ایالات متحده و ایران سیگنالهایی فرستادهاند مبنی بر اینکه تفاهم نزدیک است؛ یک مقام ارشد دولت آمریکا اعلام کرد که هر دو طرف روی متن نهایی توافق میان ایران و آمریکا به تفاهم رسیدهاند و واشینگتن انتظار امضای آن را دارد.
«عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه ایران، گفت که اگرچه تغییر در توافق هنوز ممکن است، اما این توافق موقت نشان میدهد کشورش قویتر از این درگیری خارج شده است. او روز جمعه در تلویزیون دولتی گفت: «ایران برندهی جنگ با آمریکا است.»
یک منبع آگاه به رویترز گفت ساعاتی پس از این اظهارات، نیروهای آمریکایی چندین پهپاد انتحاری ایرانی را که به سمت تنگهی هرمز در حرکت بودند، سرنگون کردند. این منبع که خواست نامش فاش نشود، گفت که این پهپادها تهدیدی برای تردد تجاری بودند. فرماندهی مرکزی آمریکا بعداً این اقدام را تأیید و اعلام کرد که این آبراه باز است.
بازگشایی آبراه کلیدی در ازای رفع تحریمها
به گفتهی منابع مطلع، پیشنویس اولیه از متن تفاهمنامه و توافق رسمی ایران و آمریکا خواهان بازگشایی تنگه و لغو محاصرهی دریایی بندرهای ایران توسط آمریکا است و مذاکرات هستهای (که دلیل اعلامشدهی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا برای شروع جنگ بود) نیز به پس از آن موکول میشود.
یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش نشود روز جمعه به خبرنگاران گفت که این توافق اهداف اصلی «دونالد ترامپ» را برآورده کرده و مذاکرات را در جایگاه بسیار بسیار خوبی قرار داده است.
پاکستان میانجیگری این گفتگوها را بر عهده داشته است. گزارشهای مربوط به پیشنویس پیشنهاد از سوی منابع غربی، پاکستانی و ایرانی به شرایطی اشاره دارد که میتواند به نفع ایران باشد؛ موضوعی که انتقاد ترامپ را برانگیخت و او این گزارشها را نادرست خواند و رد کرد.
توافقی به نفع تهران؟
اگرچه اختلافات جزئی وجود داشت، اما این پیشنهادات به طور کلی بخش زیادی از آنچه تهران به دنبالش بود را ارائه داد و به نظر میرسد ترامپ چیز زیادی فراتر از بازگشایی تنگه به دست نیاورده است؛ تنگهای که ایران پس از حملات آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه آن را بست. عراقچی گفت ایران به همراه عمان کنترل تردد از طریق این تنگه را حفظ خواهد کرد، تنگهای که قبل از جنگ یکپنجم عرضهی نفت و گاز جهان از آن عبور میکرد. او گفت: «شمشیر ما همیشه بالای سر تنگهی هرمز خواهد بود.»
یک منبع غربی گفت که این توافق میتواند به زودی و در روز یکشنبه امضا شود و ژنو محتملترین مکان برای انجام آن است. عراقچی گفت این توافق قبل از اعلام عمومی، از راه دور امضا خواهد شد.
وزارت امور خارجه پاکستان در بیانیهای کوتاه اعلام کرد «اسحاق دار»، وزیر امور خارجه پاکستان و «اینیازیو کاسیس»، وزیر امور خارجه سوئیس روز شنبه گفتگو کردند، از پیشرفت در گفتگوها استقبال نمودند و موافقت کردند که در تماس نزدیک باشند. این بیانیه جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
متن توافق ایران و آمریکا چیست؟
بررسی جزئیات در مفاد پیشنهادی برای توافق جامع ایران و آمریکا نشان میدهد که ایالات متحده در ازای بازگشایی تنگه توسط ایران، آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای بلوکهشدهی ایران را آغاز میکند.
برنامهی هستهای ایران در یک دوره گفتگوی ۶۰ روزه مورد بررسی قرار خواهد گرفت. مقام آمریکایی گفت که این توافق در نهایت منجر به برچیدن برنامهی هستهای ایران میشود و ذخایر اورانیوم با غنای بالای آن نابود و خارج خواهد شد. اما عراقچی گفت ایران که به گفتهی منابع، برچیدن برنامه هستهای خود را نپذیرفته است، میخواهد اورانیوم را به صورت رقیقشده حفظ کند. به گفتهی این منابع، پیشنهادات همچنین شامل بحث در مورد غرامتهای جنگی احتمالی برای تهران و کنار گذاشتن خواستههای دیرینهی آمریکا برای محدود کردن برنامهی موشکی ایران است. مقام آمریکایی این گزارش را رد کرد.
این مقام که خواست نامش فاش نشود گفت: «هیچکدام از پولهای آنها تا زمانی که تعهداتشان را انجام ندهند آزاد نخواهد شد. تنگهی هرمز باز خواهد بود. هیچ کمکی از سوی ایران به گروههای تروریستی انجام نخواهد شد. این چیزی است که آنها با آن موافقت کردهاند. این یک توافق مبتنی بر عملکرد است.»
دلایل مخالفت نتانیاهو با توافق آمریکا و تفاهمنامه تهران چیست؟
به دنبال اعلام مخالفت صریح بنیامین نتانیاهو با مفاد این توافق، وی اعلام کرد کشورش تعهدی به امضای آمریکا ندارد؛ زیرا در هفتههای اخیر با ترامپ بر سر محدود کردن اقدامات نظامی در لبنان جهت دستیابی واشینگتن به این صلح درگیر بوده است.
عراقچی گفت که این توافق به جنگ در لبنان پایان میدهد که این امر به معنای عقبنشینی اسرائیل از مناطق اشغالشده است. وزیر دفاع اسرائیل گفت که این کشور عقبنشینی نخواهد کرد. یک مقام ارشد اسرائیلی گفت اسرائیل انتظار دارد آزادی عمل خود را برای اقدام علیه تهدیدات حفظ کند.
واكنش مثبت بازارهای جهانی و سقوط قیمت نفت
پیشرفتها جهت نهایی کردن متن پیشنویس و توافق صلح ایران و آمریکا در پایان هفتهای حاصل شد که ابتدا شاهد تشدید خصومتها و حملات به اهداف یکدیگر در منطقه خلیج فارس بودیم.
با انتشار این خبر، بازارهای سهام جهانی رشد کردند و قیمت نفت کاهش یافت. قیمت نفت خام برنت با بیش از ۳ درصد کاهش به پایینترین سطح خود در نزدیک به دو ماه گذشته رسید.
این جنگ به دردسر سیاسی کاخ سفید تبدیل شده است؛ از سویی دیگر، همزمان با تداوم مخالفت جدی نتانیاهو با این توافق، بسیاری از جمهوریخواهان نیز برای تأیید متنی که از نظر آنها امتیاز زیادی به ایران میدهد، با سیاستهای آمریکا همراه نیستند.
منبع: رویترز
