نبرد تجاری میان اتاوا و واشنگتن از مرحلهی تهدید فراتر رفته و وارد رویارویی مستقیم شده است. پس از بنبست در گفتوگوهای فشرده با دولت دونالد ترامپ، مارک کارنی موضع اتاوا را روشن کرد: کانادا زیر بار توافقی ناعادلانه و زیانبار نمیرود. همزمان، واشنگتن تعرفههای آمریکا علیه کانادا را به ۵۰ درصد افزایش داده و حدود ۲۷.۶ میلیارد دلار از کالاهای کانادایی را هدف گرفته است.
پاسخ اتاوا صریح بود؛ تلافی «دلار به دلار». تعرفه های ۵۰ درصدی آمریکا که از هشتم سپتامبر به اجرا درمیآیند، طیف وسیعی از صنایع کانادا، از فولاد و لبنیات گرفته تا لوازم خانگی، تجهیزات کشاورزی، کاغذ و قطعات الکترونیکی را زیر فشار قرار میدهند.
در یک نگاه
- مذاکرات تجاری کانادا و آمریکا فعلاً متوقف شده است.
- آمریکا از ۲۲ اوت تعرفه های ۵۰ درصدی بر ۲۷.۶ میلیارد دلار کالای کانادایی اعمال کرده است.
- کانادا از ۸ سپتامبر تعرفههای تلافیجویانه ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصدی اعمال میکند.
- مارک کارنی میگوید کانادا حاضر نیست برای رسیدن به توافق، از منافع اقتصادی و حاکمیت خود عقبنشینی کند.
- دولت کانادا برای حمایت از کسبوکارها و کارگران آسیبدیده، بستهای به ارزش ۷.۵ میلیارد دلار معرفی کرده است.
چرا مذاکرات تجاری کانادا و آمریکا شکست خورد؟
مذاکرات در روزهای پایانی به بنبست رسید. کارنی گفت دولت کانادا در هفتههای اخیر به پیشرفتهایی امیدوار شده بود. اما پیشنهادهای جدید آمریکا از نظر اتاوا بیش از حد پرهزینه بود و مزایای توافق احتمالی را از بین میبرد.
کارنی در سخنرانی ۲۲ اوت گفت آمریکا در آخرین لحظات شرایط تازهای مطرح کرده که از نظر اقتصادی برای کانادا قابل قبول نیست. او دستور داد مذاکرهکنندگان کانادایی به اتاوا برگردند و مذاکرات را متوقف کرد.
دولت کارنی در این مذاکرات چند هدف اصلی داشت: حفظ دسترسی بدون تعرفه برای بخش بزرگی از کسبوکارهای کانادایی، کاهش تعرفههای آمریکا علیه صنایع راهبردی کانادا و ایجاد ثبات بیشتر در روابط تجاری دو کشور.
اتاوا همچنین میخواست تهدید تعرفههای تازه علیه کسبوکارهای کوچک و متوسط برطرف شود. در مقابل، دولت کانادا حاضر نبود درباره حاکمیت کشور، حمایت از صنایع کلیدی یا سیاستهای مربوط به زبان فرانسه و فرهنگ کانادا امتیاز بدهد.
تعرفه های ۵۰ درصدی آمریکا کدام کالاهای کانادایی را هدف گرفتهاند؟
آمریکا از ۲۲ اوت تعرفه ۵۰ درصدی جدیدی را بر بخشی از کالاهای کانادایی اعمال کرده است. ارزش کالاهای مشمول این دور از تعرفهها حدود ۲۷.۶ میلیارد دلار اعلام شده است. این تعرفهها بخشی از فشارهای تجاری گستردهتر دولت ترامپ علیه کانادا هستند. پیش از این نیز بخشهایی مانند خودرو، فولاد و آلومینیوم با تعرفههای جداگانه آمریکا روبهرو شده بودند.
دولت کانادا میگوید تعرفه های ۵۰ درصدی آمریکا، برخلاف ادعای یک مناقشه محدود، فشار مستقیمی بر تولیدکنندگان و کارگران کانادایی وارد میکند. به همین دلیل، اتاوا تصمیم گرفته است پاسخ خود را متناسب با تعرفههای آمریکا تنظیم کند.
کانادا از ۸ سپتامبر چه تعرفههایی را علیه آمریکا اعمال میکند؟
کانادا قرار است از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد ۸ سپتامبر تعرفههایی با نرخهای ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصد بر برخی کالاهای آمریکایی اعمال کند. نرخ هر کالا با تعرفه مشابه آمریکا تطبیق داده میشود.
فهرست کالاهای هدف گسترده است. فولاد، محصولات لبنی، لوازم خانگی، تجهیزات کشاورزی، خمیر و کاغذ و برخی محصولات الکترونیکی در این فهرست قرار دارند. ارزش واردات آمریکایی مشمول این تعرفهها نیز حدود ۲۷.۶ میلیارد دلار است.
برخی کالاها با نرخ ۵۰ درصد روبهرو میشوند. این گروه شامل شماری از محصولات فولادی و آلومینیومی، مبلمان و پوشاک است.
برای کالاهایی مانند لوازم خانگی، محصولات لبنی، ماهی و غذاهای دریایی و برخی محصولات مشتقشده فولاد و آلومینیوم، نرخ ۲۵ درصد تعیین شده است. تعرفههای قبلی کانادا بر خودروهای آمریکایی نیز همچنان برقرار میمانند.
این اقدام برای مصرفکننده کانادایی هم بیهزینه نیست. خود کارنی پذیرفته که تعرفههای تلافیجویانه میتوانند هزینهها را بالا ببرند و انتخاب کالاها را محدودتر کنند.
آیا جنگ تعرفهای به اقتصاد کانادا ضربه میزند؟
بله، اما شدت آن به مدت و دامنه درگیری بستگی دارد. تعرفههای فعلی بخش محدودی از صادرات کانادا به آمریکا را مستقیماً هدف گرفتهاند. اما ادامه درگیری میتواند آثار بزرگتری بر زنجیرههای تأمین، سرمایهگذاری و فعالیت اقتصادی بگذارد.
بر اساس برآورد اقتصاددانان بانک سلطنتی کانادا، تعرفههای جدید مستقیماً حدود ۰.۴ درصد از تولید ناخالص داخلی کانادا را تحت تأثیر قرار میدهند. زیرا کالاهای مشمول آنها حدود ۵ درصد از صادرات کانادا به آمریکا را تشکیل میدهند.
مشکل اصلی وابستگی عمیق دو اقتصاد به یکدیگر است. نزدیک به سهچهارم صادرات کالایی کانادا راهی آمریکا میشود. اقتصاد آمریکا نیز تقریباً ۱۰ برابر اقتصاد کانادا اندازه دارد. به همین دلیل، توان دو کشور برای تحمل یک جنگ تعرفهای یکسان نیست. کانادا میتواند تعرفههای متقابل وضع کند، اما ادامه درگیری ممکن است هزینه بیشتری را به شرکتها و مصرفکنندگان کانادایی منتقل کند.
با این حال، وابستگی فقط یکطرفه نیست. کانادا تأمینکننده مهم انرژی برای آمریکاست و بخش بزرگی از نیاز آمریکا به نفت، گاز طبیعی و برق از کانادا تأمین میشود. همین وابستگی یکی از اهرمهای اقتصادی اتاوا در برابر واشنگتن است.
کارنی برای مقابله با تعرفه های ۵۰ درصدی آمریکا چه برنامهای دارد؟
دولت کارنی همزمان با اعمال تعرفههای تلافیجویانه، به دنبال کاهش وابستگی اقتصادی کانادا به آمریکا است. این تغییر فقط به تعرفهها محدود نمیشود.
اتاوا میخواهد بازارهای صادراتی جدیدی پیدا کند. همچنین سرمایهگذاری داخلی را افزایش دهد. دولت میگوید توافقهای تجاری و اقتصادی جدیدی در سال گذشته با شرکای مختلف امضا کرده و قصد دارد دسترسی کانادا به بازارهای خارج از آمریکا را گسترش دهد.
دولت همچنین برای کسبوکارها و کارگران آسیبدیده از تعرفههای آمریکا، بستهای به ارزش ۷.۵ میلیارد دلار معرفی کرده است. این برنامه روی حمایت سریع از شرکتها و نیروی کار متمرکز است و به حمایتهای نزدیک به ۲۵ میلیارد دلاری قبلی اضافه میشود.
آیا روابط کانادا و آمریکا به حالت قبل برمیگردد؟
نشانههای فعلی چندان امیدوارکننده نیست. دولت کارنی صراحتاً پذیرفته که روابط اقتصادی دو کشور تغییر کرده است. درنتیجه دیگر نمیتوان انتظار داشت که شرایط به دوران پیش از جنگ تعرفهای بازگردد.
کارنی در سخنرانی خود گفت آمریکا طی ۱۸ ماه گذشته روابط تجاریاش با متحدان را تغییر داده و کانادا باید این واقعیت را در سیاست اقتصادی خود لحاظ کند. او به همین دلیل، تقویت اقتصاد داخلی و تنوعبخشی به روابط تجاری را بخشی از راهبرد اصلی دولت قرار داده است. این تغییر میتواند برای سالها ادامه پیدا کند. وابستگی تاریخی کانادا به بازار آمریکا بسیار عمیق است و جایگزین کردن آن در کوتاهمدت ممکن نیست. اما دولت کارنی میخواهد هزینه این وابستگی را کاهش دهد.
از سوی دیگر، فشار اقتصادی آمریکا فقط مسئله تعرفه نیست. واشنگتن در جریان مذاکرات خواستههایی مطرح کرده که دولت کانادا آنها را مرتبط با سیاستهای داخلی، حاکمیت و روابط تجاری خارجی کانادا میداند. همین موضوع، اختلاف را از یک دعوای ساده بر سر تعرفهها فراتر برده است.
دیدگاه هدهد کانادا: پایان عصر اعتماد به ثبات آمریکا؛ چرخش بزرگ در سیاست تجاری اتاوا
تنش تازه میان اتاوا و واشنگتن، صرفاً یک اختلاف بر سر اعداد و ارقام نیست. بلکه نشانهای از دگرگونی در پیوندهای اقتصادی دو کشور است. موضعگیری اخیر مارک کارنی اثبات کرد که کانادا دیگر تکیه بر ثبات گذشته را کنار گذاشته است. اکنون چانهزنیها هدف بزرگتری را دنبال میکنند: آیا اتاوا میتواند پای اقتصاد خود را از وابستگی شدید به بازار آمریکا بیرون بکشد؟
البته این مسیر برای مردم کانادا بیهزینه نیست. تعرفههای آمریکا علیه کانادا و تعرفههای تلافیجویانه مارک کارنی میتوانند قیمت بعضی کالاها را بالا ببرند و گزینههای کمتری پیش روی خریداران بگذارند؛ هزینهای که خود دولت هم آن را پذیرفته است.
درواقع، ملاک واقعی برای ارزیابی کارنامه کارنی، تنها میزان عقبنشینی واشنگتن نیست. او زمانی پیروز این میدان خواهد بود که بتواند با تکیه بر این بحران، بازارهای صادراتی کانادا را تنوع دهد، از تولیدکنندگان داخلی حمایت کند و امنیت اقتصادی کشور را در بلندمدت بالا ببرد.
پرسشهای متداول
آیا کانادا و آمریکا وارد جنگ تجاری شدهاند؟
مذاکرات تجاری دو کشور پس از شکست مذاکرات اخیر متوقف شده و آمریکا تعرفه ۵۰ درصدی تازهای بر بخشی از کالاهای کانادایی اعمال کرده است. کانادا نیز تصمیم گرفته تعرفههای متقابل وضع کند. دولت کارنی این وضعیت را بخشی از یک رویارویی تجاری گستردهتر میداند.
تعرفههای جدید کانادا از چه زمانی اجرا میشوند؟
تعرفههای جدید کانادا از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ اجرا میشوند. این تعرفهها در سه سطح ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصدی تعیین شدهاند و نرخ هر کالا با تعرفه مشابه آمریکا تطبیق داده میشود.
کدام کالاهای آمریکایی مشمول تعرفه کانادا میشوند؟
فولاد، لبنیات، لوازم خانگی، تجهیزات کشاورزی، خمیر و کاغذ و برخی محصولات الکترونیکی در میان کالاهای هدف قرار دارند. مبلمان، پوشاک و برخی محصولات فولادی و آلومینیومی نیز با نرخهای بالاتر مشمول تعرفه خواهند شد.
آیا این تعرفهها قیمت کالاها در کانادا را افزایش میدهند؟
احتمال افزایش هزینه برای برخی کالاها وجود دارد. مارک کارنی نیز گفته است که اقدامات تلافیجویانه کانادا میتواند هزینهها را افزایش دهد و انتخاب مصرفکنندگان را کاهش دهد. شدت این اثر به مدت و دامنه جنگ تعرفهای بستگی دارد.
آیا کانادا قصد دارد وابستگی خود به بازار آمریکا را کاهش دهد؟
بله. دولت کارنی تنوعبخشی به بازارهای صادراتی، جذب سرمایهگذاری و توسعه زیرساختهای داخلی را در مرکز راهبرد اقتصادی خود قرار داده است. اتاوا میخواهد روابط تجاری کانادا با کشورهای خارج از آمریکا در سالهای آینده سهم بیشتری از اقتصاد کشور پیدا کند.
منابع: دفتر نخستوزیر کانادا، دولت کانادا، دولت کانادا ، دفتر نخستوزیر کانادا، آسوشیتدپرس
