دیدار نخست‌وزیر قطر با دونالد ترامپ و جی‌دی ونس، هم‌زمان با اعلام رئیس‌جمهور آمریکا درباره بعید بودن ازسرگیری حملات نظامی علیه ایران، نشانه‌ای از اولویت یافتن مسیر دیپلماسی در مقطع کنونی است؛ هرچند واشینگتن همچنان بر حفظ فشار اقتصادی و محاصره دریایی ایران تأکید دارد.
قطر در تلاش برای پیشبرد توافق تهران و واشینگتن
«شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی»، نخست‌وزیر قطر، روز دوشنبه در دیدار با ترامپ درباره راه‌های پیشبرد مذاکرات ایران و آمریکا گفت‌وگو کرد. او همچنین به‌طور جداگانه با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا که در هفته‌های اخیر هدایت مذاکرات با ایران را برعهده داشته است، دیدار کرد.
آل ثانی پس از این دیدارها در شبکه اجتماعی ایکس از گفت‌وگوهای مثبت درباره دستیابی به توافق و برقراری صلح در منطقه ابراز خرسندی کرد.
یک دیپلمات آگاه از جزئیات دیدار نخست‌وزیر قطر با ترامپ به اکسیوس گفت رئیس‌جمهور آمریکا بر تمایل خود برای دستیابی به توافق با ایران تأکید کرده است. همچنین قصد دارد فرصت بیشتری در اختیار مذاکرات قرار دهد. بااین‌حال، او هشدار داده است که اگر تهران مذاکرات را جدی نگیرد، ممکن است در تصمیم خود تجدیدنظر کند.
ترامپ نیز پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر گفت کشورهای منطقه، از جمله قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و کویت، ادامه وضعیت فعلی را به ازسرگیری جنگ ترجیح می‌دهند.
حفظ فشار اقتصادی به‌جای حمله نظامی
مواضع تازه ترامپ نشان می‌دهد که دولت آمریکا در شرایط فعلی، ادامه فشار اقتصادی را به آغاز دور جدید حملات نظامی ترجیح می‌دهد.
رئیس‌جمهور آمریکا روز دوشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «اگر تحولات خاورمیانه تغییر کند، ایالات متحده کاملاً آماده اقدام است. بااین‌حال، در شرایط فعلی چنین اتفاقی بسیار بعید به نظر می‌رسد.»
او همچنین با اشاره به احتمال توقف حملات آمریکا به ایران گفت: «ایران در گفت‌وگو با ما بسیار مؤدبانه رفتار می‌کند و احتمال خوبی برای پایان یافتن درگیری وجود دارد. امیدوارم بتوانیم با آن‌ها به توافق برسیم.»
با وجود این اظهارات، ترامپ هنوز پایان رسمی جنگ و توقف حملات آمریکا به ایران را اعلام نکرده است. او در نشست خبری روز دوشنبه گفت جنگ از نظر نظامی «عملاً پایان یافته است». اما پیش از اعلام رسمی پایان آن باید از امنیت متحدان آمریکا در منطقه اطمینان حاصل کند.
ترامپ گفت: «ما متحدان بسیار خوبی داریم. باید مطمئن شویم آسیبی به آن‌ها نمی‌رسد. ما به دنبال یک راه‌حل بلندمدت هستیم.»
بر اساس گزارش اکسیوس، رئیس‌جمهور آمریکا در روزهای اخیر سه گزینه را بررسی کرده بود؛ ازسرگیری حملات نظامی، ادامه فشار اقتصادی یا دستیابی به توافقی که مستلزم امتیازدهی قابل‌توجه به ایران باشد. اظهارات اخیر او نشان می‌دهد که فعلاً گزینه دوم را در اولویت قرار داده است.
این رویکرد به معنای پایان اقدامات محدودکننده علیه ایران نیست. ادامه محاصره دریایی و اجرای عملیات «دروازه آهنین»(Iron Gate) همچنان در دستور کار قرار دارد. هدف این عملیات، مسدود کردن مسیرهای زمینی مورد استفاده ایران برای انتقال تسلیحات پیشرفته و فناوری‌های مرتبط عنوان شده است.
جنگ و هزینه‌های سیاسی برای دولت آمریکا
تغییر لحن ترامپ در قبال جنگ ایران در شرایطی صورت می‌گیرد که او کمتر از یک هفته پیش پذیرفته بود این درگیری یکی از دلایل شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بوده است.
اظهارات تازه رئیس‌جمهور آمریکا درباره تمایل به پایان جنگ، روشن‌ترین نشانه از تمایل او به خاتمه درگیری نظامی از ماه فوریه تاکنون ارزیابی می‌شود؛ هرچند او همچنان احتمال اقدام نظامی در صورت تغییر شرایط را باز نگه داشته است.
واکنش تهران به پیام ترامپ
در ایران، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، به اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا واکنش نشان داد و ادعاهای او درباره مذاکرات با تهران را «خیالی» توصیف کرد.
رضایی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که جنگ به دولت آمریکا آسیب جدی وارد کرده است. او همچنین از واشینگتن خواست برای پایان دادن به درگیری، شرایط ایران را بپذیرد و در برابر آن تسلیم شود.
کاهش قیمت نفت در پی افزایش امید به توقف حملات آمریکا به ایران
بازتاب اقتصادی احتمال کاهش تنش‌ها نیز در بازار جهانی نفت نمایان شده است. در هفته‌های اخیر، افزایش خوش‌بینی به پایان درگیری‌های نظامی در منطقه به افت قیمت نفت منجر شده و بهای معاملات آتی نفت برنت روز دوشنبه، طبق گزارش اکسیوس، به ۹۲ دلار در هر بشکه رسید.
با وجود کاهش احتمال حمله نظامی جدید، ادامه محاصره دریایی و فشار اقتصادی آمریکا نشان می‌دهد که وضعیت تقابل تهران و واشینگتن همچنان حل‌نشده باقی مانده است. در این شرایط، میزان پیشرفت مذاکرات و واکنش دو طرف به خواسته‌های یکدیگر می‌تواند تعیین‌کننده مسیر بعدی بحران باشد.
منبع: زومون
