دونالد ترامپ در جدیدترین تهدید صریح خود علیه ایران اعلام کرد به تصمیمگیری برای آغاز یک حمله گسترده بسیار نزدیک شده است؛ حملهای که مقیاس آن از تمام حملات صورتگرفته طی ماهها درگیری با تهران بزرگتر خواهد بود. رئیسجمهور آمریکا در گفتگو با پایگاه خبری آکسیوس درباره گمانهزنیها پیرامون حمله نظامی آمریکا به ایران گفت: «در حال بررسی یک حملهی بسیار سنگین هستم؛ بزرگتر از هر زمان دیگری. به اتخاذ تصمیم نزدیک شدهام و همه چیز برای انجام آن آماده است.»
واکنش بازار نفت به احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران
ترامپ این اظهارات را روز پنجشنبه و در شرایطی بیان کرد که قیمت نفت بار دیگر از مرز نمادین ۱۰۰ دلار برای هر بشکه نفت برنت، شاخص جهانی، عبور کرد و نشانههایی از احتمال افزایش بیشتر قیمت نیز دیده میشود. او با پذیرش اینکه چنین تصمیمی پیامدهایی خواهد داشت، گفت هنوز تصمیم نهایی را نگرفته است. ترامپ افزود اگر از اسرائیل بخواهد، «ظرف دو دقیقه همراه میشود»، اما در ادامه تاکید کرد: «ما به هیچ کس نیاز نداریم.»
چند ساعت بعد، ایالات متحده سیزدهمین شب متوالی از حملات خود علیه ایران را به مدت بیش از دو ساعت انجام داد. رسانههای دولتی ایران از وقوع انفجارهایی در امتداد تنگهی هرمز، قشم و بندرعباس، و همچنین در شمال غربی کشور و تهران خبر دادند. با این حال، به نظر میرسد این حملات از نظر گستره و شدت، عمدتا مشابه حملاتی بوده که آمریکا در جریان تشدید اخیر درگیریها انجام داده است.
سخنان روز پنجشنبه در پی تهدید پیشین ترامپ علیه ایران و حوثیها مبنی بر «مجازات نظامی سنگین» مطرح شد؛ تهدیدی که پس از حملهی این گروه به دو نفتکش عربستانی در دریای سرخ صورت گرفت.
موج تازهی حملات شبانه و هشدار بیسابقهی سازمان ملل
در همین حال و با پررنگتر شدن احساس نزدیک شدن منطقه به ورطهی بحران، «آنتونیو گوترش»، دبیرکل سازمان ملل، در نشست شورای امنیت هشدار داد که خاورمیانه در حال کشیده شدن به «لبهی بحرانهای غیرقابل تصور» است. گوترش گفت: «اوضاع دارد از کنترل خارج میشود. منطقه وارد دایرهای رو به گسترش از تقابل شده است که در آن هر بحران، بحران دیگری را تغذیه میکند و هر تنش، تنش بعدی را رقم میزند. با گسترش این وضعیت، اهداف سیاسی در میان درگیریها گم میشوند.»
در پی این تحولات، بریتانیا از خروج موقت کارکنان دیپلماتیک خود از ایران خبر داد و ارتش آلمان نیز اعلام کرد دو شناور خود را از دریای سرخ خارج میکند. همچنین همزمان با باز شدن پناهگاههای ضدبمب در شهرهای اسرائیل، وزارت خارجه آمریکا به شهروندان خود در منطقه دربارهی احتمال لغو پروازها هشدار داد.
شرط جدید ترامپ برای عربستان و خطرات تازه در دریای سرخ
در تحولی جداگانه، ترامپ روز پنجشنبه توضیح داد که توافق اعلامشده برای کمک آمریکا به برنامهی هستهای غیرنظامی عربستان سعودی، مشروط به عادیسازی روابط این کشور با اسرائیل در قالب «توافقنامهی ابراهیم» است؛ اقدامی که عربستان تاکنون تا تحقق پیشرفت ملموس در زمینه حقوق فلسطینیان و تشکیل کشور مستقل، در برابر آن مقاومت کرده است. بعداً مشخص شد که ترامپ دربارهی این شرط جدید با مقامات سعودی گفتگو نکرده است.
حملات حوثیها امنیت دومین مسیر اصلی دریانوردی که کانال سوئز را به دریای سرخ و خلیج عدن متصل میکند، به خطر انداخته است. این حملات پس از انتشار گزارشهایی مبنی بر ارسال مشاوران نظامی و قطعات پهپاد از سوی ایران برای حوثیها در ۱۰ روز پیش صورت گرفت.
خبرگزاری رویترز روز پنجشنبه به نقل از چهار منبع، از جمله دو منبع ایرانی، گزارش داد که ایران در ۱۳ جولای نیروهای سپاه پاسداران و تجهیزات نظامی را با پروازی از تهران به یمن منتقل کرده است؛ درست زمانی که تهران از حوثیها خواسته بود تنگهی «بابالمندب» را مسدود کنند.
فلج شدن بابالمندب و هشدار رسمی حمله نظامی آمریکا به ایران
در پی اعلام محاصرهی بنادر عربستان از سوی حوثیها (به ویژه بندر «ینبع» در دریای سرخ که برای صادرات نفت به آسیا استفاده میشد) کشتیها تغییر مسیر دادهاند. این در حالی است که رفتوآمد در تنگهی هرمز نیز تقریبا متوقف شده است. موسسهی تحلیل دادههای دریانوردی «لویدز لیست اینتلیجنس» اعلام کرد حملات حوثیها صادرات نفت از ینبع را به خطر انداخته و ضربهی مضاعفی به خطوط انتقال نفت وارد کرده است. این شرکت افزود تهدید حوثیها «تردیدهایی در مورد قابل اتکا بودن این مسیر» ایجاد میکند.
ترامپ در شبکههای اجتماعی نوشت: «اگر حوثیها دوباره دست به چنین کاری بزنند، آمریکا ایران را مسئول خواهد دانست؛ چرا که حوثیها نیروی نیابتی ایران هستند و مجازات نظامی سنگینی بر ایران و البته خودِ حوثیها وارد خواهد شد.»
خبرگزاری «صبا» متعلق به حوثیها اعلام کرد نیروهای شورشی به دو نفتکش «انسلیا» و «لیلا» حمله کرده و باعث آتشسوزی در هر دو شدهاند. از زمان اعلام محاصرهی خطوط کشتیرانی مرتبط با عربستان، این نخستین حملهی گزارششده آنها به یک شناور بود که تلفاتی در پی نداشت.
تنگهی بابالمندب یکی از گلوگاههای حیاتی کشتیرانی جهان است که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند. حدود ۱۲ درصد از تجارت جهانی، از جمله یکچهارم ترافیک کانتینری جهان، از این مسیر عبور میکند و از طریق کانال سوئز در شمال دریای سرخ، اروپا و آسیا را به هم متصل میسازد.
تلهی تصاعد بحران؛ خطونشانهای واشینگتن و فشار روزافزون بر ترامپ
ترامپ در روزهای اخیر ادبیات تندتری را در قالب جدیدترین تهدید خود علیه ایران به کار گرفته و اشاره کرده است که آمریکا آماده حمله نظامی به مجتمع تونلهای زیرزمینی در منطقه «کوه کلنگ» در ایران است؛ جایی که اسرائیل مدعی است تهران سانتریفیوژهای غنیسازی اورانیوم را در آنجا پنهان کرده است.
در حالی که ترامپ برای مهار این بحران روزافزون تلاش میکند (بحرانی که طی آن ایران گاهی حملات مرگباری را علیه پایگاههای آمریکا و متحدانش در خلیج فارس انجام داده است) به نظر میرسد او در یک «تلهی تصاعد بحران» گیر افتاده است و مدام تهدید به پاسخهای شدیدتر میکند. روز چهارشنبه ترامپ گفته بود که ایالات متحده به ازای هر شلیک ایران به سمت کشتیها در تنگه، یک پل یا نیروگاه را نابود خواهد کرد.
«مارکو روبیو»، وزیر امور خارجه آمریکا، پس از کشته شدن چند نظامی آمریکایی در حملهی ایران به پایگاه هوایی «موفق السلطی» در اردن، گفت که ترامپ به دنبال «سر در برابر چشم» است. با این حال، روبیو در حاشیهی اجلاس «آسهآن» در «مانیل» مدعی شد که ایران «برای توافق التماس میکند» و تاکید کرد «آنها باید به خود بیایند» و «تاوان سنگینی برای اقدامات خود خواهند پرداخت»؛ ادعاهایی که مقامات آمریکایی پیش از این نیز مطرح کرده بودند.
با افت شدید محبوبیت ترامپ در نظرسنجیها و پیامدهای احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران، نارضایتی شدید داخلی از جنگ بالا گرفته و رئیسجمهور و دولت او زمان کمی تا انتخابات میاندورهای پاییز دارند تا راهکاری برای پایان دادن به این درگیری مطابق با خواستههای واشینگتن پیدا کنند.
همزمان با افزایش فشارهای سیاسی، مجلس نمایندگان آمریکا با اختلافی اندک قطعنامهای را برای توقف اقدامات نظامی در ایران تصویب کرد؛ پیامی که دومین هشدار جدی این مجلس به رئیسجمهور به شمار میرود.
منبع: گاردین
