حادثه تلخ مرگ یک نوجوان ۱۶ ساله در ایالت کارولینای جنوبی آمریکا، توجه جامعه پزشکی را به موضوع فرآیند اوردوز و سکته بر اثر شیوه و سرعت مصرف بیرویه مواد حاوی کافئین جلب کرده است. به گفته پزشکی قانونی، این نوجوان پس از نوشیدن چند هیدرات پرکافئین در فاصله زمانی بسیار کوتاه، دچار اختلال شدید در ضربان قلب شد و جان خود را از دست داد.
«دیویس آلن کرایپ» در آوریل همان سال در دبیرستان خود ناگهان بیهوش شد. بررسیها نشان داد او پیش از این اتفاق، در کمتر از دو ساعت یک لاته از مکدونالد، یک نوشابه بزرگ مونتین دو و یک نوشیدنی انرژیزا مصرف کرده بود. پزشکان تأکید میکنند که مشکل اصلی در این حادثه «سرعت مصرف» بوده، نه صرفاً مقدار کافئین.
گزارش پزشکی قانونی از علت مرگ نوجوان بر اثر نحوه مصرف کافئین
«گری واتس»، پزشک قانونی شهرستان ریچلند، اعلام کرد علت مرگ این نوجوان یک رویداد قلبی مرتبط با مصرف کافئین بوده است. به گفته او، کافئین احتمالاً باعث بروز آریتمی یا اختلال در نظم ضربان قلب شده و همین مسئله جان این نوجوان را گرفته است.
واتس تأکید کرد که دیویس پیش از این حادثه از نظر قلبی سالم بوده و هیچ بیماری زمینهای نداشته است. او همچنین با وجود وزن حدود ۹۰ کیلوگرم، در گروه افراد مبتلا به چاقی شدید قرار نمیگرفت.
به گفته این پزشک قانونی، این پرونده لزوماً نمونهای از فوت ناگهانی یا مرگ آنی بر اثر مسمومیت حاد ناشی از دوز بالای مصرف استاندارد کافئین به معنای رایج آن نیست. او توضیح داد مشکل اصلی دقیقاً به نحوه و سرعت مصرف برمیگردد؛ یعنی زمانی که چند نوشیدنی کافئیندار در فاصله کوتاهی مصرف میشوند.
واتس معتقد است نوشیدن سریع نوشیدنی انرژیزا در پایان این زنجیره مصرف، به احتمال زیاد باعث ایجاد آریتمی شدید و در نهایت مرگ این نوجوان شده است.
چرا متخصصان درباره مصرف سریع کافئین هشدار میدهند؟
پزشک قانونی میگوید اگر شاهدان درباره نوشیدنیهایی که این نوجوان پیش از مرگ مصرف کرده بود اطلاعات دقیقی ارائه نمیکردند، احتمالاً نقش کافئین هرگز در این پرونده شناسایی نمیشد.
شاهد اصلی نتوانست نام برند نوشیدنی انرژیزا را به خاطر بیاورد، اما گفت این نوشیدنی در ظرفی به اندازه یک نوشابه بزرگ عرضه شده بود.
واتس در عین حال تأکید کرد که هدف از انتشار این هشدار، مخالفت کامل با مصرف کافئین نیست. او گفت مردم باید همانطور که درباره مصرف الکل یا سیگار محتاط هستند، به میزان و نحوه مصرف کافئین هم توجه کنند.
خطرات نوشابههای انرژیزا و آسیبهای آن برای سلامت نوجوانان
آکادمی اطفال آمریکا پیشتر با انتشار بیانیهای جدی درباره آسیبها و خطرات مصرف بیرویه انواع نوشابههای حاوی ترکیبات انرژیزا توسط کودکان و نوجوانان هشدار داده است. این نهاد پزشکی اعلام کرده ترکیبات موجود در بسیاری از این نوشیدنیها بهطور کافی روی گروههای سنی پایین آزمایش نشده است.
به گفته این سازمان، آگاهی از ابعاد پنهان خطرات جدی مصرف انواع نوشابههای گازدار و انرژیزا در سنین پایین اهمیت بالایی دارد، زیرا این کار میتواند با عوارض مختلفی همراه باشد. از جمله این پیامدها میتوان به نامنظم شدن ضربان قلب، تغییرات فشار خون، اضطراب و اختلال در خواب اشاره کرد.
در کنار این موارد، میزان بالای کافئین و قند در بسیاری از این نوشیدنیها نیز نگرانی پزشکان را افزایش داده است. طبق اعلام آکادمی اطفال آمریکا، برخی از نوشابههای انرژیزا حاوی کافئینی معادل حدود سه فنجان قهوه هستند و در برخی موارد تا ۱۴ قاشق چایخوری شکر در آنها وجود دارد.
مصرف روزانه مجاز کافئین چقدر است؟
برآوردها نشان میدهد این نوجوان در کمتر از دو ساعت حدود ۴۷۰ میلیگرم کافئین دریافت کرده بود. این میزان از ترکیب چند نوشیدنی به دست آمده بود: یک لاته از مکدونالد با حدود ۱۴۲ میلیگرم کافئین، یک بطری ۵۷۰ میلیلیتری نوشابه مونتین دو با حدود ۹۰ میلیگرم کافئین و یک نوشیدنی انرژیزا ۴۵۰ میلیلیتری که میتواند تا ۲۴۰ میلیگرم کافئین داشته باشد.
متخصصان میگویند کافئین یک ماده محرک است که خیلی سریع بر سیستم عصبی مرکزی اثر میگذارد. این ماده میتواند هوشیاری را افزایش دهد و احساس خوابآلودگی را کاهش دهد، اما در عین حال ضربان قلب را نیز بالا میبرد و در برخی افراد باعث اضطراب، لرزش یا بیقراری میشود.
بر اساس هشدار «سازمان ایمنی غذای اروپا» (EFSA) که در سال ۲۰۱۵ منتشر شد، مصرف بیش از ۴۰۰ میلیگرم کافئین ممکن است با عوارض مانند افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون، تپش نامنظم قلب، بیخوابی، لرزش و حملات اضطرابی همراه باشد.
پزشکان تأکید میکنند مصرف چند فنجان قهوه یا نوشیدنی کافئیندار در طول روز معمولاً برای بزرگسالان سالم مشکلی ایجاد نمیکند. با این حال، زمانی که مقدار زیادی کافئین در مدت کوتاهی مصرف شود، خطر بروز عوارض جدی افزایش مییابد.
بهطور کلی، برای بیشتر بزرگسالان سالم مصرف روزانه تا ۴۰۰ میلیگرم کافئین بیخطر در نظر گرفته میشود، اما نوجوانان و زنان باردار باید مقدار کمتری مصرف کنند و نوشیدنیهای کافئیندار برای کودکان خردسال توصیه نمیشود.
علائم هشداردهنده مصرف زیاد کافئین چیست؟
اگر پس از مصرف نوشیدنیهای کافئیندار با علائم زیر روبهرو میشوید، بهتر است میزان مصرف خود را کاهش دهید:
-
سردرد
-
بیخوابی
-
عصبی شدن یا اضطراب
-
تحریکپذیری
-
بیقراری
-
ناراحتی معده
-
تپش یا افزایش ضربان قلب
-
لرزش عضلات
در نهایت، این حادثه نشان میدهد که کافئین، با وجود مصرف گسترده و عادی در زندگی روزمره، مادهای کاملاً بیخطر نیست. بیشتر افراد میتوانند مقدار متعادلی از نوشیدنیهای کافئیندار را بدون مشکل مصرف کنند، اما زمانی که این مواد در مدت کوتاه و به شکل ترکیبی مصرف شوند، میتوانند فشار قابل توجهی بر سیستم قلبی و عصبی وارد کنند.
متخصصان تأکید میکنند آگاهی از میزان کافئین موجود در نوشیدنیها و توجه به سرعت استفاده از آنها اهمیت زیادی دارد؛ بهویژه برای نوجوانان که بدنشان نسبت به این محرکها حساستر است. به همین دلیل، شناخت دقیق منابع محرک و مصرف مسئولانه آن میتواند نقش مهمی در پیشگیری از بروز حوادث ناگواری مانند مرگ ناگهانی بر اثر شیوه نادرست مصرف مواد حاوی کافئین داشته باشد.
منبع: بیبیسی
