جنگ در تنگه هرمز برای کانادا هم تهدید است و هم فرصت. رویدادی که امروز با افزایش قیمت سوخت، فشار بیشتری بر خانوارها و کسبوکارهای کانادایی وارد میکند، اما همزمان میتواند میلیاردها دلار درآمد اضافی را روانه اقتصاد این کشور کند.
برای یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان، هرگونه اختلال در عرضه جهانی انرژی میتواند به فرصتی طلایی تبدیل شود. البته به شرط آنکه سیاستگذاران کانادایی از این موقعیت بهدرستی استفاده کنند.
آیا جنگ در تنگه هرمز به سود اقتصاد کانادا تمام میشود؟
کانادا چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت جهان است. بر اساس دادههای سال ۲۰۲۵، روزانه حدود ۵.۹ میلیون بشکه نفت استخراج میکند. اگرچه این کشور از نظر حجم ذخایر نفتی در رتبه بیستودوم جهان قرار دارد، اما بزرگترین تأمینکننده نفت وارداتی ایالات متحده به شمار میرود.
با این حال، در جریان جنگ در تنگه هرمز، کانادا نیز مانند بسیاری از کشورهای صادرکننده نفت، برخلاف پیشبینیهای اولیه از پیامدهای اقتصادی و افزایش هزینههای انرژی آسیب دیده است. اما این تمام ماجرا نیست؛ در صورت اتخاذ سیاستهای درست، کانادا میتواند از نوسانات بازار جهانی انرژی به نفع خود بهره ببرد و حتی از این بحران بهعنوان فرصتی برای تقویت اقتصاد و افزایش درآمدهای نفتی استفاده کند.
جنگ در تنگه هرمز چگونه جیب کاناداییها را کوچکتر کرد؟
«هدهد» در گفتوگو با «فرشید فرحناکیان»، کارشناس ارشد حقوق نفت و گاز، به بررسی پیامدهای جنگ هرمز برای کانادا پرداخت.
فرحناکیان در ابتدای این گفتوگو با نگاهی کلان به اثرات بحران هرمز بر کشورهای نفتخیز گفت: «این جنگ از یک سو موجب افزایش تورم در بسیاری از کشورها، حتی کشورهایی شد که فاصله جغرافیایی زیادی با خاورمیانه دارند. همچنین از سوی دیگر، درآمد کشورهای صادرکننده نفت را افزایش داد.»
او افزود: «برای کانادا، هرمز صرفاً یک بحران خارجی نیست. بلکه آزمونی برای ایجاد توازن میان امنیت انرژی، رفاه مصرفکنندگان و بهرهبرداری از فرصتهای ژئواکونومیک ناشی از آشفتگی بازار جهانی نفت است.»
این کارشناس ارشد حقوق نفت و گاز با تأیید تاثیر منفی جنگ هرمز بر اقتصاد کانادا گفت: «افزایش ناگهانی قیمت نفت پس از اختلال در عبور بیش از ۲۰ درصد نفت جهان از تنگه هرمز، بهسرعت در جایگاههای سوخت کانادا نمایان شد. همچنین فشار قابلتوجهی بر هزینههای زندگی خانوارها وارد کرد. مهمترین اثر این مساله بر زندگی شهروندان کانادایی، جهش قیمت بنزین بود.»
شوک سوخت در کانادا؛ از پمپبنزین تا سبد خرید خانوارها
فرحناکیان توضیح داد: «با افزایش قیمت نفت برنت و اضافه شدن “حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی” به بازار انرژی، قیمت بنزین در برخی مناطق کانادا ظرف چند هفته از حدود ۱.۳ دلار به نزدیک ۲ دلار در هر لیتر رسید. افزایش قیمت گازوئیل نیز هزینه حملونقل جادهای، زنجیره تأمین کالا و در نهایت قیمت مواد غذایی را بالا برد.»
به گفته وی، از آنجا که بخش قابلتوجهی از قیمت کالاهای مصرفی در کشوری پهناور مانند کانادا به هزینههای حملونقل وابسته است، شوک ناشی از بحران هرمز بهسرعت به تورم عمومی سرایت کرد و قدرت خرید خانوارها را کاهش داد.
با این حال، در سطح کلان اقتصادی، این بحران روی دیگری نیز داشت. فرحناکیان گفت: «افزایش قیمت جهانی نفت، درآمد شرکتهای نفتی مستقر در آلبرتا و همچنین درآمدهای مالیاتی و حق امتیاز دولتهای استانی را به شکل محسوسی افزایش داد. همزمان، در شرایطی که بازارهای آسیایی و اروپایی به دنبال منابع انرژی امنتر و کمریسکتر نسبت به خلیج فارس بودند، نفت و گاز کانادا بهعنوان گزینهای باثبات، قابل اعتماد و دور از تنشهای ژئوپلیتیکی اهمیت بیشتری پیدا کرد.»
او افزود: «از منظر راهبردی، جنگ هرمز فرصتی کمسابقه برای تقویت جایگاه کانادا در بازار جهانی انرژی ایجاد کرده است. بهرهبرداری از خط لوله توسعهیافته ترنس مانتین (TMX) که ظرفیت انتقال نفت به سواحل اقیانوس آرام را به حدود ۸۹۰ هزار بشکه در روز رسانده، این امکان را فراهم میکند که کانادا بخشی از صادرات خود را بدون وابستگی به بازار آمریکا، مستقیماً به بازارهای آسیایی ارسال کند.»
کانادا؛ تأمینکننده امن انرژی در جهانی پرریسک
برندگان و بازندگان جنگ هرمز
فرحناکیان گفت: «از یک سو، خانوارها، صنایع تولیدی، بخش حملونقل و کسبوکارهای کوچک با افزایش هزینه سوخت، رشد قیمت کالاها و فشارهای تورمی روبهرو میشوند؛ فشاری که میتواند رشد اقتصادی را کند کرده و بانک مرکزی کانادا را در برابر انتخاب دشوار میان مهار تورم و حمایت از رشد اقتصادی قرار دهد.»
او افزود: «از سوی دیگر، استانهای نفتخیز بهویژه آلبرتا و ساسکاچوان، همراه با شرکتهای انرژی و دولتهای محلی، از افزایش قیمت نفت، رشد درآمدهای صادراتی و افزایش درآمدهای مالیاتی و حق امتیاز بهرهمند میشوند.»
این کارشناس ارشد حقوق نفت و گاز تأکید کرد که اهمیت واقعی جنگ در هرمز فراتر از اثر کوتاهمدت بر اقتصاد کانادا است. به گفته وی، این بحران ارزش ژئوپلیتیکی نفت و گاز کانادا را افزایش داده و این کشور را در جایگاه یکی از معدود تأمینکنندگان باثبات انرژی در جهان قرار داده است.
فرحناکیان ادامه داد: «هرچه ناامنی در خلیج فارس طولانیتر شود، واردکنندگان بزرگ انرژی بیش از گذشته به منابعی خارج از کانونهای تنش ژئوپلیتیکی روی خواهند آورد؛ روندی که میتواند سرمایهگذاری در زیرساختهای صادراتی، خطوط لوله، پایانههای LNG و پروژههای انرژی کانادا را تسریع کند.»
به باور او، آینده این فرصت بیش از هر چیز به تصمیمهای سیاستگذاران کانادایی بستگی دارد؛ اینکه آیا کانادا میتواند از یک بحران جهانی برای تقویت جایگاه خود در بازار انرژی جهان بهره ببرد یا خیر.
آزمون تبدیل ثروت انرژی به قدرت ژئواکونومیک
فرحناکیان معتقد است تنگه هرمز برای کانادا صرفاً یک بحران خارجی نیست؛ بلکه آزمونی برای تبدیل «ثروت منابع طبیعی» به «قدرت ژئواکونومیک» است. به گفته او، اگر اتاوا بتواند از فرصت ایجادشده برای توسعه زیرساختهای صادراتی، تنوعبخشی به بازارهای هدف و تثبیت نقش خود بهعنوان تأمینکنندهای مطمئن در بازار جهانی انرژی استفاده کند، بحران هرمز میتواند به نقطه عطفی در افزایش نفوذ اقتصادی و راهبردی کانادا تبدیل شود.
او تأکید کرد: «در غیر این صورت، کانادا همچنان با یک پارادوکس اقتصادی مواجه خواهد بود. کشوری که از افزایش قیمت جهانی نفت سود میبرد، اما همزمان هزینههای اقتصادی و اجتماعی همان افزایش قیمت را در داخل مرزهای خود میپردازد.»
