رسانه‌های کانادایی با شکل تازه‌ای از محتوای اینترنتی روبه‌رو شده‌اند: پدیده خبرنگار با هویت جعلی که بر پایه هوش مصنوعی خلق شده و نام، عکس، بیوگرافی و حتی حوزه تخصصی دارد، اما وجود خارجی ندارد. گزارش تازه خبرگزاری کانادا نشان می‌دهد وبسایت We News از شخصیت‌های ساخته‌شده با هوش مصنوعی برای بازنویسی و انتشار اخبار رسانه‌های معتبر استفاده کرده است.
هم‌زمان، پرونده جداگانه‌ای درباره نویسنده‌ای با نام «دنیل رابسون» باعث شده چند رسانه کانادایی مطالب منتشرشده به نام او را حذف کنند. مسئله فقط استفاده از هوش مصنوعی نیست؛ نگرانی اصلی به فریب تحریریه‌ها، بازتولید کار خبرنگاران واقعی، جعل هویت و دشوارتر شدن تشخیص منبع معتبر خبر برمی‌گردد.
ماجرای ژنوویو ترمبلی و تحریریه‌ای که وجود خارجی ندارد
«ژنوویو ترمبلی» در ظاهر یک خبرنگار معمولی در کبک است؛ صفحه نویسنده، تصویر پروفایل و مجموعه‌ای از گزارش‌های خبری دارد. اما این شخصیت واقعی نیست و وبسایت We News در پروفایل‌های خود مشخص می‌کند که چنین خبرنگارانی با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند.
وبسایت We News خود را یک پورتال خبری شبانه‌روزی معرفی می‌کند و در بیش از ۱۰۰ شهر کانادا پوشش محلی دارد. تفاوت اصلی این است که بخشی از تحریریه آن را هر خبرنگار با رزومه جعلی و مبتنی بر هوش مصنوعی تشکیل می‌دهد که روی مطالب منتشرشده در رسانه‌های دیگر کار می‌کنند.
شرکت Originality.ai بیش از ۲۰۰ مطلب منتسب به ژنوویو ترمبلی را بررسی کرد و ابزار تشخیص این شرکت آن‌ها را به‌عنوان محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی شناسایی کرد. مدیرعامل این شرکت گفت مطالب بررسی‌شده نسخه‌هایی بازنویسی‌شده از گزارش‌های CBC، CTV، CityNews، Global و Montreal Gazette بوده‌اند. خبرگزاری کانادا نیز اعلام کرد گزارش‌های خود را میان منابع مورد استفاده این سایت یافته است.
از هشدار سلامت تا حوادث شهری: نفوذ AI در نبض اخبار محلی
بحث We News فقط به بازنویسی خبر محدود نیست. در نوناووت، یکی از بحث‌برانگیزترین نمونه‌ها شخصیتی به نام «لیا قامانیک» است که به‌عنوان خبرنگار اینوک بزرگ‌شده در شمال معرفی می‌شود، اما یک شخصیت تولیدشده با هوش مصنوعی است.
روزنامه Nunatsiaq News در اوایل سپتامبر گزارش داد We News از این شخصیت برای انتشار مطالب مرتبط با نوناووت استفاده کرده است. صفحه او تصویر مصنوعی، توضیح درباره پیشینه محلی و سبک نوشتاری مشخص دارد؛ عناصری که ممکن است برای خواننده نشانه تجربه واقعی و آشنایی میدانی با جامعه محلی به نظر برسد.
نمونه‌های موجود در We News نشان می‌دهد که این شخصیت‌ها درباره موضوعات روزمره محلی، از هشدارهای سلامت تا حوادث شهری، با قالب کامل یک خبر عادی مطلب منتشر می‌کنند. کاربری که فقط تیتر، نام نویسنده و تصویر را می‌بیند، ممکن است تصور کند با خبرنگاری حاضر در محل روبه‌رو است.
چگونه یک خبرنگار جعلی هوش مصنوعی وارد رسانه‌های کانادا شد؟
پرونده دنیل رابسون متفاوت است. در این مورد، به گفته چند رسانه، شخصیتی با تحریریه‌ها به‌عنوان یک نویسنده واقعی ارتباط می‌گرفت و سابقه انتشار در رسانه‌های کانادایی برای خود ساخته بود.
«لس پرو»، سردبیر Policy Options، در ۲۴ سپتامبر اعلام کرد این نشریه مقاله‌ای را که به نام رابسون منتشر شده بود حذف کرده است. تردید زمانی جدی شد که یک سردبیر در رسانه Türkiye Today برای راستی‌آزمایی هویت رابسون تماس گرفت و مشخص شد او حاضر به تماس تصویری نشده است. بررسی‌های بعدی نیز نتوانست هویت حرفه‌ای او را مستقل تأیید کند. در ادامه Policy Options پذیرفت که پیش از انتشار باید راستی‌آزمایی بیشتری انجام می‌داد.
این نشریه اکنون می‌گوید برای نویسندگانی که سابقه حرفه‌ای قابل‌تأیید ندارند یا به نظر می‌رسد به‌طور گسترده از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند، مراحل بیشتری برای تأیید هویت و تخصص انجام خواهد داد. عدم افشای استفاده از هوش مصنوعی نیز می‌تواند مانع انتشار مقاله شود.
رسانه Türkiye Today در گزارش ۲۹ سپتامبر ادعا کرد شخصیت رابسون برای انتشار مطالب علیه برخی مخالفان مراکشی و افراد مرتبط با آن‌ها استفاده شده است. این رسانه همچنین نوشت تصویر پروفایل او احتمالاً با هوش مصنوعی ساخته شده است. این ادعاها مربوط به تحقیق Türkiye Today است و هویت واقعی فرد یا افراد پشت این نام هنوز به‌طور مستقل مشخص نشده است.
تفاوت مهم دو پرونده این است که We News استفاده از خبرنگاران هوش مصنوعی را در پروفایل‌ها اعلام می‌کند، اما در پرونده رابسون مسئله اصلی معرفی یک شخصیت به‌عنوان نویسنده انسانی واقعی بوده است. این ماجرا نشان می‌دهد که احراز هویت نویسنده نیز به بخشی از فرایند سردبیری در عصر هوش مصنوعی تبدیل شده است.
وب‌سایت‌های محتوای هوش مصنوعی چگونه پول می‌سازند؟
یکی از انگیزه‌های اصلی این مدل، درآمدزایی از ترافیک است. تولید خبر محلی به روش سنتی پرهزینه است: خبرنگار، ویراستار، تماس با منابع و راستی‌آزمایی زمان و هزینه می‌خواهد. یک سیستم خودکار در مقابل می‌تواند در مدت کوتاه حجم زیادی از مطالب را از منابع موجود بازنویسی و در صدها صفحه منتشر کند.
رسانه Futurism در ۱۷ سپتامبر درباره Brown Brothers Media گزارش داد که مجموعه‌ای از وب‌سایت‌های خبری را خریداری و آن‌ها را با حجم زیادی از محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی پر کرده است. این شرکت مدعی بود شبکه‌اش ماهانه حدود ۵۰ میلیون بازدید صفحه دارد. Futurism در ۳۰ سپتامبر نوشت انتشار در این شبکه متوقف شده و بخشی از سایت‌ها از نتایج گوگل حذف یا به‌شدت تنزل یافته‌اند.
آیا گوگل جلوی اخبار با منبع جعلی و هوش مصنوعی را می‌گیرد؟
ماجرای We News نمونه جالبی است؛ این سایت ظاهراً در نتایج جستجو تنزل یافته، اما چون گوگل دلیل و زمان دقیق این اقدام را اعلام نکرده، نمی‌توان با قطعیت گفت که افشای خبرنگاران مصنوعی عامل اصلی بوده است. آنچه مسلم است، خط قرمز روشن گوگل در برابر محتوای بی‌ارزش انبوه است.
این شرکت تأکید کرده که استفاده از هوش مصنوعی برای ساخت هزاران صفحه فاقد ارزش افزوده، تخلف محسوب می‌شود. نکته مهم اینکه این قانون فقط مختص محتوای ماشینی نیست و حتی ترکیبات انسانی نیز اگر با هدف فریب الگوریتم و نه خدمت به مخاطب تولید شوند، حذف یا جریمه خواهند شد.
کانادا به‌دنبال شفافیت بیشتر درباره محتوای هوش مصنوعی است
دولت فدرال کانادا پس از پایان دوره مشاوره عمومی درباره شفافیت هوش مصنوعی، اکنون در حال جمع‌بندی نظرات شهروندان است. این مشورت‌ها که از ۲۳ ژوئیه تا ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار شد، بر چند محور اصلی تمرکز داشت: شناسایی محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی، اطلاع‌رسانی به کاربران هنگام تعامل با سیستم‌های خودکار و تبیین دقیق توانایی‌ها و محدودیت‌های این فناوری. «ایوان سولومون»، وزیر هوش مصنوعی و نوآوری دیجیتال، تأکید کرده که حق دانستن منشأ محتوا برای شهروندان کانادایی یک ضرورت است. هم‌زمان با این روند، چالش حق نشر همچنان پابرجاست؛ ناشران و صاحبان آثار خواستار رضایت آگاهانه و جبران مالی هستند، در حالی که فعالان فناوری خواهان ایجاد استثناهای قانونی برای استفاده از داده‌ها در آموزش مدل‌ها شده‌اند.
پرونده رابسون؛ پایان اعتماد به خبرنگار با عکس جعلی و هوش مصنوعی
تهدید هوش مصنوعی فراتر از انتشار اخبار نادرست است. مسئله پیچیده‌تر اینجاست که بسیاری از محتوای تولیدشده با این فناوری، بر پایه اطلاعات صحیح بنا شده‌اند، اما هویت نویسنده، تصویر و سابقه حرفه‌ای آن‌ها ساختگی است. این وضعیت، مکانیزم‌های سنتی تشخیص اعتبار را ناکارآمد کرده است؛ زیرا نام، عکس و صفحه نویسنده که زمانی نشانه‌های قابل اتکا بودند، اکنون به‌سادگی قابل شبیه‌سازی هستند.
پرونده دنیل رابسون نشان داد که سابقه انتشار در رسانه‌های دیگر، هرگز نباید جایگزین راستی‌آزمایی مستقل شود. نشریه Policy Options این وضعیت را زنجیره اعتماد معیوب نامیده است؛ جایی که اعتبار کاذب از یک رسانه به رسانه دیگر منتقل می‌شود. اگرچه برچسب‌گذاری محتوا، وضع قوانین جدید و ابزارهای تشخیص هوش مصنوعی مفید هستند، اما هیچ‌کدام نمی‌توانند جای نظارت انسانی را پر کنند. امروز که ساختن هویت جعلی همراه با ده‌ها مقاله سابقه‌دار بسیار آسان شده، تماس مستقیم با نویسنده و تأیید دقیق منابع، دوباره به مهم‌ترین وظیفه هر تحریریه تبدیل شده است.
پرسش‌های متداول
آیا گوگل انتشار محتوای هوش مصنوعی را ممنوع کرده است؟
خیر. مشکل از نگاه گوگل استفاده از هوش مصنوعی نیست؛ تولید انبوه محتوای کم‌ارزش یا غیراصیل با هدف دستکاری رتبه‌بندی است.
منابع: montrealCitynews, policyoptions, nunatsiaq
