دولت فدرال کانادا با تشکیل «شورای ملی هوش مصنوعی نخست‌وزیر» وارد مرحله تازه‌ای از اجرای سیاست‌های ملی خود در حوزه هوش مصنوعی شده است. «مارک کارنی»، نخست‌وزیر کانادا، دوم اکتبر ۲۰۲۶ در اتاوا اعلام کرد این شورا با حضور ۱۳ چهره از حوزه‌های پژوهش، فناوری، سرمایه‌گذاری، مدیریت و سیاست عمومی تشکیل می‌شود تا درباره گسترش استفاده از هوش مصنوعی، ایمنی این فناوری، زیرساخت‌های مستقل کانادایی و مسیر آینده سیاست‌گذاری به دولت مشورت بدهد.
این شورا قرار نیست جای وزارتخانه‌ها یا نهادهای تصمیم‌گیر فدرال را بگیرد. نقش اعلام‌شده آن ارائه مشورت مستقل، عملی و به‌موقع درباره تحول هوش مصنوعی در کاناداست و مسئولیت نهایی سیاست‌گذاری و اجرای تصمیم‌ها همچنان بر عهده وزیران و دستگاه‌های فدرال باقی می‌ماند.
شورای ملی هوش مصنوعی کانادا چه کاری انجام می‌دهد؟
ماموریت اصلی شورا، ارائه مشورت درباره اجرای راهبرد ملی «هوش مصنوعی برای همه» یا AI for All و چگونگی تکامل آن در سال‌های آینده است. دولت فدرال سه محور اصلی را برای این راهبرد مشخص کرده است: ایجاد اعتماد به هوش مصنوعی، گسترش فرصت‌ها برای کانادایی‌ها و تقویت کنترل مستقل کانادا بر قابلیت‌های حیاتی مرتبط با این فناوری.
بر اساس اعلام دفتر نخست‌وزیر، اعضای شورا قرار است درباره مجموعه گسترده‌ای از موضوعات مرتبط با تحول هوش مصنوعی مشورت بدهند. افزایش سرعت پذیرش این فناوری در بخش خصوصی و عمومی، کمک به شکل‌گیری و رشد شرکت‌های بزرگ کانادایی، توسعه زیرساخت مستقل هوش مصنوعی، افزایش ایمنی سامانه‌ها، حفاظت از نهادهای دموکراتیک و تقویت استعدادها، پژوهش و نیروی انسانی از محورهای اصلی فعالیت شورا خواهند بود.
شورا قرار است افراد و نهادهای بخش عمومی و خصوصی را نیز به یکدیگر نزدیک کند و زمینه اقدام هماهنگ در اجرای راهبرد «هوش مصنوعی برای همه» را فراهم سازد. دولت انتظار دارد این ساختار به شکل‌گیری ایده‌های تازه، همکاری‌ها، ماموریت‌های متمرکز بر هوش مصنوعی و ابتکارهای جدید کمک کند.
ساختار شورا از ابتدا مشورتی تعریف شده است. یک تیم کوچک در دفتر شورای خصوصی کانادا از فعالیت آن پشتیبانی خواهد کرد، اما وزیران و وزارتخانه‌های مسئول همچنان پاسخ‌گوی تصمیم‌های سیاستی و اجرای آن‌ها هستند. تشکیل این شورا به معنای انتقال اختیار تصمیم‌گیری دولت به اعضای آن نیست.
در بیانیه دوم اکتبر، جزئیاتی درباره زمان نخستین جلسه شورا، تعداد نشست‌ها، مدت عضویت افراد یا شیوه انتشار گزارش‌ها و توصیه‌های آن اعلام نشده است. بنابراین چارچوب کلی ماموریت شورا مشخص شده، اما شکل دقیق فعالیت مستمر آن هنوز باید در مراحل بعدی روشن شود.
چه کسانی عضو شورای جدید هوش مصنوعی کانادا هستند؟
دولت فدرال ۱۳ نفر را برای عضویت در شورا معرفی کرده است: «آجای آگراوال»، «یوشوا بنجیو»، «سانجا فیدلر»، «جان گراهام»، «گیلیان هادفیلد»، «جردن جیکوبز»، «اریک لامار»، «والری پیسانو»، سناتور «توماس پیتفیلد»، «جودی توماس»، «لویی واچون»، «میشل زاتلین» و «پاتریک پیکت» که به‌عنوان عضو ex officio در فهرست قرار دارد.
ترکیب اعضا نشان می‌دهد دولت شورا را صرفاً به‌عنوان یک هیئت دانشگاهی یا فنی طراحی نکرده است. پژوهشگران، مدیران فناوری، سرمایه‌گذاران، مدیران سازمانی و افرادی با سابقه فعالیت در سیاست عمومی در این مجموعه حضور دارند.
دفتر نخست‌وزیر هدف از این ترکیب را گردهم‌آوردن متفکران، سازندگان، پژوهشگران، کارآفرینان، سرمایه‌گذاران، کارکنان بخش عمومی و کارشناسان بین‌المللی اعلام کرده است؛ گروهی که قرار است درباره چالش‌های فعلی هوش مصنوعی مشورت بدهند و به ایجاد ایده‌ها، همکاری‌ها و ماموریت‌های جدید در این حوزه کمک کنند.
حضور یوشوا بنجیو در این شورا نیز با یکی از محورهای اعلام‌شده آن، یعنی ایمنی هوش مصنوعی، ارتباط دارد. دولت صراحتاً ایمنی، حکمرانی و نظارت بر AI را از حوزه‌هایی معرفی کرده که شورا باید درباره آن‌ها مشورت بدهد. با این حال، در بیانیه رسمی برای هیچ‌یک از اعضا، از جمله بنجیو، ماموریت مستقل و جداگانه‌ای تعریف نشده است.
راهبرد «هوش مصنوعی برای همه» چه هدف‌هایی دارد؟
شورای ملی هوش مصنوعی یکی از ابزارهای مشورتی دولت برای اجرای راهبرد «هوش مصنوعی برای همه» است؛ برنامه‌ای که از ژوئن ۲۰۲۶ به چارچوب اصلی سیاست AI کانادا تبدیل شده است. این راهبرد بر ایمنی، آموزش، افزایش استفاده از هوش مصنوعی در اقتصاد، رشد شرکت‌های داخلی، همکاری بین‌المللی و توسعه زیرساخت‌های مستقل کانادایی تمرکز دارد.
دولت می‌خواهد میزان استفاده کسب‌وکارها از هوش مصنوعی را از حدود ۱۲ درصد به ۶۰ درصد تا سال ۲۰۳۴ افزایش دهد. از دیگر اهداف اعلام‌شده، کمک به ایجاد حداکثر ۲۵۰ هزار شغل جدید و تا ۹۰ هزار فرصت شغلی و کارآموزی برای جوانان تا سال ۲۰۳۱ است.
دولت برآورد کرده افزایش بهره‌وری و تجاری‌سازی AI می‌تواند نزدیک به سه درصد یا حدود ۲۰۰ میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی اضافه کند.
در حوزه آموزش نیز قرار است دسترسی به دوره‌های رایگان سواد هوش مصنوعی گسترش یابد، یک میلیون دانشجوی تازه‌وارد دوره‌های پس از دبیرستان تحت پوشش قرار گیرند و آموزش معلمان تقویت شود.
بخش مهم دیگر، ایجاد زیرساخت هوش مصنوعی تحت کنترل کاناداست. این برنامه ظرفیت محاسباتی، داده، مراکز داده، خدمات ابری و شبکه‌های ارتباطی را در بر می‌گیرد. دولت از سال ۲۰۲۴ دو میلیارد دلار برای توسعه این ظرفیت اختصاص داده و در برنامه جدید نیز ساخت یک ابررایانه پیشرفته، گسترش مراکز داده و تقویت زیرساخت‌های ابری و سایبری را دنبال می‌کند. شورای تازه قرار است درباره اجرای این بخش‌ها نیز به دولت مشورت بدهد.
مسیر سیاست کانادا از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۶
کانادا سیاست ملی هوش مصنوعی را در سال ۲۰۱۷ با سرمایه‌گذاری ۱۲۵ میلیون دلاری آغاز کرد. تمرکز اولیه بر پژوهش، پرورش استعداد و تقویت مراکز علمی مانند «امی»، «میلا» و «وکتور اینستیتوت» بود. از سال ۲۰۲۱، تجاری‌سازی فناوری، استفاده کسب‌وکارها از AI و توسعه استانداردها نیز به این برنامه اضافه شد.
در سال ۲۰۲۶، دولت دامنه سیاست خود را بسیار گسترده‌تر کرد و هوش مصنوعی را به خدمات عمومی، آموزش، بازار کار، ایمنی، رقابت اقتصادی و استقلال فناوری پیوند زد.
شورای ملی هوش مصنوعی نیز در همین چارچوب و حدود یک ماه پس از تشکیل «تحول دیجیتال کانادا» راهاندازی شد. دولت قصد دارد استفاده از AI را در خدمات فدرال افزایش دهد و هم‌زمان از قدرت خرید خود برای کمک به رشد و تجاری‌سازی فناوری شرکت‌های کانادایی استفاده کند. این شورا قرار است درباره همین تحول و دیگر بخش‌های سیاست ملی هوش مصنوعی به دولت مشورت بدهد.
دیدگاه هدهد: تشکیل شورای ملی چه چیزی را تغییر می‌دهد؟
تشکیل شورای ملی هوش مصنوعی را نباید صرفاً اضافه‌شدن یک نهاد مشورتی دیگر به ساختار دولت فدرال دید. اهمیت اصلی این تصمیم در تغییری بزرگ‌تر نهفته است: کانادا تلاش می‌کند هوش مصنوعی را از حوزه پژوهش و شرکت‌های فناوری بیرون بیاورد و به بخشی از زیرساخت اقتصادی و اداری کشور تبدیل کند. راهبرد «هوش مصنوعی برای همه» نیز همین جهت‌گیری را نشان می‌دهد؛ از گسترش استفاده از AI در کسب‌وکارها و خدمات عمومی گرفته تا آموزش نیروی کار، توسعه شرکت‌های داخلی و ایجاد ظرفیت محاسباتی تحت حاکمیت کانادا.
با این حال، خود شورا قدرت اجرایی مستقلی ندارد. اعضای آن می‌توانند درباره ایمنی، زیرساخت، پذیرش فناوری و تحول دولت پیشنهاد بدهند، اما تصمیم‌گیری و اجرای سیاست‌ها همچنان در اختیار نخست‌وزیر، وزیران و دستگاه‌های فدرال است. به همین دلیل، تعداد کارشناسان برجسته یا گستردگی مأموریت شورا به‌تنهایی چیز زیادی درباره اثر واقعی آن نمی‌گوید.
مسئله اصلی این است که آیا توصیه‌های این گروه وارد تصمیم‌های بودجه‌ای، مقرراتی، آموزشی و شیوه ارائه خدمات عمومی خواهند شد یا در سطح مشورت باقی می‌مانند.
از نگاه هدهد کانادا، نکته مهم‌تر این است که دولت اکنون AI را نه فقط یک فرصت فناورانه، بلکه موضوعی مرتبط با بهره‌وری اقتصادی، بازار کار، حاکمیت داده و استقلال زیرساختی کشور می‌بیند. این تغییر می‌تواند در سال‌های آینده مستقیماً بر کارمندان، دانشجویان، کسب‌وکارهای کوچک، شرکت‌های فناوری و حتی نحوه دریافت خدمات دولتی اثر بگذارد.
بنابراین معیار واقعی این دوره تازه، تشکیل شورا یا انتشار راهبردهای بیشتر نیست؛ باید دید که این برنامه‌ها تا چه اندازه به زیرساخت داخلی، مهارت قابل استفاده برای نیروی کار، خدمات عمومی بهتر و فرصت رشد برای شرکت‌های کانادایی تبدیل می‌شوند. فاصله میان اعلام سیاست و اجرای قابل لمس آن برای مردم همان جایی است که ارزش واقعی این شورا مشخص خواهد شد.
منبع: دفتر نخست‌وزیر کانادا
