علاوه بر آینده سیاسی او، به پرونده‌های قضایی‌اش نیز مربوط است. دیوان کیفری بین‌المللی در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ حکم بازداشت او را به اتهام جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در ارتباط با جنگ غزه صادر کرد. بر اساس آمار ذکرشده در گزارش منبع، از آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۷۴ هزار نفر در غزه کشته شده‌اند.
در نهایت، توانایی احزاب برای تشکیل ائتلاف، نقش نمایندگان عرب و اختلاف بر سر حضور نتانیاهو در قدرت تعیین می‌کند که اسرائیل صاحب دولتی جدید شود یا بار دیگر به سمت بن‌بست سیاسی و انتخابات زودهنگام برود.
منبع: زومان
