«دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور آمریکا، در بحبوحه جنگ تجاری با کانادا، این کشور را «یکی از بدترین کشورهای جهان» خواند و اتاوا را به رفتار ناعادلانه و سوءاستفاده از آمریکا متهم کرد. این اظهارات چند ساعت پیش از اجرایی‌شدن ممنوعیت واردات نزدیک به یک میلیارد دلار کالای کانادایی مطرح شد.
ترامپ گفت کانادا برای آمریکا «بسیار دشوار» بوده و مدعی شد کشاورزان آمریکایی با تعرفه‌های ۴۰۰ درصدی و بالاتر روبه‌رو هستند. او همچنین گفت ۹۵ درصد «کسب‌وکار» کانادا با آمریکاست؛ ادعایی که آمار رسمی تجارت کالایی تأیید نمی‌کند.
طبق داده‌های اداره آمار کانادا، ۷۱٫۷ درصد صادرات کالایی این کشور در سال ۲۰۲۵ به آمریکا رفت؛ این رقم در سال ۲۰۲۴ برابر با ۷۵٫۹ درصد بود. هم‌زمان، صادرات کانادا به سایر کشورها ۱۷٫۲ درصد افزایش یافت.
ممنوعیت تازه آمریکا علیه کالاهای کانادایی اجرایی شد
سخنان ترامپ هم‌زمان با ورود جنگ تجاری دو کشور به مرحله تازه‌ای مطرح شد. از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد به وقت شرق آمریکا در ۲۹ سپتامبر، واردات برخی نوشیدنی‌های الکلی، محصولات لبنی و شماری از محصولات مرتبط با وسایل نقلیه کانادایی به آمریکا ممنوع شد.
این کالاها پیش از ممنوعیت کامل، تحت تعرفه ۵۰ درصدی آمریکا قرار گرفته بودند. فرمان کاخ سفید درباره نوشیدنی‌های الکلی تصریح می‌کند کالاهای مشخص‌شده کانادایی که از ۲۹ سپتامبر وارد آمریکا شوند، دیگر اجازه ورود ندارند. کالاهایی که پیش از این تاریخ وارد شده اما هنوز برای مصرف ترخیص نشده‌اند، همچنان مشمول همان تعرفه ۵۰ درصدی خواهند بود.
دستور مشابهی برای برخی محصولات لبنی کانادا نیز صادر شده است. کاخ سفید اعلام کرده محصولاتی که در فهرست ممنوعیت قرار گرفته‌اند، از تعرفه ۵۰ درصدی به ممنوعیت کامل واردات منتقل می‌شوند؛ سایر کالاهای لبنی مشمول تعرفه همچنان تحت همان محدودیت قبلی باقی می‌مانند.
واشنگتن تشدید این جنگ تجاری را واکنشی به سیاست‌های کانادا در حوزه نوشیدنی‌های الکلی، لبنیات و وسایل نقلیه می‌داند. دولت ترامپ در بخش مشروبات الکلی به محدودیت‌هایی اشاره کرده که برخی استان‌های کانادا علیه فروش محصولات آمریکایی اعمال کردند و در حوزه لبنیات نیز نحوه مدیریت سهمیه‌های تعرفه‌ای کانادا را هدف قرار داده است.
ارزش مجموع وارداتی که در این مرحله هدف ممنوعیت قرار گرفته، نزدیک به یک میلیارد دلار آمریکا گزارش شده است.
تعرفه‌های لبنی کانادا؛ اصل ادعای ترامپ چیست؟
ترامپ در سخنان خود گفت کانادا از کشاورزان آمریکایی تعرفه‌های «۴۰۰ درصد و بیشتر» دریافت می‌کند. کانادا واقعاً برای بعضی محصولات کشاورزی، به‌ویژه لبنیات خارج از سهمیه تعیین‌شده، تعرفه‌های بسیار بالایی دارد؛ اما این نرخ‌ها بر همه محصولات یا کل صادرات کشاورزی آمریکا اعمال نمی‌شوند.
ساختار تعرفه‌ای کانادا برای بخشی از محصولات لبنی بر پایه سهمیه واردات تنظیم شده است. کالا تا سقف مشخصی می‌تواند با تعرفه پایین یا در برخی موارد بدون تعرفه وارد شود، اما عبور از آن سقف نرخ بسیار بالاتری را فعال می‌کند.
جدول رسمی تعرفه گمرکی کانادا برای سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که نرخ واردات کره بالاتر از سهمیه ۲۹۸٫۵ درصد است. برای برخی دیگر از چربی‌های لبنی خارج از سهمیه نیز نرخ ۳۱۳٫۵ درصد ثبت شده است. در مقابل، همان کالاها در محدوده سهمیه با نرخ بسیار پایین‌تر یا تحت برخی توافق‌های تجاری بدون تعرفه وارد می‌شوند.
بنابراین تعرفه‌های سه‌رقمی در نظام لبنی کانادا وجود دارند، اما ادعای ترامپ درباره تعرفه‌های ۴۰۰ درصدی و بالاتر را نمی‌توان به کل محصولات کشاورزی آمریکا تعمیم داد.
جنگ تعرفه‌ای کانادا و آمریکا چگونه شدت گرفت؟
تنش تجاری کانادا و آمریکا در تابستان ۲۰۲۶ شدت گرفت. اول ژوئیه، آمریکا، کانادا و مکزیک نخستین بازبینی اجباری توافق CUSMA/USMCA را برگزار کردند. واشنگتن با تمدید توافق در شکل فعلی موافقت نکرد، اما این توافق همچنان پابرجا ماند. مذاکرات رسمی دو کشور برای دستیابی به توافق تجاری جدید نیز از ۲۱ اوت در حالت تعلیق قرار گرفت.
در ۲۲ اوت، آمریکا بر حدود ۲۷٫۶ میلیارد دلار کانادا از کالاهای این کشور تعرفه ۵۰ درصدی وضع کرد. اتاوا نیز از ۸ سپتامبر با تعرفه‌های ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصدی بر همین میزان کالای آمریکایی پاسخ داد. در ماه سپتامبر، آمریکا یک گام دیگر جلو رفت و واردات برخی نوشیدنی‌های الکلی، محصولات لبنی و کالاهای مرتبط با وسایل نقلیه کانادایی را از ۲۹ سپتامبر به‌طور کامل ممنوع کرد.
کارنی به‌دنبال کاهش وابستگی کانادا به آمریکا است
دولت «مارک کارنی» در برابر موج جدید این جنگ تجاری دو مسیر را دنبال کرده است: اعمال تعرفه‌های متقابل و کاهش وابستگی بلندمدت کانادا به بازار آمریکا.
کارنی در هفته‌های اخیر گفته کانادا باید توان اقتصادی داخلی خود را تقویت کند و تجارت با شرکای بیشتری را گسترش دهد. دولت او معتقد است روابط اقتصادی کانادا و آمریکا دیگر به شکل گذشته بازنخواهد گشت و تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی باید به بخشی از سیاست اقتصادی بلندمدت کشور تبدیل شود.
دولت فدرال در ماه اوت نیز یک بسته ۷٫۵ میلیارد دلاری از اقدامات تازه یا تقویت‌شده برای حمایت از کارگران و کسب‌وکارهای آسیب‌دیده از تعرفه‌های آمریکا معرفی کرد. این اقدامات در کنار تعرفه‌های متقابل، بخش دیگری از پاسخ اتاوا به فشارهای تجاری واشنگتن است.
با وجود تلاش برای گسترش تجارت با کشورهای دیگر، آمریکا همچنان مهم‌ترین بازار صادراتی کاناداست. صنعت خودرو، انرژی، فلزات، کشاورزی و بسیاری از زنجیره‌های تولید دو کشور طی دهه‌ها به یکدیگر متصل شده‌اند و تغییر این ساختار به‌سرعت امکان‌پذیر نیست.
مذاکرات فرسایشی؛ چرا CUSMA هنوز لغو نشده است؟
افزایش تعرفه‌ها و ممنوعیت واردات به معنای پایان توافق CUSMA نیست. این توافق در اول ژوئیه منقضی نشد و آمریکا تنها با تمدید آن در شکل فعلی موافقت نکرد. روند بازبینی CUSMA همچنان ادامه دارد، اما مذاکرات رسمی کانادا و آمریکا برای رسیدن به توافق تجاری جدید از ۲۱ اوت در حالت تعلیق است.
با این حال، محدودیت‌های تازه فضای تجارت میان کانادا و آمریکا را تغییر داده‌اند؛ به‌ویژه برای صنایعی که زنجیره تولیدشان به رفت‌وآمد مداوم قطعات و مواد اولیه از مرز وابسته است.
«جیمیسون گریر»، نماینده تجاری آمریکا، ۲۵ سپتامبر گفت دولت ترامپ برای رسیدن فوری به توافق با کانادا عجله‌ای ندارد. چند روز بعد، ترامپ نیز بار دیگر از اتاوا به‌شدت انتقاد کرد. اکنون اختلاف دو کشور دیگر فقط به تعرفه محدود نیست و ممنوعیت واردات و توقف مذاکرات نیز به این تنش اضافه شده است.
با وجود تنش با واشنگتن، کانادا جذب استعدادهای خارجی را متوقف نکرده است
در حالی که روابط تجاری کانادا و آمریکا به یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های سال‌های اخیر رسیده، اتاوا همچنان برنامه‌های خود برای جذب نیروی متخصص خارجی را دنبال می‌کند. دولت کانادا در سال ۲۰۲۶ «استراتژی جذب استعدادهای بین‌المللی» را در مرکز بخش اقتصادی سیاست مهاجرتی قرار داده و مسیرهای اکسپرس انتری برای گروه‌هایی مانند پزشکان، پژوهشگران، مدیران ارشد و نیروهای حوزه حمل‌ونقل را هدفمندتر کرده است. گروه‌های دارای سابقه در حوزه سلامت، آموزش، مشاغل فنی و رشته‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات نیز همچنان در اولویت قرار دارند.
این سیاست در شرایطی ادامه دارد که کانادا هم‌زمان تعداد کلی تازه‌واردان موقت را کاهش می‌دهد. برنامه مهاجرتی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ پذیرش اقامت دائم را در سطح ۳۸۰ هزار نفر در سال تثبیت کرده، اما سهم مهاجرت اقتصادی همچنان بزرگ‌ترین بخش پذیرش‌هاست. دولت تأکید کرده کاهش تعداد مهاجران موقت به معنای کنار گذاشتن روند جذب برای تأمین نیروی کار متخصص و مورد نیاز اقتصاد نیست، بلکه قرار است ظرفیت موجود بیشتر به سمت نیروهای دارای مهارت‌های مورد نیاز هدایت شود.
کانادا برای رقابت بر سر نیروی متخصص چه مسیرهایی را باز نگه داشته است؟
در کنار اکسپرس انتری، «استراتژی مهارت‌های جهانی» همچنان برای جذب بهتر نیروی کارآمد و متخصص به آن‌ها امکان می‌دهد مجوز کار خود را با فرایند سریع‌تر دریافت کنند و دولت هدف پردازش حدود دو هفته‌ای را برای پرونده‌های واجد شرایط حفظ کرده است. کانادا همچنین مسیرهای سریع‌تر برای دانشجویان دکتری و تحصیلات تکمیلی و برنامه‌هایی برای حفظ نیروهای متخصصی که از قبل در کشور کار می‌کنند، در نظر گرفته است.
برنامه دولت شامل انتقال سریع‌تر تا ۳۳ هزار نیروی کار موقت واجد شرایط به اقامت دائم در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ نیز می‌شود. هم‌زمان، برنامه ۱٫۷ میلیارد دلاری Canada Global Impact+ Research با هدف جذب بیش از هزار پژوهشگر برجسته بین‌المللی اجرا می‌شود.
بنابراین تا ۳۰ سپتامبر هیچ نشانه‌ای از تغییر این برنامه‌ها در پی اظهارات اخیر ترامپ دیده نمی‌شود. اختلاف واشنگتن و اتاوا فعلاً در حوزه تجارت و روابط اقتصادی جریان دارد و برنامه‌های اعلام‌شده کانادا برای جذب و حفظ نیروی متخصص خارجی همچنان برقرار هستند.
دیدگاه هدهد کانادا: جنگ تجاری با آمریکا، مانع جذب نیروی متخصص در کانادا نمی‌شود
اظهارات تند ترامپ را نباید با تغییر سیاست مهاجرتی کانادا یکی دانست. جنگ تعرفه‌ای می‌تواند بر بازار کار، سرمایه‌گذاری و تصمیم شرکت‌ها اثر بگذارد، اما سیاست جذب نیروی متخصص در کانادا بر نیازهای بلندمدت اقتصاد این کشور بنا شده است؛ نیازهایی که با یک دور تازه از اختلاف سیاسی با واشنگتن از بین نمی‌روند.
نکته مهم این است که کانادا در سال ۲۰۲۶ در حال «کاهش مهاجرت به‌طور یکسان در همه گروه‌ها» نیست. دولت از یک طرف سقف ورود دانشجویان و بخشی از مهاجران موقت را پایین آورده و از طرف دیگر ظرفیت بیشتری را به نیروهای متخصص، پژوهشگران، پزشکان و مشاغل مورد نیاز اقتصاد اختصاص داده است.
از این زاویه، هم‌زمانی این جنگ تجاری با آمریکا و ادامه برنامه پذیرش استعدادها در کانادا یک پیام روشن دارد: اتاوا می‌خواهد وابستگی اقتصادی خود را کاهش دهد، اما رقابت برای جذب سرمایه انسانی بین‌المللی را کنار نگذاشته است.
منبع: Local21News
