در پی اعلام توافق چارچوبی میان ایالات متحده آمریکا و ایران، رهبران فرانسه، بریتانیا، آلمان و ایتالیا با صدور بیانیهای مشترک از این دستاورد دیپلماتیک استقبال کردند و اعلام کردند که آماده هستند در پاسخ به گامهای واضح و قابل بررسی ایران در برنامه هستهای، تحریمهای مرتبط را لغو کنند.
این تفاهمنامه با میانجیگری اصلی پاکستان و همراهی قطر حاصل شده و یک چارچوب موقت ۶۰ روزه به شمار میرود که قرار است به عنوان متن پیشنویس برای توافق جامع میان ایران و آمریکا مورد استفاده قرار گیرد. «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده که توافق کامل شده و مراسم امضا برای روز جمعه پیش رو در نظر گرفته شده است.
مفاد اصلی توافق میان ایران و آمریکا
-
توافق شامل پایان فوری عملیات نظامی در همه جبههها و برقراری آتشبس ۶۰ روزه است که لبنان را نیز در بر میگیرد. این بخش به معنای پایان درگیریهای مرتبط در لبنان است.
-
مهمترین بخش فوری توافق، بازگشایی فوری تنگه هرمز بدون هیچ عوارضی و با آزادی کامل کشتیرانی تجاری بدون محدودیت است. آمریکا متعهد شده محاصره دریایی بنادر ایران را بلافاصله بردارد. ایران نیز متعهد است ظرف ۳۰ روز حجم کشتیرانی را به سطح پیش از درگیریها بازگرداند که شامل پاکسازی مینها از مسیر کشتیها میشود. این اقدام برای ثبات اقتصاد جهانی و جریان نفت بسیار مهم توصیف شده است.
-
در بخش هستهای، گامهای اولیه برای دستیابی به توافق پایدار میان ایران و دولت آمریکا تبیین شده. ایران متعهد میشود هرگز به سلاح هستهای دست نیابد. چارچوبی برای مذاکرات ۶۰ روزه آینده تعیین شده که شامل تعلیق برنامه غنیسازی اورانیوم و حلوفصل انبار اورانیوم غنیشده تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی است. هنوز توافق نهایی هستهای حاصل نشده و این بخش صرفاً زمینهای برای گفتگوهای دقیقتر فراهم میکند.
-
در زمینه تحریمها، معافیتهای موقت از تحریمها برای فروش نفت ایران طی ۶۰ روز صادر میشود. کاهش مرحلهای بیشتر تحریمها نیز در ازای گامهای واضح و قابل بررسی ایران در حوزه هستهای پیشبینی شده است. دسترسی محدود به برخی داراییهای بلوکهشده ایران (از جمله از طریق مکانیسم در قطر برای خرید کالاهای بشردوستانه) در نظر گرفته شده، اما پرداخت نقدی یکجا و فوری وجود ندارد.
بررسی متن توافق ایران و آمریکا در بیانیه اروپا
بیانیه مشترک فرانسه، بریتانیا، آلمان و ایتالیا بر بازگشایی فوری تنگه هرمز با آزادی کامل کشتیرانی بدون هیچ قید و شرطی تأکید دارد. اروپا همچنین اعلام کرده آماده است در یک مأموریت کاملاً دفاعی و مستقل برای اطمینان از کشتیرانی تجاری و عملیات مینروبی مشارکت کند. این بیانیه بر حمایت کامل از ثبات, حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان و اهمیت آتشبس قوی تأکید کرده است.
پس از انتشار بندهای کلیدی، بند مربوط به انرژی در متن اولیه توافق میان ایران و آمریکا بازتاب زیادی داشت. دونالد ترامپ در پیام خود نوشته است: «کشتیهای جهان، موتورهایتان را روشن کنید. بگذارید نفت جریان یابد!»
ایران نیز در سطوح بالا این توافق را تأیید کرده، هرچند برخی منابع داخلی گزارش دادهاند که هنوز در بعضی سطوح تصمیم نهایی در حال بررسی است.
این سند، یک چارچوب ۶۰ روزه برای توقف درگیریها و آغاز مذاکرات عمیقتر است؛ هرچند بندهای موجود در این متن هنوز به معنای توافق جامع نهایی میان ایران و آمریکا یا رفع دائمی همه تحریمها نیست. طی این دوره، گفتگوها برای رسیدن به راهحل دیپلماتیک بلندمدت ادامه خواهد یافت.
