سوپر ال نینو امسال تنها یک چرخهی طبیعی آبوهوایی نیست؛ دمای بیسابقهی آبهای اقیانوس آرام استوایی و ادامهی روند تقویت این پدیده، نگرانیها دربارهی موجی از گرمای شدید، خشکسالی، سیلاب و اختلال در تولید مواد غذایی را افزایش داده است. برآورد کارشناسان نشان میدهد گرمای مرتبط با این سوپر ال نینو از ماه جون ۲۰۲۶ تا فوریه ۲۰۲۷ میتواند با ۴۵۱ هزار مرگ اضافی همراه باشد.
همین چشمانداز باعث شده سازمانهای هواشناسی، نهادهای بهداشتی و دولتها در نقاط مختلف جهان برای مقابله با شرایط آبوهوایی شدیدتر آماده شوند. سازمان جهانی هواشناسی (WMO) نیز برای مواجهه با این وضعیت دست به بسیجی کمسابقه زده است.
«آنتونیو گوترش»، دبیرکلِ در حال کنارهگیری سازمان ملل، اوایل سپتامبر دربارهی سرعت تقویت این پدیده گفت: «پدیدهی النینو جلوی چشمان ما به سرعت عظیم میشود. سیاره در آبهای ناشناختهای قرار گرفته و این آبها هر لحظه گرمتر میشوند.»
چرا شدت این النینو اهمیت دارد؟
النینو در اقیانوس آرام شکل میگیرد. اما اثراتش محدود به این منطقه نمیماند. گرمشدن غیرمعمول آبهای نزدیک استوا باعث انتقال گرمای بیشتر به جو میشود، دمای جهانی را افزایش میدهد و الگوهای بارش را در مناطق مختلف تغییر میدهد.
این بار، نگرانی اصلی فقط شکستهشدن رکوردهای دمایی نیست. اقیانوسهای جهان همین حالا نیز در سطوح بسیار گرمی قرار دارند و ترکیب این وضعیت با سوپر ال نینو میتواند موجهای گرما، خشکسالی و بارشهای سنگینتری ایجاد کند. درنتیجه دمای متوسط جهان را به رکوردهای تازهای برساند. به همین دلیل برخی کارشناسان از این پدیده با عنوانهای «گودزیلا» و «سوپر ال نینو» یاد میکنند.
نشانههای نخستین اثرات سوپر ال نینو نیز در برخی مناطق دیده شده است. هند بارشهای موسمی کمتر از حد معمول را تجربه کرده و در جنوب آفریقا خطر خشکسالی افزایش یافته است.
اروپا احتمالا با شدیدترین پیامدهای مستقیم این پدیده روبرو نخواهد شد، اما النینو میتواند الگوی هوای زمستانی این قاره را تغییر دهد. از سوی دیگر، خشکسالی یا کاهش تولید محصولات کشاورزی در سایر نقاط جهان ممکن است زنجیرهی تامین مواد غذایی وارداتی اروپا را تحت فشار قرار دهد.
دولتها پیشاپیش وارد عمل شدهاند
برخی دولتها برای کاهش خسارت و خطرات احتمالی سوپر ال نینو، اقدامات پیشگیرانه را آغاز کردهاند. در کالیفرنیا، «گاوین نیوزوم»، فرماندار این ایالت، امسال پیشاپیش وضعیت فوقالعاده اعلام کرده تا برای احتمال وقوع سیل، رانش زمین، فرسایش سواحل و طوفانهای شدید زمستانی آماده شود.
با این حال، کارشناسان تاکید میکنند که برخلاف بسیاری از بحرانهای ناگهانی، در مورد النینو یک مزیت مهم وجود دارد: زمان. النینو یک پدیدهی طبیعی و غیرقابل پیشگیری است. اما پیشبینیهای اقلیمی میتوانند ماهها فرصت برای آمادهسازی در اختیار دولتها و جوامع قرار دهند.
«داویده فاراندا»، مدیر پژوهش در مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (CNRS) و از نویسندگان اصلی گزارشهای هیات بیندولتی تغییرات اقلیمی (IPCC)، میگوید: «نکتهی کلیدی این است که منابع آب را مدیریت کنیم. همچنین برای تغییراتی که در زمان و مکان بارش رخ میدهد آماده شویم.»
به گفتهی او، دولتها میتوانند ذخیره و توزیع آب را دقیقتر مدیریت کنند، نحوهی بهرهبرداری از سدها و سفرههای آب زیرزمینی را تغییر دهند، تقویمهای کشت و روشهای آبیاری را با شرایط جدید تطبیق دهند و جوامع را برای خشکسالی یا سیلاب آماده کنند.
از تغییر زمان کشت تا حمایت مالی از کشاورزان
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) نیز مجموعهای از توصیهها را برای کاهش خطرات ال نینو ارائه کرده است. بر اساس این توصیهها، کشاورزان میتوانند زمان کشت را تغییر دهند، در ساعات خنکتر روز آبیاری کنند، پیش از دورههای خشکسالی آب ذخیره کنند و برای محافظت از دام و محصولات در برابر گرمای شدید آماده شوند.
برخی دولتها نیز حمایت مالی را به بخشی از برنامهی آمادگی خود تبدیل کردهاند. بریتانیا متعهد شده است تا سقف ۱۵ میلیون پوند، معادل حدود ۱۷ میلیون یورو، به کشورهای آسیبپذیر کمک کند. این منابع برای اقداماتی از واکسیناسیون دامها پیش از آغاز خشکسالی گرفته تا مقاومسازی خانهها در برابر سیل و پرداخت نقدی به کشاورزان پیش از شکست احتمالی محصولات اختصاص خواهد یافت.
چرا گرمایش زمین خطرات ال نینو تشدید میکند؟
بخش مهم دیگری از نگرانیها به شرایط اقلیمیای مربوط است که النینو در آن رخ میدهد. بیشتر رویدادهای النینو دمای متوسط جهانی را حدود ۰٫۲ درجه سانتیگراد افزایش میدهند. این میزان به تنهایی میتواند برای ایجاد شرایط آبوهوایی شدید در بخشهایی از جنوب جهانی کافی باشد. اما در مقایسه با گرمای ناشی از تغییرات اقلیمی، سهم کوچکتری دارد.
سوزاندن سوختهای فسیلی تاکنون دمای متوسط سطح زمین را حدود ۱٫۳ تا ۱٫۴ درجه سانتیگراد نسبت به دوران پیشاصنعتی افزایش داده است. همین گرمایش زمینه را برای تابستانهای بسیار گرم در اروپا، خشکسالیهای گسترده و آتشسوزیهای بزرگ فراهم کرده است.
در چنین شرایطی، جهانِ گرمتر میتواند اثرات النینو را تشدید کند. سال ۲۰۲۵ نیز سومین سال گرم ثبتشده در تاریخ بود؛ حتی گرمتر از سال ۲۰۱۶ که با یک النینوی شدید همراه بود، با وجود آنکه در سال ۲۰۲۵ پدیده طبیعی خنککننده لانینا در جریان بود.
پژوهشی که در ماه آگوست منتشر شد نیز نشان میدهد شدت النینوها در مقایسه با دوران پیشاصنعتی ۳۶ درصد افزایش یافته است. پژوهشگران این تغییر را به گرمایش ناشی از فعالیتهای انسانی نسبت دادهاند.
کاهش انتشار گازهای گلخانهای همچنان اهمیت دارد
از آنجا که تغییرات اقلیمی میتواند شدت خطرات ال نینو را افزایش دهد، صرف آمادهسازی برای هر رویداد نمیتواند تمام خسارتهای احتمالی را از میان ببرد. با این حال، فاراندا معتقد است کاهش انتشار گازهای گلخانهای در بلندمدت میتواند تفاوت قابل توجهی ایجاد کند.
به گفتهی او، کاهش انتشار گازهای گلخانهای چرخهی طبیعی منجر به شکلگیری النینو را متوقف نمیکند، اما میتواند میزان گرمایش ناشی از فعالیتهای انسانی را که موجهای گرما، فشار بر منابع آب و برخی الگوهای بارشی شدید را تشدید میکند، کاهش دهد.
فاراندا میگوید: «ما نمیتوانیم با سیاستهای کاهش انتشار، النینو را حذف کنیم اما میتوانیم دامنهی تاثیری را که تغییرات آبوهوا بر شدت پیامدهای آن میگذارد کاهش دهیم.»
منبع: یورونیوز
