«دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین اظهاراتش با لحنی تند و همراه با یک تهدید اقتصادی علیه کانادا، این کشور را یکی از بدترین سوءاستفادهگران از اقتصاد ایالات متحده خواند و از شهروندان آمریکایی خواست خرید خودرو و قطعات کانادایی را متوقف کنند. این اظهارات یکشنبه شب در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر شد و بلافاصله بازارهای مالی آمریکای شمالی را تحت تأثیر قرار داد. ترامپ این موضع را در واکنش به گزارشهایی درباره توافق نفتی واشنگتن با ونزوئلا مطرح کرده؛ توافقی که به باور تحلیلگران، نقش انرژی کانادا را در رقابت با اوپک تضعیف میکند. رئیسجمهور آمریکا همچنین از شرکتهای کانادایی خواسته برای فرار از تعرفهها، هرچه زودتر فعالیت خود را به خاک آمریکا منتقل کنند.
اهرم جدید ترامپ علیه اتاوا؛ آیا نفت ونزوئلا جایگزین کانادا میشود؟
توافق تازه آمریکا و ونزوئلا فقط یک قرارداد نفتی نیست. این توافق میتواند جایگاه آمریکا را در بازار انرژی قاره تقویت کند و وابستگی این کشور به تأمینکنندگان سنتی را کاهش دهد. همین موضوع، کانادا را که یکی از مهمترین صادرکنندگان انرژی به آمریکا است، در موقعیت تازهای قرار میدهد.
در تازهترین اخبار مرتبط با اقتصاد انرژی، دونالد ترامپ روز ۲۸ اوت از توافقی خبر داد که بر اساس آن، شرکتهای تحت رهبری آمریکا به بیش از ۶۵ میلیارد بشکه از ذخایر نفتی ونزوئلا دسترسی پیدا میکنند؛ این طرح ۱۷ میدان نفتی را دربر میگیرد و هدف آن جذب نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایه برای احیای صنعت نفت فرسوده ونزوئلاست که میتواند پیامدهای مهمی برای کانادا داشته باشد.
اهمیت ماجرا برای کانادا از اینجا شروع میشود. آمریکا سالها بخش بزرگی از نیاز انرژی خود را از همسایه شمالی تأمین کرده است و بخش انرژی، یکی از ستونهای اصلی تجارت دو کشور به شمار میرود. حالا واشنگتن در حال باز کردن یک مسیر تازه برای دسترسی به منابع عظیم نفتی در نیمکره غربی است؛ مسیری که میتواند در بلندمدت قدرت چانهزنی کانادا را کاهش دهد.
نفت ونزوئلا چگونه به اهرم فشار آمریکا علیه کانادا تبدیل میشود؟
رسانه Just The News در گزارشی درباره این توافق نوشت که قرارداد ونزوئلا، علاوه بر اوپک، همسایه شمالی آمریکا را نیز در رقابت برای برتری انرژی تحت فشار قرار میدهد؛ موضوعی که دونالد ترامپ با بازنشر این گزارش در شبکه اجتماعی خود، از آن بهعنوان یک تهدید بالقوه علیه کانادا یاد کرد و بار دیگر بر سیاست سلطه انرژی آمریکا تأکید گذاشت.
پیام سیاسی ترامپ هم روشن بود. او در مواضع خود بارها از این انتقاد کرده که کانادا برای دههها از دسترسی به بازار آمریکا سود برده، بدون آنکه واشنگتن به همان اندازه از این رابطه منتفع شده باشد. در این نگاه، دسترسی به نفت ونزوئلا یک گزینه جایگزین برای آمریکاست؛ گزینهای که میتواند فشار بیشتری بر اتاوا در مذاکرات تجاری وارد کند.
البته این تغییر یکشبه اتفاق نمیافتد. کارشناسان انرژی میگویند زیرساخت نفت ونزوئلا سالها آسیب دیده و افزایش چشمگیر تولید به سرمایهگذاری و زمان زیادی نیاز دارد. برخی تحلیلگران حتی معتقدند اثر قابل توجه این توافق بر عرضه نفت و قیمت سوخت آمریکا ممکن است سالها طول بکشد.
پس مسئله فعلی بیشتر اهرم مذاکره است تا جایگزینی فوری نفت کانادا. واشنگتن اکنون میتواند استدلال کند که گزینههای بیشتری برای تأمین انرژی خود دارد. این همان تغییری است که در محاسبات سیاسی اتاوا اهمیت پیدا میکند.
تعرفه سنگین روی خودروهای کانادایی؛ بازی خطرناک ترامپ که دامنگیر آمریکا هم میشود
با پیگیری اخبار روزمره میتوان دید که فشار آمریکا تنها به بخش انرژی محدود نمیشود؛ صنعت خودروسازی نیز که یکی از شاهرگهای اقتصاد کانادا محسوب میشود، در برابر تشدید اختلاف تجاری با واشنگتن از آسیبپذیرترین بخشهاست. دلیل آن هم روشن است: تولید خودرو در دو سوی مرز به یک زنجیره تأمین مشترک وابسته است.
دونالد ترامپ ۲۴ اوت با یک تهدید جدی گمرکی علیه کانادا اعلام کرد که تعرفه خودرو، کامیون و قطعات خودروی کانادایی را از اول ژانویه ۲۰۲۷ به ۵۰ درصد میرساند و این موضوع پس از شکست مذاکرات تجاری دو کشور مطرح شد. اتاوا هم گفته است در صورت اجرای این تعرفهها، تعرفههای تلافیجویانه وضع خواهد کرد.
وابستگی صنعت کانادا به بازار آمریکا بسیار بالاست. در سال ۲۰۲۴، حدود ۷۶.۴ درصد ارزش افزوده تولید خودرو و خودروهای سبک در کانادا به تقاضای آمریکا وابسته بود. این وابستگی حدود ۲۷ هزار شغل را دربر میگیرد. بیش از ۹۳ درصد خودروهای صادراتی کانادا هم راهی بازار آمریکا میشوند.
صنعت خودروی دو کشور عملاً به یکدیگر گره خورده است. برای ساخت یک خودرو، شرکتها بخشی از قطعات را از آمریکا به کانادا میفرستند و پس از انجام مراحل مختلف تولید، قطعات یا خودرو را دوباره به آمریکا برمیگردانند. بعضی قطعات حتی در چند مرحله بین دو کشور جابهجا میشوند تا خودرو آماده فروش شود.
چرا تعرفه خودروهای کانادایی برای آمریکا هم هزینهساز میشود؟
این وابستگی یکطرفه نیست. خودروهایی که در کانادا تولید میشوند، بهطور متوسط حدود ۵۰ درصد قطعات و ارزش تولید آمریکایی دارند. از سوی دیگر، کانادا هر سال نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار قطعات خودرو از آمریکا وارد میکند. بنابراین افزایش شدید تعرفه فقط خودروهای نهایی را گران نمیکند؛ هزینه تولید را در هر دو سوی مرز بالا میبرد.
همین درهمتنیدگی، انتقال سریع کارخانهها به خاک آمریکا را دشوار میکند. خطوط تولید، قطعهسازان، نیروی کار و شبکه حملونقل دو کشور طی دههها در هم تنیده شدهاند. آمریکا نیز از این زنجیره بینیاز نیست. سهم قابلتوجهی از خودروهای سبک فروختهشده در این کشور در سال ۲۰۲۵ در کانادا تولید شدند.
تعرفهها برای هر دو اقتصاد هزینه دارند. با این حال، کانادا در موقعیت شکنندهتری قرار دارد، چون آمریکا مقصد اصلی صادرات خودروی این کشور است. آمار دولت کانادا نشان میدهد ارزش تجارت خودروی دو کشور در سال ۲۰۲۴ به ۱۵۲ میلیارد دلار رسید؛ سهم کانادا از این رقم ۷۵ میلیارد دلار صادرات به آمریکا و سهم آمریکا ۷۷ میلیارد دلار صادرات به کانادا بود.
در صورت اجرای تعرفه ۵۰ درصدی، خودروسازان ناچار میشوند درباره محل تولید و تأمین قطعات دوباره تصمیم بگیرند و سرمایهگذاریهای آینده هم تحت تأثیر قرار میگیرد؛ مسئلهای که در اخبار مربوط به این تنش تجاری نیز بازتاب داشته است. در چنین شرایطی، فشار واشنگتن دیگر فقط یک مسئله سیاسی نیست و مستقیماً زنجیره تولید، اشتغال و اقتصاد کانادا را تحت تأثیر قرار میدهد.
از شعار تا عمل؛ آیا تهدید بایکوت کالاها توسط ترامپ، واقعاً علیه کانادا اجرایی میشود؟
در حال حاضر، این اظهارات در حد یک فشار سیاسی و لفظی باقی مانده و به یک دستور اجرایی یا قانون فدرال تبدیل نشده است. با این حال، سابقه ترامپ در اعمال تعرفههای یکجانبه، نگرانیها را تشدید کرده است.
در دوره اول ریاستجمهوری، ترامپ با استناد به دلایل امنیت ملی، تعرفههایی را بر فولاد و آلومینیوم کانادا اعمال کرد که در نهایت با مذاکرات پیمان تجارت آزاد آمریکای شمالی (USMCA) تعدیل شد. کارشناسان اقتصادی معتقدند که جدایی کامل اقتصاد دو کشور، به دلیل وابستگی متقابل زیرساختها، عملاً غیرممکن است. با این وجود، همین تهدیدات میتواند باعث بیثباتی در ارزش دلار کانادا و کاهش سرمایهگذاری خارجی در بخشهای حساس شود.
دیدگاه هدهد کانادا؛ درخواست ترامپ برای نخریدن کالاهای کانادایی؛ اهرم فشار یا تهدید واقعی؟
هیاهوی رسانهای درباره تازهترین حرفهای دونالد ترامپ نباید یک واقعیت ساده را پنهان کند: اقتصاد آمریکا و کانادا آنقدر در هم تنیدهاند که با یک پست در شبکههای اجتماعی از هم جدا نمیشوند.
درخواست ترامپ برای نخریدن کالاهای کانادایی، تا وقتی که تبدیل به قانون نشود، بیشتر یک اهرم فشار سیاسی است تا یک برنامه واقعی. درست است که آمریکا مشتری اصلی کالاهای کاناداست، اما شرکتهای آمریکایی هم به شدت به انرژی، مواد اولیه و قطعات کانادا وابستهاند.
صنعت خودرو بهترین مثال است. قطعات یک ماشین پیش از رسیدن به خط مونتاژ، چندین بار بین دو کشور جابهجا میشوند. گذاشتن تعرفه روی هر مرحله، فقط هزینه تولید را برای خود آمریکاییها بالا میبرد.
اما آنچه از اخبار تحلیلی برمیآید این است که آسیب اصلی به اقتصاد فقط از خودِ تعرفهها ناشی نمیشود؛ اظهارات پرحاشیه نیز فضای کسبوکار در کانادا را ناامن میکنند. حتی اگر این تعرفهها هرگز اجرایی نشوند، تکرار چنین حرفهایی میتواند مدیران را محتاطتر کند. کسی که قصد سرمایهگذاری دارد، به ثبات نیاز دارد، نه اینکه هر چند ماه یکبار با نگرانی از تعرفههای جدید روبهرو شود.
نکتهای که اینجا اهمیت دارد، نقطه ضعف اصلی اتاوا در این بازی است: وابستگی بیش از حد به بازار آمریکا. این همان وابستگیای است که به واشنگتن قدرت چانهزنی میدهد. راه حل پایدار اما در جواب دادن با تیترهای تند نیست؛ کانادا باید در بلندمدت سبد شرکای تجاریاش را متنوع کند.
مسئله اصلی خودِ شعار «کالای کانادایی نخر» نیست. پرسش مهم این است که آیا این تهدیدها واقعاً تبدیل به سیاست تجاری آمریکا میشوند، یا فقط ابزاری هستند برای اینکه واشنگتن از اتاوا امتیاز بگیرد؟
پرسشهای متداول
آیا خرید محصولات کانادایی در آمریکا به طور رسمی ممنوع شده است؟
خیر، این اظهارات فعلاً در حد توصیههای سیاسی در شبکههای اجتماعی است و هیچ ممنوعیت قانونی یا تعرفه جدیدی از سوی دولت آمریکا اعمال نشده است.
آیا اظهارات و تهدید اخیر دونالد ترامپ در مسائل تجاری علیه کانادا بر امنیت شغلی مهاجران در صنعت خودروی این کشور تأثیر میگذارد؟
در کوتاهمدت ممکن است باعث ایجاد نوسان و احتیاط در استخدام شود، اما به دلیل یکپارچگی عمیق زنجیره تولید، تعطیلی گسترده کارخانهها در حال حاضر دور از انتظار است.
منبع: سیتیوی
