یک سال پس از بازگشت تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران، ۵۶ کشور بر تداوم اجرای محدودیت‌ها در حوزه‌های هسته‌ای، موشکی و تسلیحاتی تاکید کرده‌اند. اقدامی که همزمان با ادامه‌ی اختلاف تهران، مسکو و پکن با کشورهای غربی بر سر مشروعیت فعال شدن «مکانیسم ماشه» صورت می‌گیرد.
تمرکز بر جلوگیری از انتقال اقلام حساس
امضاکنندگان بیانیه‌ی مشترک که روز جمعه ۱۰ مهر منتشر شد، اعلام کردند برای جلوگیری از انتقال کالا، مواد، تجهیزات و فناوری‌هایی که می‌تواند در فعالیت‌های حساس هسته‌ای ایران یا توسعه‌ی سامانه‌های حمل سلاح هسته‌ای مورد استفاده قرار گیرد، اقدامات لازم را ادامه خواهند داد.
آمریکا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، کانادا، استرالیا، ژاپن و کره جنوبی در کنار شماری از کشورهای اروپایی، خاورمیانه و سایر مناطق، از جمله کشورهای حاضر در فهرست ۵۶ امضاکننده این بیانیه هستند.
این کشورها همچنین بر اجرای محدودیت‌های مربوط به فروش و انتقال تسلیحات و تجهیزات مرتبط به ایران یا از ایران تاکید کرده‌اند. آنها گفته‌اند همکاری و تبادل اطلاعات را برای جلوگیری از انتقال اقلام مرتبط با سلاح‌های کشتار جمعی و وسایل حمل آنها، از جمله پهپادها، افزایش خواهند داد.
بیانیه از همه اعضای سازمان ملل نیز می‌خواهد قطعنامه‌های بازگشته شورای امنیت را اجرا کنند. همچنین از ایران می‌خواهد به تعهدات خود در زمینه‌ی منع اشاعه بازگردد، همکاری کامل با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی داشته باشد و نگرانی‌های بین‌المللی درباره‌ی برنامه‌ی هسته‌ای خود را برطرف کند.
شش قطعنامه دوباره اجرایی شدند
مبنای تحریم‌های بازگشته سازمان ملل علیه ایران، شش قطعنامه‌ی شورای امنیت، یعنی قطعنامه‌های ۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳، ۱۸۳۵ و ۱۹۲۹ است که در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۵ پس از فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی فرانسه، آلمان و بریتانیا دوباره به اجرا درآمدند.
سه کشور اروپایی اعلام کردند دلیل فعال کردن این سازوکار، آنچه «عدم پایبندی مستمر و قابل توجه» تهران به تعهدات هسته‌ای خود در چارچوب برجام خواندند، بوده است.
روسیه و چین مشروعیت بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران ا را رد کرده‌اند. با این حال، مخالفت آنها تاکنون به لغو محدودیت‌های بازگشته شورای امنیت منجر نشده است.
اختلاف در شورای امنیت بر سر نظارت بر تحریم‌ها
یکی از تازه‌ترین جلوه‌های این اختلاف، رای‌گیری ماه گذشته شورای امنیت درباره‌ی تمدید ماموریت هیات کارشناسان ناظر بر اجرای تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران بود.
پیش‌نویس پیشنهادی آمریکا ۱۱ رای موافق به دست آورد، اما روسیه و چین، به عنوان دو عضو دائم شورای امنیت، آن را وتو کردند. در نتیجه، ماموریت این هیات تمدید نشد؛ موضوعی که واشینگتن پیش‌تر درباره‌ی پیامدهای آن برای نظارت بر اجرای تحریم‌ها و شناسایی شبکه‌های دور زدن محدودیت‌ها هشدار داده بود.
در مقابل، خود تحریم‌های بازگشته شورای امنیت همچنان برقرار مانده‌اند.
درخواست برای تقویت سازوکارهای مقابله با اشاعه
بیانیه‌ی جدید همچنین کشورهای عضو «ابتکار امنیت مقابله با اشاعه» را به تقویت سازوکارهای داخلی برای مقابله با فعالیت‌های مرتبط با اشاعه ایران فراخوانده است.
امضاکنندگان خواستار همکاری بیشتر برای شناسایی و جلوگیری از انتقال محموله‌های ممنوعه شده‌اند و از کشورها خواسته‌اند در صورت لزوم برای توقیف این محموله‌ها اقدام کنند.
۵۶ کشور امضاکننده بیانیه عبارت‌اند از: آمریکا، آلبانی، آرژانتین، استرالیا، اتریش، بحرین، بلیز، بوسنی و هرزگوین، بلغارستان، کانادا، کلمبیا، کرواسی، قبرس، جمهوری چک، دانمارک، جمهوری دومینیکن، استونی، ایالات فدرال میکرونزی، فنلاند، فرانسه، آلمان، یونان، مجارستان، ایسلند، ایرلند، اسرائیل، ایتالیا، ژاپن، لتونی، لیبریا، لیختن‌اشتاین، لیتوانی، جزایر مارشال، مولداوی، مونته‌نگرو، مراکش، نیوزیلند، مقدونیه شمالی، نروژ، پالائو، پاناما، پاراگوئه، لهستان، پرتغال، کره جنوبی، رومانی، سان‌مارینو، اسلواکی، اسلوونی، اسپانیا، سوئد، هلند، ترینیداد و توباگو، اوکراین، بریتانیا و یمن.
منبع: رادیوفردا
