بر اساس تازه‌ترین پژوهش «پروژه جهانی کربن»، انتشار دی‌اکسید کربن ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی در جهان در سال ۲۰۲۶ برای نخستین بار پس از همه‌گیری کرونا کاهش خواهد یافت. افزایش قیمت جهانی انرژی در پی جنگ آمریکا و ایران و اختلال در انتقال نفت و گاز از تنگه هرمز، از عوامل اصلی این روند عنوان شده است.
به گزارش رسانه هدهد کانادا به نقل از یورونیوز، برآوردها نشان می‌دهد میزان انتشار دی‌اکسید کربن ناشی از سوزاندن نفت، گاز و زغال‌سنگ در جهان طی سال جاری به حدود ۳۸٫۲ میلیارد تن خواهد رسید؛ رقمی که ۰٫۴ درصد کمتر از سال ۲۰۲۵ است.
جنگ و اختلال در بازار جهانی انرژی
به گفته پژوهشگران، جنگ در خاورمیانه، بسته شدن تنگه هرمز و همچنین ادامه جنگ روسیه و اوکراین، با ایجاد اختلال در بازار جهانی انرژی و افزایش شدید قیمت نفت خام، گاز طبیعی، بنزین و گازوئیل، مصرف سوخت‌های فسیلی را در بسیاری از کشورها کاهش داده است. در واکنش به این شرایط، برخی کشورها به منابع انرژی داخلی، از جمله زغال‌سنگ و انرژی‌های تجدیدپذیر، روی آورده‌اند.
بر اساس این گزارش، انتظار می‌رود انتشار کربن ناشی از مصرف نفت در سال ۲۰۲۶ حدود ۲ درصد و انتشار ناشی از مصرف گاز طبیعی حدود ۰٫۳ درصد کاهش یابد. در مقابل، مصرف بیشتر زغال‌سنگ در کشورهایی مانند چین و هند، انتشار ناشی از این سوخت را حدود ۰٫۶ درصد افزایش خواهد داد.
نگرانی از افزایش تولید جهانی کربن
این پیش‌بینی در حالی مطرح شده که تحلیلگران پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، انتظار داشتند انتشار جهانی کربن در سال جاری اندکی افزایش پیدا کند.
«گلن پیترز»، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات بین‌المللی اقلیم «سیسرو» و از نویسندگان این گزارش، با اشاره به غیرمنتظره بودن این روند گفت کاهش تقاضا برای نفت در چنین ابعادی به‌ندرت اتفاق می‌افتد.
نتایج این پژوهش هم‌زمان با آغاز نشست اقلیمی سازمان ملل متحد، موسوم به «کوپ ۳۱» (COP31)، در آنتالیای ترکیه منتشر شده است. در این نشست، رهبران جهان بار دیگر بر ضرورت مهار گرمایش زمین تأکید می‌کنند؛ هدفی که دستیابی به آن مستلزم رسیدن انتشار گازهای گلخانه‌ای به نقطه اوج و سپس کاهش تدریجی آن تا سطح صفر است.
بااین‌حال، پژوهشگران هشدار می‌دهند کاهش انتشار کربن در سال جاری لزوماً به معنای آغاز یک روند پایدار نیست. این نخستین کاهش انتشار جهانی از زمان همه‌گیری کرونا در سال ۲۰۲۰ به شمار می‌رود و ممکن است صرفاً نتیجه شرایط موقت بازار انرژی باشد.
چین؛ عامل تعیین‌کننده در آینده انتشار کربن
یکی از یافته‌های قابل‌توجه این گزارش، تثبیت نسبی انتشار دی‌اکسید کربن در چین پس از چند دهه رشد سریع است؛ موضوعی که همچنان درباره پایداری آن میان کارشناسان اختلاف‌نظر وجود دارد.
پیش‌بینی می‌شود انتشار کربن چین در سال جاری، عمدتاً به دلیل کاهش قابل‌توجه مصرف نفت، حدود یک درصد افت کند. گسترش خودروهای برقی در این کشور، که شمار آن‌ها اکنون تقریباً با مجموع خودروهای برقی سایر کشورهای جهان برابری می‌کند، نقش مهمی در مهار تقاضا برای بنزین داشته است.
چین همچنین با سرعت بیشتری نسبت به سایر کشورها در حال توسعه ظرفیت تولید برق از منابع کم‌کربن، از جمله انرژی خورشیدی، بادی و هسته‌ای است. افزایش ظرفیت این منابع توانسته بخش قابل‌توجهی از رشد تقاضای برق در این کشور را تأمین کند.
با وجود این تحولات، کارشناسان درباره تداوم کاهش انتشار کربن در چین محتاط هستند. اقتصاد این کشور طی سال‌های اخیر با نوعی رکود نسبی مواجه بوده و تجربه گذشته نشان داده است که کاهش موقت رشد انتشار ممکن است با رونق دوباره فعالیت‌های اقتصادی متوقف شود.
ازاین‌رو، هنوز مشخص نیست کاهش پیش‌بینی‌شده انتشار کربن در سال ۲۰۲۶ آغاز یک تحول پایدار در نظام انرژی جهان باشد یا واکنشی کوتاه‌مدت به بحران‌های ژئوپلیتیکی و افزایش قیمت سوخت‌های فسیلی.
منبع: یورونیوز
