هم‌زمان با آغاز انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و ادامه اختلاف تهران و واشینگتن، بازار ارز و طلا ایران در فضایی از احتیاط و بلاتکلیفی قرار گرفته است. خاطره کاهش قیمت‌ها در جنگ قبلی، در کنار نگرانی از احتمال ازسرگیری جنگ، رفتار معامله‌گران را تحت تأثیر قرار داده و باعث شده است برخلاف انتظار، تشدید تنش‌ها به افزایش محسوس قیمت‌ها منجر نشود.
«دونالد ترامپ» پیش‌تر گفته بود آمریکا تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر حمله تازه‌ای به ایران انجام نخواهد داد. اکنون با فرارسیدن این موعد، مذاکرات همچنان بی‌نتیجه مانده و چشم‌انداز روابط دو کشور نامشخص است.
با وجود افزایش تنش‌ها، بازار در روز سه‌شنبه ۱۲ آبان واکنش محدودی نشان داد. دلار آزاد با رشد ۰٫۱ درصدی به ۲۷۳ هزار و ۶۰۰ تومان رسید و تتر با افت ۰٫۱ درصدی در محدوده ۲۷۳ هزار و ۲۵۰ تومان معامله شد. در همین حال، طلای ۱۸ عیار و سکه امامی هر دو ۰٫۳ درصد کاهش قیمت داشتند و به‌ترتیب به ۲۵ میلیون و ۶۳۵ هزار تومان و ۲۶۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیدند.
چرا بازار طلا و ارز با وجود افزایش تنش‌ها واکنش نشان نمی‌دهد؟
بخشی از معامله‌گران معتقدند تجربه جنگ قبلی می‌تواند بر واکنش بازار در صورت آغاز درگیری تازه تأثیر بگذارد. در آن دوره، برخلاف انتظار معمول از بازارهای امن در شرایط بحرانی، قیمت دلار و طلا کاهش یافت و اختلال در معاملات نیز فروش دارایی‌ها را برای برخی دشوار کرد.
همین تجربه باعث شده است بعضی معامله‌گران احتمال دهند با شروع جنگ جدید، گروهی از دارندگان طلا و ارز به‌جای خرید، برای فروش دارایی‌های خود اقدام کنند.
با این حال، مقایسه دو دوره بدون در نظر گرفتن تفاوت شرایط اقتصادی ممکن است گمراه‌کننده باشد. برخی فعالان بازار معتقدند وضعیت درآمدهای نفتی و امکان عرضه ارز در دوره قبلی با شرایط کنونی یکسان نیست و همین تفاوت می‌تواند مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.
علاوه بر این، افت قیمت طلا در جنگ گذشته تنها به تحولات نظامی مربوط نبود؛ کاهش بهای اونس جهانی، اختلال در معاملات و تعطیلی بازار تهران نیز در آن نقش داشتند.
بازار طلا و ارز؛ افت اونس و خروج پول از صندوق‌ها
رفتار بازار در روز سه‌شنبه نیز نشان داد که افزایش نگرانی‌های سیاسی الزاماً به رشد قیمت طلا منجر نمی‌شود. در حالی که احتمال تشدید درگیری‌ها می‌توانست تقاضا برای دارایی‌های امن را افزایش دهد، فشار فروش در بازار جهانی و کاهش اونس طلا بخشی از اثر افزایش نرخ دلار بر طلای داخلی را خنثی کرد.
هم‌زمان، خروج پول از صندوق‌های طلا نیز ادامه داشت. تا ساعت ۱۷، میزان خروج سرمایه خرد حقیقی از این صندوق‌ها از ۹۰۰ میلیارد تومان عبور کرده بود.
این رفتار می‌تواند علاوه بر تأثیر تجربه جنگ قبلی، با افزایش تمایل سرمایه‌گذاران به نگهداری نقدینگی مرتبط باشد. در شرایطی که آینده نامشخص است، دسترسی به پول نقد برای تأمین هزینه‌های ضروری و استفاده از فرصت‌های احتمالی بازار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
مذاکرات همچنان ادامه دارد، اما اختلاف‌ها پابرجاست
در جبهه سیاسی، خبرهای مربوط به میانجی‌گری قطر و مذاکرات تهران و واشینگتن نیز بر انتظارات بازار تأثیر گذاشت. یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته بود دو کشور همچنان فاصله زیادی تا توافق دارند و تهران حاضر به پذیرش خواسته‌های آمریکا نیست.
با این حال، تلاش‌های دیپلماتیک متوقف نشده بود و میانجی‌های قطری همچنان پیشنهادها را میان دو طرف ردوبدل می‌کردند. قرار بود طرفین طی ۳۶ ساعت به پیشنهاد تازه پاسخ دهند.
عصر سه‌شنبه نیز روزنامه العربی‌الجدید به نقل از منابع نزدیک به میانجی‌گران قطری گزارش داد واشینگتن با پیش‌نویس یادداشت تفاهم پیشنهادی موافقت کرده است. انتشار این خبر برای مدتی امید به توافق را افزایش داد و برخی معامله‌گران کاهش نرخ‌های اعلامی طلا را به آن نسبت دادند.
با این حال، این گزارش به معنای دستیابی به توافق نهایی نبود. «محسن رضایی»، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز در پیامی در شبکه ایکس اعلام کرد پاسخ آمریکا به حقوق و مطالبات ایران قانع‌کننده نبوده و واشینگتن باید به هفت شرط تهران به‌صورت کامل و صریح پاسخ دهد و به آن‌ها عمل کند.
این موضع نشان می‌داد اختلاف‌های اصلی همچنان پابرجاست؛ موضوعی که در کنار تداوم تحرکات نظامی آمریکا، تردیدها درباره امکان دستیابی سریع به توافق را افزایش می‌داد.
بازار در انتظار روشن‌شدن نتیجه انتخابات و مذاکرات
در پایان روز سه‌شنبه، نه نشانه قطعی از آغاز درگیری تازه وجود داشت و نه چشم‌انداز روشنی از پایان اختلاف‌ها دیده می‌شد. از یک سو، میانجی‌گری قطر ادامه داشت و از سوی دیگر، مواضع تهران و واشینگتن از باقی‌ماندن اختلاف‌های جدی حکایت می‌کرد.
در چنین شرایطی، بازار ارز و طلا بیش از آنکه به یک سناریوی مشخص واکنش نشان دهد، میان نگرانی از جنگ، امید به توافق و تجربه افت قیمت‌ها در بحران قبلی در نوسان است.
با این حال، هنوز مشخص نیست در صورت ازسرگیری جنگ، شرایط اقتصادی و رفتار معامله‌گران تا چه اندازه شبیه دوره گذشته خواهد بود. برای بسیاری از مردم نیز مسئله فراتر از نوسان قیمت دارایی‌هاست؛ ادامه بلاتکلیفی سیاسی و اقتصادی، فشار معیشتی را سنگین‌تر کرده و امید به پایان تنش‌ها را به یکی از مهم‌ترین خواسته‌های عمومی تبدیل کرده است.
منبع: زومان
