بحث درباره مرز میان «آزادی بیان»، «آزادی مذهب» و «مقابله با نفرت‌پراکنی» بار دیگر در کانادا بالا گرفته است. دلیل این موج تازه از بحث‌ها، تصویب نهایی لایحه C-9 در کانادا است؛ قانونی که یکی از بندهای دفاعی قانون کیفری این کشور را حذف می‌کند و واکنش‌های متفاوتی از سوی حقوقدانان، رهبران مذهبی و گروه‌های مدافع آزادی‌های مدنی به دنبال داشته است.
برای درک ساده‌تر موضوع می‌توان این‌طور تصور کرد: «اگر فردی در یک سخنرانی عمومی حرف‌هایی بزند که دادگاه آن را مصداق تحریک نفرت بداند، قبلاً می‌توانست در دادگاه بگوید «من فقط بر اساس باور مذهبی‌ام صحبت کردم و قصد بدی نداشتم». قاضی هم این موضوع را در کنار سایر شرایط بررسی می‌کرد. اما حالا این دفاع به‌تنهایی کافی نیست و دادگاه پرونده را صرفاً بر اساس ماهیت سخنان و معیارهای قانون کیفری بررسی می‌کند.
حامیان این اصلاحیه می‌گویند این اقدام راه سوءاستفاده از مذهب برای توجیه نفرت‌پراکنی را می‌بندد. اما منتقدان معتقدند چنین تغییری می‌تواند بر آزادی بیان و آزادی مذهب در کانادا تأثیر بگذارد.
در یک نگاه
- لایحه C-9 به تصویب نهایی رسیده و بخشی از قانون کیفری کانادا را اصلاح کرده است.
- دفاعیه «ابراز عقیده مذهبی با حسن‌نیت» از قوانین مربوط به نفرت‌پراکنی حذف شده است.
- مجازات تحریک نفرت علیه گروه‌های مشخص همچنان می‌تواند تا دو سال زندان باشد.
- حامیان قانون می‌گویند این تغییر از سوءاستفاده از باورهای مذهبی برای توجیه نفرت‌پراکنی جلوگیری می‌کند.
- منتقدان نگرانند که این اصلاحیه به آزادی بیان و آزادی مذهب در کانادا آسیب بزند.
لایحه C-9 در کانادا دقیقاً چه تغییری ایجاد کرده است؟
برخلاف آنچه در روزهای اخیر در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده، لایحه C-9 قرار نیست بیان عقاید مذهبی را در کانادا ممنوع کند. تغییری که این قانون ایجاد کرده، حذف یکی از دفاعیات قانونی در پرونده‌های مربوط به تحریک نفرت است.
تا پیش از این، اگر فردی در چنین پرونده‌ای متهم می‌شد، می‌توانست در دادگاه استدلال کند که سخنانش با حسن‌نیت و در چارچوب بیان یک باور یا آموزه مذهبی مطرح شده است. دادگاه هم با بررسی شرایط پرونده تصمیم می‌گرفت که آیا این دفاع قابل پذیرش هست یا خیر.
اما با اجرایی شدن لایحه C-9، این بند از قانون حذف می‌شود. به این ترتیب، متهمان دیگر نمی‌توانند تنها به مذهبی بودن اظهارات خود استناد کنند. درنتیجه دادگاه پرونده را بر اساس سایر معیارهای قانون کیفری بررسی خواهد کرد.
دفاع «عقیده مذهبی با حسن‌نیت» چه بود؟
این دفاعیه سال‌ها بخشی از قانون کیفری کانادا بود. هدف از آن ایجاد توازن میان دو اصل مهم بود؛ از یک سو حفاظت از آزادی بیان و آزادی مذهب و از سوی دیگر جلوگیری از نفرت‌پراکنی علیه گروه‌های مختلف جامعه.
بر اساس این بند، اگر فردی می‌توانست ثابت کند که اظهاراتش با حسن‌نیت و در چارچوب باورهای مذهبی بیان شده است، دادگاه این موضوع را به عنوان یکی از دفاعیات قانونی در نظر می‌گرفت. البته این بند هرگز به معنای مصونیت از مجازات نبود. حتی پیش از تصویب C-9 نیز قاضی در هر پرونده به‌صورت جداگانه بررسی می‌کرد که آیا شرایط استفاده از این دفاعیه وجود دارد یا خیر.
آیا بیان عقاید مذهبی در کانادا جرم محسوب می‌شود؟
یکی از پرسش‌هایی که پس از تصویب این قانون بارها مطرح شده، همین موضوع است. پاسخ کوتاه خیر است.
تصویب لایحه C-9 در کانادا به این معنا نیست که بیان باورهای مذهبی جرم شده باشد. منشور حقوق و آزادی‌های کانادا همچنان از آزادی مذهب و آزادی بیان حمایت می‌کند.
آنچه قانون بر آن تمرکز دارد، مواردی است که رفتار یا سخنان یک فرد طبق معیارهای قانون کیفری، مصداق تحریک عمدی نفرت علیه گروه‌های مشخص شناخته شود. در چنین شرایطی، متهم دیگر نمی‌تواند به دفاعیه مبتنی بر عقیده مذهبی استناد کند.
به بیان ساده، قانون جدید مرز میان «بیان یک باور مذهبی» و «نفرت‌پراکنی» را تغییر نداده است؛ تنها یکی از راه‌های دفاع در پرونده‌های مربوط به نفرت‌پراکنی را از قانون حذف کرده است.
چرا تصویب لایحه C-9 در کانادا با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شده است؟
سازمان «Canadian Constitution Foundation» که از مخالفان لایحه C-9 کانادا است، معتقد است حذف این دفاعیه ممکن است دامنه آزادی بیان و آزادی مذهب را محدودتر کند.
به باور این سازمان، برخی آموزه‌های دینی درباره مسائل اجتماعی یا اخلاقی ممکن است از سوی عده‌ای توهین‌آمیز تلقی شوند و حذف این بند قانونی می‌تواند رهبران مذهبی یا افرادی را که دیدگاه‌های سنتی خود را مطرح می‌کنند، بیش از گذشته در معرض شکایت یا پیگرد قضایی قرار دهد.
در مقابل، حامیان این اصلاحیه می‌گویند باور مذهبی نباید به ابزاری برای توجیه نفرت‌پراکنی تبدیل شود. از نگاه آنها، این قانون آزادی مذهب را هدف قرار نداده، بلکه تنها راه استفاده از یک استثنای قانونی در پرونده‌های مرتبط با نفرت‌پراکنی را بسته است.
منبع: theccf
