«دونالد ترامپ» گزارش‌ها درباره مأموریت «جی‌دی ونس» برای احیای مذاکرات صلح با ایران را رد کرد؛ این در حالی است که وال‌استریت ژورنال از ارسال نامه معاون رئیس‌جمهوری آمریکا به «محسن رضایی» و تلاش واشینگتن برای یافتن راهی جهت جلوگیری از حمله احتمالی به ایران خبر داده است.
بر اساس این گزارش، تماس‌های احتمالی دو طرف در مرحله بررسی چارچوب مذاکرات قرار دارد و هنوز به پیشنهاد مشخصی برای پایان‌دادن به درگیری‌ها منجر نشده است.
ترامپ: هدف، کمک پزشکی به ایران است
ترامپ ساعاتی پس از انتشار گزارش وال‌استریت ژورنال در ۲۸ اکتبر، برابر با ششم آبان، صدور دستور به ونس برای آغاز مذاکرات صلح با حکومت ایران را رد کرد. رئیس‌جمهوری آمریکا در پاسخ به این پرسش که آیا به معاون خود دستور داده است برای آغاز مذاکرات صلح با ایران گفت‌وگو کند، پاسخ داد: «نه. ایران برای تأمین اقلام پزشکی به کمک نیاز دارد. اساساً موضوع، رساندن این اقلام برای کمک به افرادی است که بیمارند.»
بااین‌حال، وال‌استریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داده بود که ونس به دستور ترامپ نامه‌ای برای محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و فرمانده پیشین سپاه پاسداران، ارسال کرده است. یکی از این منابع گفته بود ترامپ در جریان این تلاش قرار دارد.
به گفته منابع این روزنامه، هدف از این ارتباط بررسی امکان دستیابی به نقاط مشترکی است که بتواند ترامپ را از صدور دستور حمله‌ای کوتاه اما شدید به ایران در هفته‌های آینده منصرف کند.
مذاکرات هنوز به پیشنهاد مشخص صلح با ایران نرسیده‌اند
به نوشته وال‌استریت ژورنال، نامه ونس و گفت‌وگوهای پس از آن میان مقام‌های آمریکایی و ایرانی، به‌جای ارائه جزئیات یک توافق مشخص، بر چارچوب احتمالی مذاکرات متمرکز بوده است.
این تحرکات در شرایطی صورت می‌گیرد که ترامپ هفته گذشته اعلام کرده بود دولتش با حکومت ایران مذاکره نمی‌کند و از احتمال اقدام قریب‌الوقوع سخن گفته بود. محسن رضایی نیز هفته گذشته تأکید کرده بود که ایران تا زمان برآورده‌شدن برخی خواسته‌های اساسی و مشخص خود، با واشینگتن مذاکره نخواهد کرد.
با وجود گزارش‌ها درباره این تماس‌ها، مقام‌های دو طرف واکنش روشنی به آن‌ها نشان نداده‌اند. سخنگوی ونس از اظهارنظر خودداری کرده و کاخ سفید پرسش‌ها را به دفتر معاون رئیس‌جمهوری ارجاع داده است. سخنگوی وزارت امور خارجه حکومت ایران نیز گفته از تلاش ونس برای برقراری ارتباط اطلاعی ندارد.
نویسندگان گزارش وال‌استریت ژورنال همچنین نتوانسته‌اند برای دریافت پاسخ با رضایی یا شورای عالی امنیت ملی تماس بگیرند.
محسن رضایی؛ طرف احتمالی جدید واشینگتن
انتخاب رضایی به‌عنوان مخاطب احتمالی نامه ونس می‌تواند نشانه‌ای از توجه واشینگتن به چهره‌های بانفوذ و تندرو در ساختار امنیتی ایران باشد. به نوشته وال‌استریت ژورنال، برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند مذاکره با این گروه از چهره‌ها ممکن است نتیجه دیپلماتیک بهتری داشته باشد؛ به‌ویژه آنکه کشته‌شدن شماری از رهبران حکومت ایران در حملات آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، به روی کار آمدن برخی از این افراد انجامیده است.
رضایی که در دوران جنگ ایران و عراق فرمانده سپاه پاسداران بود، از حامیان مواضع سخت‌گیرانه در برابر تهدیدهای آمریکا محسوب می‌شود. او اوایل ماه جاری میلادی گفته بود ایران می‌تواند امارات متحده عربی و همچنین مراکز داده و کابل‌های اینترنتی منطقه را هدف قرار دهد.
برجسته‌شدن نقش احتمالی رضایی در ارتباط با واشینگتن می‌تواند جایگاه دیگر چهره‌های ایرانی حاضر در روندهای دیپلماتیک، از جمله «عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه، و «محمدباقر قالیباف»، رئیس مجلس شورای اسلامی، را تحت تأثیر قرار دهد.
رضایی یکشنبه گذشته نیز در تهران با مقام‌های ارشد امنیتی عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه دیدار کرد. هدف اعلام‌شده این نشست، کاهش تنش‌های منطقه‌ای بود. برگزاری آن با حضور مقام‌های امنیتی، به‌جای دیپلمات‌ها، با الگوی بیشتر رایزنی‌های پیشین تفاوت داشت.
تلاش‌های پیشین ونس برای پایان جنگ ناکام ماند
ونس در مواضع علنی خود از جنگ حمایت کرده است، اما به گفته منابع وال‌استریت ژورنال، در محافل خصوصی درباره طولانی‌شدن درگیری‌ها ابراز تردید کرده است. او پیش از آغاز عملیات «خشم حماسی» در ماه اسفند نیز خواستار تلاش دیپلماتیک گسترده‌تری شده بود.
ترامپ پس از آن، ونس را به‌عنوان مذاکره‌کننده ارشد تعیین کرد. معاون رئیس‌جمهوری آمریکا دو بار برای دیدار با طرف‌های ایرانی و تلاش برای دستیابی به توافقی با هدف پایان‌دادن به درگیری‌ها به خارج از آمریکا سفر کرد.
این تلاش‌ها در ماه ژوئن، برابر با خرداد، به امضای یک تفاهم‌نامه انجامید، اما توافق دو هفته بعد فروپاشید. اختلاف بر سر تفسیر مفاد مربوط به بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز از دلایل شکست آن عنوان شد.
اختلاف هسته‌ای و فشار اقتصادی همچنان پابرجاست
مذاکرات متناوب با میانجی‌گری قطر و پاکستان تاکنون نتوانسته بن‌بست میان تهران و واشینگتن را برطرف کند. آمریکا خواهان آن است که ایران در ابتدای روند توافق، امتیازهای هسته‌ای بدهد؛ در مقابل، تهران بر کاهش فوری فشارهای اقتصادی تأکید دارد.
هم‌زمان، آمریکا محاصره اقتصادی بنادر ایران در تنگه هرمز را حفظ کرده است. صادرات نفت ایران از این آبراه همچنان ادامه دارد، اما حجم آن برای پایین‌آوردن قیمت‌های بالای انرژی کافی نبوده است.
در چنین شرایطی، گزارش مربوط به نامه ونس به رضایی از احتمال تلاش تازه برای یافتن مسیر دیپلماتیک حکایت دارد؛ هرچند تکذیب ترامپ و نبود تأیید رسمی از سوی مقام‌های ایرانی، ابهام درباره ماهیت و هدف این ارتباط را حفظ کرده است.
منبع: ایران‌گلوبال
