«دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور آمریکا، در تازه‌ترین انتقاد خود از سیاست‌های اقتصادی کانادا، این بار ارزش دلار این کشور را هدف قرار داد. او روز ۶ سپتامبر اعلام کرد که «عدم توازن» ارزش دلار کانادا در برابر دلار آمریکا «غیرقابل‌قبول» است. همچنین در این رابطه افزود که این وضعیت سال‌ها ادامه داشته، «اما دیگر ادامه نخواهد داشت».
این اظهارنظر تند درست دو روز پیش از آغاز تعرفه‌های تلافی‌جویانه کانادا علیه آمریکا مطرح شد؛ جریانی که طی آن اتاوا قصد دارد از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد ۸ سپتامبر، روی گروهی از کالاهای آمریکایی تعرفه‌های ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصدی اعمال کند. ارزش این حجم از واردات حدود ۲۷.۶ میلیارد دلار کانادا برآورد می‌شود.
در یک نگاه
- ترامپ در ۶ سپتامبر ارزش دلار کانادا را در برابر دلار آمریکا «غیرقابل‌قبول» نامید.
- بانک مرکزی کانادا اعلام کرد که در روز ۴ سپتامبر، ارزش هر یک دلار آمریکا معادل ۱ دلار و ۳۸ سنت کانادا بوده است.
- کانادا از ۸ سپتامبر تعرفه‌های ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصدی روی کالاهای هدف اعمال می‌کند.
- ارزش کالاهای آمریکایی مشمول تعرفه‌های جدید حدود ۲۷.۶ میلیارد دلار کانادا است.
- گفت‌وگوهای تجاری میان واشنگتن و اتاوا همچنان در فضایی پر از تنش دنبال می‌شود.
ترامپ و دلار کانادا؛ خط و نشان بدون ارائه برنامه مشخص
ترامپ بدون اینکه نرخ مشخصی را تعیین کند یا جزئیاتی از سیاست مورد انتظار آمریکا ارائه دهد، ارزش دلار کانادا را نامتعادل دانسته است. او در سخنان خود شفاف نکرد که منظورش از این «عدم توازن» چیست و کانادا برای تغییر نرخ ارز باید چه اقدامی انجام دهد.
بر اساس آخرین آمارهای رسمی بانک مرکزی کانادا در ۴ سپتامبر، هر یک دلار آمریکا به‌طور میانگین با یک دلار و ۳۸ سنت کانادا معامله شد. با این حساب، ارزش هر دلار کانادا معادل حدود ۷۲ سنت آمریکا بود.
البته این نرخ در روزهای پیش از موضع‌گیری ترامپ نوسان‌هایی را تجربه کرده بود. برای نمونه، قیمت هر دلار آمریکا در اول سپتامبر حدود یک دلار و ۳۹ سنت کانادا بود که در ۳ سپتامبر به یک دلار و ۳۷ سنت کاهش یافت و تنها یک روز بعد، دوباره تا یک دلار و ۳۸ سنت بالا رفت.
باید توجه داشت که سیستم ارزی کانادا بر پایه نرخ شناور اداره می‌شود. این یعنی قیمت دلار کانادا را عرضه و تقاضای بازار مشخص می‌کند و دولت نرخ ثابتی برای برابری آن با دلار آمریکا تعیین نمی‌کند. بانک مرکزی کانادا نیز تأکید دارد که نرخ‌های اعلامی، صرفاً ارقام شاخصی هستند که از میانگین قیمت‌های پیشنهادی مؤسسات مالی به دست می‌آیند.
لیست کالاهای تحریمی کانادا؛ از ۸ سپتامبر چه اجناسی گران می‌شوند؟
کانادا تصمیم دارد از ۸ سپتامبر تعرفه‌های متقابلی روی کالاهایی بگذارد که پیش‌تر هدف تعرفه‌های آمریکا قرار گرفته بودند. درصد تعرفه هر کالا دقیقاً برابر با نرخ تعرفه‌ای خواهد بود که آمریکا برای همان محصول تعیین کرده است.
این فهرست مجموعه گسترده‌ای از اقلام، شامل فولاد و آلومینیوم، فرآورده‌های لبنی، لوازم خانگی، تجهیزات کشاورزی، خمیر کاغذ و کاغذ، مواد پلاستیکی و محصولات الکترونیکی را شامل می‌شود. میزان این تعرفه‌ها بسته به نوع کالا، ۱۵، ۲۵ یا ۵۰ درصد خواهد بود.
این اقدام اتاوا پاسخی مستقیم به تعرفه ۵۰ درصدی آمریکا بر حدود ۲۷.۶ میلیارد دلار از کالاهای کانادایی است که از ۲۲ اوت به اجرا درآمد. دولت کانادا اعلام کرده که تعرفه‌های جدید را بر اساس اصل «دلار در برابر دلار» تلافی می‌کند.
نکته مهمی که مصرف‌کنندگان باید بدانند این است که تعرفه‌های کانادا علیه آمریکا لزوماً به معنای گرانی فوری و ۵۰ درصدی تمام کالاهای آمریکایی در فروشگاه‌های کانادا نیست. چرا که قیمت نهایی کالاها به عوامل گوناگونی مانند تصمیم واردکنندگان و توزیع‌کنندگان، میزان موجودی انبارها، قراردادهای تجاری و شرایط روز بازار بستگی دارد.
چرا اختلاف نرخ ارز وارد جنگ تجاری شده است؟
تفاوت ارزش پول دو کشور می‌تواند تأثیر مستقیمی روی رقابت‌های تجاری آن‌ها بگذارد. اما باید به خاطر داشت که قیمت ارز به عوامل اقتصادی گوناگونی بستگی دارد. نرخ بهره، قیمت کالاهای اساسی، وضعیت کلی اقتصاد، ورود و خروج سرمایه و شرایط بازارهای جهانی، همگی در تعیین این قیمت نقش مهمی دارند.
نگاهی به گذشته نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر، دلار کانادا معمولاً ارزان‌تر از دلار آمریکا بوده است. بنابراین، صحبت‌های ترامپ لزوماً به این معنی نیست که تغییر عجیب یا ناگهانی در بازار ارز اتفاق افتاده است. از سوی دیگر، او در پیام خود کانادا را به دست‌کاری عمدی قیمت ارز متهم نکرده؛ بلکه تنها از کلمه «عدم توازن» استفاده کرده و هیچ تهدید یا برنامه روشنی برای تغییر سیاست‌های ارزی آمریکا ارائه نداده است.
مذاکرات تجاری کانادا و آمریکا چرا متوقف شده است؟
این تنش‌های ارزی درست در زمانی بالا گرفته که گفت‌وگوهای تجاری دو کشور هم به بن‌بست رسیده است. «مارک کارنی»، نخست‌وزیر کانادا، در اول سپتامبر تأکید کرد که اگر واشنگتن می‌خواهد مذاکرات دوباره آغاز شود، باید رویکردی جدی‌تر و محترمانه‌تر در پیش بگیرد.
پیش از این، در تاریخ ۲۱ اوت، کانادا برخی از خواسته‌های آمریکا را رد کرد که همین مسئله باعث توقف مذاکرات شد. کارنی می‌گوید کشورش زیر بار توافقی نخواهد رفت که به صنایع داخلی کانادا ضربه بزند یا استقلال اقتصادی‌اش را محدود کند.
در سوی دیگر ماجرا، دولت ترامپ معتقد است پیشنهادی که روی میز گذاشته، شرایط مناسبی برای کانادا داشته و به همین دلیل، مقصر به بن‌بست رسیدن این گفت‌وگوها را دولت کانادا می‌داند.
حالا که این اختلاف‌نظرها ادامه یافته، هر دو کشور از تعرفه‌ها به‌عنوان اصلی‌ترین اهرم فشار علیه یکدیگر استفاده می‌کنند.
کانادا چگونه از تولیدکنندگان داخلی در برابر جنگ تجاری ترامپ محافظت می‌کند؟
دولت کانادا هم‌زمان با اعلام تعرفه‌های تلافی‌جویانه علیه آمریکا، یک بسته حمایتی ۷.۵ میلیارد دلاری هم برای کمک به کارگران و کسب‌وکارهای آسیب‌دیده در نظر گرفته است.
هدف از این بسته حمایتی، اجرای برنامه‌های جدید و تقویت طرح‌های قبلی است تا هم فشار ناشی از این تعرفه‌ها کمتر شود و هم تولیدکنندگان کانادایی بتوانند همچنان قدرت رقابت با کالاهای آمریکایی را حفظ کنند.
در همین راستا، ۱.۵ میلیارد دلار دیگر به طرح «واکنش منطقه‌ای به تعرفه‌ها» اختصاص یافته تا حمایت از کسب‌وکارهای کوچک و متوسط و همچنین تأمین نقدینگی آن‌ها با سرعت بیشتری انجام شود.
آیا فشار ارزی ترامپ قیمت واردات و صادرات کانادا را تغییر می‌دهد؟
در حال حاضر نمی‌توان گفت که دولت آمریکا برنامه مشخصی برای تغییر ارزش دلار کانادا در برابر دلار آمریکا طراحی کرده است. چرا که ترامپ نرخ مشخصی را به‌عنوان هدف اعلام نکرده و روش روشنی هم برای تغییر ارزش «لونی» (لقب دلار کانادا) ارائه نداده است.
با این حال، مطرح شدن موضوع نرخ ارز در کنار تعرفه‌ها می‌تواند دامنه اختلافات دو کشور را گسترده‌تر کند. اگر پای نرخ ارز به مذاکرات تجاری باز شود، فشار واشنگتن دیگر تنها به میزان تعرفه کالاها محدود نخواهد ماند.
این مسئله برای اقتصاد کانادا اهمیت زیادی دارد. چرا که نوسان‌های ارزی مستقیماً بر هزینه واردات از آمریکا و درآمدهای حاصل از صادرات کانادا تأثیر می‌گذارد. در این میان، شرکت‌هایی که زنجیره تأمین آن‌ها بین هر دو کشور تقسیم شده است، باید هم‌زمان با دو چالشِ ریسک تعرفه‌ها و نوسان‌های نرخ ارز دست‌وپنجه نرم کنند.
قانون معافیت محموله‌های در حال حمل؛ استثنای مهم تعرفه‌های جدید کانادا علیه آمریکا
نقطه زمانی مهم بعدی، ساعت ۱۲:۰۱ بامداد روز ۸ سپتامبر است. زمانی که تعرفه‌های جدید کانادا روی کالاهای مشخص‌شده آمریکایی رسماً اجرایی می‌شوند.
البته این تعرفه‌ها تنها شامل کالاهایی می‌شود که ساخت آمریکا باشند. بنابراین محموله‌هایی که پیش از زمان شروع تعرفه‌ها در مسیر ارسال به کانادا بوده‌اند، از این تعرفه‌ها معاف خواهند بود.
در چنین شرایطی، واکنش بعدی واشنگتن مسیر آینده این بحران را مشخص خواهد کرد. اگر دولت ترامپ تعرفه‌های جدیدی وضع کند یا مطالبات تازه‌ای درباره نرخ ارز مطرح کند، تنش میان دو کشور وارد مرحله‌ای عمیق‌تر و فراتر از تعرفه‌های کالا خواهد شد.
پرسش‌های متداول
تعرفه‌های کانادا علیه آمریکا از چه زمانی اجرا می‌شوند؟
این تعرفه‌ها از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ اجرایی خواهند شد.
ارزش کالاهای آمریکایی مشمول تعرفه چقدر است؟
دولت کانادا ارزش کل واردات این کالاها را حدود ۲۷.۶ میلیارد دلار کانادا برآورد کرده است.
نرخ تعرفه‌های جدید کانادا چقدر خواهد بود؟
بسته به نوع کالا، این تعرفه‌ها ۱۵، ۲۵ یا ۵۰ درصد تعیین شده‌اند و میزان هر تعرفه دقیقاً با نرخ تعیین‌شده برای همان کالا در آمریکا برابری می‌کند.
منبع: Reuters
