دموکرات ها در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ آمریکا با شکست جمهوری‌خواهان، کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست گرفتند؛ نتیجه‌ای که بازتاب نارضایتی رأی‌دهندگان از عملکرد «دونالد ترامپ» در حوزه اقتصاد، مهاجرت و جنگ با ایران ارزیابی می‌شود. این پیروزی نه‌تنها قدرت قانون‌گذاری و نظارتی دموکرات ها را افزایش می‌دهد، بلکه دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ را با تقابل جدی میان کاخ سفید و کنگره همراه خواهد کرد.
شکست جمهوری‌خواهان در ایالت‌های سنتی؛ موج آبی فراتر از پیش‌بینی‌ها رفت
انتخابات سوم نوامبر ۲۰۲۶ به شکست کم‌سابقه حزب جمهوری‌خواه منجر شد. دموکرات ها با تصاحب هفت کرسی جمهوری‌خواهان در سنا، اکثریت این مجلس را پس گرفتند و در مجلس نمایندگان نیز بیش از دو دوجین کرسی به دست آوردند. برخی از این پیروزی‌ها در حوزه‌هایی رقم خورد که دونالد ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ با اختلاف قابل‌توجهی در آن‌ها پیروز شده بود.
اهمیت این نتیجه زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم دموکرات ها در ایالت‌هایی موفق شدند که برای دهه‌ها پایگاه مطمئن جمهوری‌خواهان بودند. در کانزاس، «آدام همیلتون» پس از ۹۴ سال یک کرسی سنا را برای دموکرات ها به دست آورد. در کارولینای جنوبی نیز «انی اندروز» با شکست «دارلین گراهام»، کرسی‌ای را تصاحب کرد که از سال ۱۹۶۴ در اختیار جمهوری‌خواهان بود.
در ایالت مین، «تروی جکسون» به سلطه نزدیک به ۳۰ ساله «سوزان کالینز» در سنا پایان داد. در اوهایو نیز «شرود براون» با شکست «جان هستد» به سنا بازگشت و «روی کوپر»، فرماندار پیشین کارولینای شمالی، توانست «مایکل واتلی»، رئیس سابق کمیته ملی جمهوری‌خواهان، را شکست دهد.
تگزاس یکی از مهم‌ترین کانون‌های این تغییر سیاسی بود. «جیمز تالاریکو» با شکست «کن پکستون»، دادستان کل جنجالی این ایالت، به نخستین سناتور دموکرات تگزاس از سال ۱۹۸۸ تبدیل شد. هم‌زمان، «جینا هینوجوسا» نیز «گِرگ ابوت»، فرماندار جمهوری‌خواه سه‌دوره‌ای، را شکست داد و به نخستین فرماندار دموکرات تگزاس در ۳۶ سال گذشته تبدیل شد.
پیروزی دموکرات ها به رقابت‌های سنا و مجلس نمایندگان محدود نماند. این حزب در جورجیا، اوهایو، آیووا و تگزاس نیز موفق شد فرمانداری را از جمهوری‌خواهان پس بگیرد. «کیشا لنس باتمز» در جورجیا با پیروزی در انتخابات فرمانداری به نخستین زن سیاه‌پوست منتخب در این سمت در تاریخ آمریکا تبدیل شد.
اقتصاد، جنگ ایران و مهاجرت؛ عوامل مؤثر در پیروزی دموکرات ها
نتایج انتخابات نشان می‌دهد که نارضایتی اقتصادی یکی از مهم‌ترین عوامل شکست جمهوری‌خواهان بوده است. افزایش هزینه‌های زندگی، قیمت سوخت و فشار مالی بر خانوارها، به موضوعات محوری کارزار دموکرات ها تبدیل شد؛ در حالی که تلاش ترامپ برای مقصر دانستن دولت پیشین «جو بایدن» نتوانست نارضایتی رأی‌دهندگان را کاهش دهد.
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که از اواخر فوریه آغاز شد، نیز به مشکلات دولت اضافه کرد. افزایش قیمت بنزین در پی این درگیری و نارضایتی از نحوه مدیریت آن، موقعیت جمهوری‌خواهان را در میان رأی‌دهندگان تضعیف کرد. دموکرات ها نیز در کارزار انتخاباتی خود بر هزینه‌های جنگ و ضرورت محدود کردن اختیارات رئیس‌جمهور در تصمیم‌گیری‌های نظامی تأکید کردند.
سیاست‌های مهاجرتی ترامپ و اخراج گسترده مهاجران نیز به‌ویژه در ایالت‌هایی مانند تگزاس به ضرر جمهوری‌خواهان تمام شد. بخشی از رأی‌دهندگان لاتین‌تبار که در انتخابات ۲۰۲۴ به ترامپ رأی داده بودند، در این دوره به سمت دموکرات ها متمایل شدند.
بر اساس نظرسنجی خروجی ان‌بی‌سی نیوز، ۴۳ درصد رأی‌دهندگان اعلام کردند مخالفت با ترامپ یکی از دلایل رأی آن‌ها بوده است. همچنین ۷۱ درصد شرکت‌کنندگان، از جمله ۴۱ درصد جمهوری‌خواهان، معتقد بودند کنگره به اندازه کافی بر عملکرد رئیس‌جمهور نظارت نمی‌کند.
این ارقام نشان می‌دهد شکست جمهوری‌خواهان صرفاً نتیجه نارضایتی از یک سیاست مشخص نبوده، بلکه ترکیبی از فشار اقتصادی، جنگ ایران، سیاست‌های مهاجرتی و نگرانی درباره تمرکز قدرت در کاخ سفید، پایگاه رأی ترامپ را تضعیف کرده است.
حمایت‌های انتخاباتی ترامپ نتیجه معکوس داد
در کنار نارضایتی عمومی، تصمیم‌های انتخاباتی ترامپ نیز به شکست حزب جمهوری‌خواه دامن زد. او در چند رقابت حساس از نامزدهایی حمایت کرد که حتی در داخل حزب خود با مخالفت و تردید روبه‌رو بودند.
در تگزاس، ترامپ در نهایت از کن پکستون حمایت کرد؛ نامزدی که با وجود پرونده‌های جنجالی، در رقابت با جیمز تالاریکو شکست خورد. در جورجیا نیز حمایت رئیس‌جمهور از «مایک کالینز» نتوانست مانع پیروزی «جان اوساف»، سناتور دموکرات، شود.
در اوهایو، «ویک راماسوامی»، نامزد مورد حمایت ترامپ برای فرمانداری، پس از انتشار تبلیغاتی جنجالی علیه رقیب دموکرات خود، «امی اکتون»، با واکنش منفی بخشی از رأی‌دهندگان مواجه شد و انتخابات را واگذار کرد.
در کارولینای جنوبی نیز حمایت ترامپ از دارلین گراهام، که تجربه سیاسی محدودی داشت، به شکست جمهوری‌خواهان در رقابت سنا منجر شد.
از سوی دیگر، تلاش جمهوری‌خواهان برای تغییر نقشه حوزه‌های انتخاباتی با هدف افزایش شانس پیروزی در مجلس نمایندگان نیز نتیجه مطلوبی نداشت. دموکرات ها توانستند در چندین حوزه‌ای که جمهوری‌خواهان برای تقویت موقعیت خود بازطراحی کرده بودند، پیروز شوند یا کرسی‌هایشان را حفظ کنند.
نظارت کنگره بر ترامپ؛ محدودیت‌های جدید برای کاخ سفید
مهم‌ترین پیامد سیاسی انتخابات، تغییر موازنه قدرت در واشینگتن است. دموکرات ها از ژانویه ۲۰۲۷ کنترل هر دو مجلس را در اختیار خواهند داشت و می‌توانند از ابزارهای نظارتی و قانونی کنگره برای به چالش کشیدن سیاست‌های دولت استفاده کنند.
یکی از اولویت‌های آن‌ها آغاز تحقیقات درباره فعالیت‌های تجاری ترامپ و خانواده‌اش، احتمال بهره‌برداری مالی از موقعیت ریاست‌جمهوری، روابط اقتصادی با دولت‌های خارجی و نحوه اجرای سیاست‌های مهاجرتی خواهد بود. عملکرد اداره مهاجرت و گمرک آمریکا (ICE)، عفو برخی محکومان و تصمیم‌های وزارت دادگستری نیز در فهرست موضوعات مورد بررسی دموکرات ها قرار دارد.
جنگ ایران نیز احتمالاً به یکی از محورهای اصلی تقابل کنگره و کاخ سفید تبدیل خواهد شد. دموکرات ها قصد دارند با ارائه قطعنامه‌های مرتبط با اختیارات جنگی، فشار بر ترامپ را برای پایان دادن به درگیری افزایش دهند و نظارت کنگره بر تصمیم‌های نظامی دولت را تقویت کنند.
در حوزه داخلی نیز آن‌ها وعده داده‌اند سیاست تعرفه‌ای ترامپ را به چالش بکشند، اقدامات سخت‌گیرانه مهاجرتی را محدود کنند و برای بازگرداندن بخشی از کاهش بودجه برنامه‌های درمانی و حمایت‌های اجتماعی تلاش کنند.
کنترل سنا همچنین به دموکرات ها امکان می‌دهد نامزدهای ترامپ برای وزارتخانه‌ها، مناصب دولتی و دستگاه قضایی فدرال را رد کنند؛ موضوعی که در صورت خالی شدن کرسی‌ای در دیوان عالی اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت.
با این حال، اکثریت دموکرات ها به معنای امکان تصویب آسان قوانین نیست. قانون «فیلیباستر» در سنا همچنان برای تصویب بسیاری از طرح‌ها مانع ایجاد می‌کند و کسب ۶۰ رأی برای پایان دادن به بحث درباره بیشتر لوایح ضروری است. بنابراین، دموکرات ها احتمالاً بیش از تصویب قوانین جدید، بر نظارت، تحقیقات و جلوگیری از پیشبرد برنامه‌های ترامپ تمرکز خواهند کرد.
پیامدهای شکست جمهوری‌خواهان برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸
شکست جمهوری‌خواهان می‌تواند معادلات رقابت‌های ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ را نیز تغییر دهد. «جی‌دی ونس»، معاون رئیس‌جمهور آمریکا و یکی از گزینه‌های اصلی جانشینی ترامپ در حزب جمهوری‌خواه، اکنون با این چالش روبه‌روست که آیا می‌تواند میراث سیاسی رئیس‌جمهور را حفظ کند، بدون آنکه هزینه شکست انتخاباتی او را بپردازد.
در مقابل، پیروزی دموکرات ها موقعیت چند چهره این حزب را تقویت کرده است. جان اوساف، سناتور جورجیا، که با پیروزی قاطع در انتخابات جایگاه خود را تثبیت کرد، می‌تواند یکی از گزینه‌های احتمالی دموکرات ها برای رقابت ریاست‌جمهوری باشد. فرمانداران دموکراتی مانند «جاش شاپیرو» و «جی‌بی پریتزکر» نیز با پیروزی در انتخابات ایالتی، موقعیت سیاسی خود را تقویت کرده‌اند.
«حکیم جفریز»، رهبر دموکرات ها در مجلس نمایندگان، نیز در مسیر تبدیل شدن به نخستین رئیس سیاه‌پوست این مجلس قرار دارد. در صورت کسب آرای لازم در ژانویه، او ریاست مجلسی را بر عهده خواهد گرفت که نقش مهمی در نظارت بر دولت ترامپ ایفا می‌کند.
در مجموع، انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ را می‌توان شکست سیاسی مهمی برای ترامپ و نقطه عطفی در دوره دوم ریاست‌جمهوری او دانست. رأی‌دهندگان با تغییر ترکیب کنگره، نه‌تنها نارضایتی خود از سیاست‌های دولت را نشان دادند، بلکه خواستار نظارت بیشتر بر قدرت اجرایی شدند. اکنون ترامپ برای پیشبرد برنامه‌های خود با کنگره‌ای روبه‌روست که در اختیار مخالفانش قرار دارد؛ وضعیتی که می‌تواند دو سال پایانی ریاست‌جمهوری او را به دوره‌ای از تقابل سیاسی، تحقیقات گسترده و محدودیت‌های جدی‌تر بر اختیارات کاخ سفید تبدیل کند.
منابع: گاردین, ان‌بی‌سی, آسوشیتدپرس, سی‌ان‌ان
