محمود عبدالهی – اگر چه به نظر می رسد كه قایقرانی رشته جدیدی است اما قدمت آن به 4000 سال قبل از میلاد می رسد. اسكیموها قایقهایی ساختند كه پدر قایقهای امروزی است. بعدها مصری ها و آفریقاییها قایق هایی ساختند كه شكل آئرودینامیكی بهتری داشت كه اكثر آنها از پوست حیوانات ساخته می شد. سرخپوستان بومی آمریكا از پوست گوزن و پوست درخت غان و مصریها از پاپیروس برای ساختن قایق استفاده می كردند.
تقریباً همزمان با تاسیس كلوپ سلطنتی قایقرانی انگلستان در سال 1871، كلوپ سلطنتی قایقرانی نیویورك نیز تاسیس شد و در سال 1885 اولین مسابقه كایاك بانوان در شوروی سابق برگزار گردید. با پایان یافتن قرن 19 ساخت و طراحی قایقها بطور شگفت انگیزی بهبود یافت. آلفرد هین ریج اولین قایق رویه پلاستیكی را به نام دلفین در سال 1904 ساخت.
اولین فدراسیون قایقرانی در سال 1888 در آمریكا تشكیل گردید، سپس در كانادا این فدراسیون شكل گرفت. در سال 1921 دانمارك، هلند و بیشتر كشورهای اروپائی فدراسیون قایقرانی خود را شكل دادند، مجارستان در سال 1984 به این گروه پیوست. ژاپن اولین كشور آسیائی بود كه در سال 1983 نسبت به تشكیل فدراسیون اقدام نمود. كشورهای اروپائی اولین كنوانسیون خود را در سال 1923 برگزار نمودند و قوانین قایقرانی را از قبیل انواع مسابقات، نوع قایق و مشخصات آن و قوانین مسابقه را برای مسابقات اروپائی برگزاری و تدوین نمود.
تاریخچه قایقرانی در ایران
قایقرانی در ایران به سابقه ای بیش از 7 دهه قبل بر می گردد. هفتاد سال پیش با حضور انگلیسها در جنوب ایران اولین باشگاه قایقرانی آنان در مسجد سلیمان بوجود آمد. در 50 سال قبل نیز اولین باشگاه بادبانی تحت عنوان یاتكلاب درآبادان راه اندازی شد وهمینطوردرشركت نفت جنوب ایران نیزسابقه دیرینه تری وجود دارد كه جنبه تفریحی برای كاركنان انگلیسی شركت ملی نفت سابق را داشته است. دراوایل دهه 40 هجری شمسی چندقایق از نوع K-1 و K-2 كایاك یكنفره و كایاك دونفره از انگلستان به ایران وارد شد و در دریاچه سدامیر كبیر ( سد كرج ) كه بر روی رودخانه كرج و در فاصله 75 كیلومتری شمال غرب تهران احداث شده بود به آب انداخته شد و بدین ترتیب اولین پایگاه قایقرانی زیر نظر سازمان تربیت بدنی و تفریحات سالم ایران بوجود آمد. جنس قایقهای اولیه ایران از چوب با پوشش برزنتی و وزن آنها بالای 20 كیلو برای یكنفره و 24 كیلو برای 2 نفره بود.
از سال 1342 اولین فعالیت رسمی قایقرانی ایران شروع شد و مدیریت آن را یك افسر ارشد نیروی دریایی عهده دار شد. از سال 1344 سرهنگ امامی افسر نیروی زمینی و به مدت 3 سال ریاست آنرا عهده دار شد و از سال 1345 تحت عنوان “فدراسیون قایقرانی و اسكی روی آب” عنوان رسمی یافت. از سال 1347 مهندس حسن امامی برادر سرهنگ یاد شده ریاست فدراسیون را عهده دارشد و نامبرده تا سال 1356 در این سمت باقی ماند. پایگاه اسكی روی آب در تابستان دریاچه سد كرج و در زمستان و پائیز بر روی دریاچه سد دز (خوزستان) فعال بود. فعالیت قایقرانی نیز در سد امیركبیر ( سد كرج ) و بعد ها در تالاب انزلی امكان پذیر شد و نیروی های نظامی دریایی، هوایی و زمینی نیز پایگاههای قایقرانی خود را به ترتیب بركناره دریاچه سد امیر كبیر بنا نهادند و مسابقات سالانه ای ترتیب می دادند.
در سال 1358 فدراسیون قایقرانی به فدراسیون ورزشهای آبی شنا و شیرجه و واترپولو ادغام شد.
از سال 1985 میلادی اولین بار مسابقات در كشور ژاپن ( در شهر كوبه ) و با حضور 7 كشور آسیایی برگزار شد و افراد تیم ایران از مقام ششم بالاتر نرفتند. دومین دوره بازیها در سال 1987 در كشور چین برگزار شد و نتیجه برای تیم ایران مشابه سال قبل بود. از سومین دوره به بعد ( اندونزی ) تیم ایران به مدال طلای قهرمانی در رشته كایاك- تورینگ دست یافت و درسال 1997 در كشور كره جنوبی این مسابقات به 2 مدال طلا و 2 مدال نقره و 1 مدال برنز در رشته هایت ورینگمردان و بعد از 10 سال ازحضوردراین مسابقات اولین برنز تاریخ زمان قایقرانی خوددر رشته كایاك سرعت 200 متر دست یافت.
در سال 1999 به هنگام برگزاری هشتمین دوره مسابقات قایقرانی قهرمانی آسیا (چین) پس از 12 سال تیم ایران نه تنها برای اولین بار به مدالهای طلایی رشته كایاك دست پیدا كرد بلكه در این مسابقات با كسب 5 مدال طلا و 5 مدال نقره و 1 برنز و با اختلاف یك مدال طلا كمتر از كشور میزبان ( 6 طلا و 3 نقره ) به مقام نائب قهرمانی آسیا دست یافت و تا سال 2008 پاروزنان آبهای آرام در رقابتهای قهرمانی جهان درچک یک مقام پنجمی کسب کردند. تیم ملی کانوپولوی بانوان نیز در مسابقات قهرمانی جهان درکانادابه مقام نهم رسیدند. ملی پوشان روئینگ در رقابتهای بین المللی بلغارستان موفق به کسب 4 مدال طلا، 7 نقره و 2 برنز شدند، در مسابقات قهرمانی جهان در اتریش یک مقام پنجمی و در مسابقات قهرمانی زیر 23 سال جهان یک مدال نقره کسب کردند و در مسابقات کسب سهمیه المپیک 2008 پکن محسن شادی و هماحسینی یک سهمیه در بخش بانوان و یک سهمیه در بخش آقایان از آن خود کردند. در المپیک 2012 چهارسهمیه ( احمدرضاطالبیان، آرزو حکیمی، محسن شادی و سولمازعباسی) و در المپیک 2016 ریو هم یک سهمیه (مهسا جاور) به کاروان ایران اختصاص یافت.
قایقرانی
همانطور که گفته شد استفاده انسان ازقایق برای عبور از آب به زمان حیات آدم برروی زمین باز میگردد و به نوعی میتوان گفت قایقرانی یک نیاز ذاتی برای انسان محسوب میشد.در قایقرانی هماهنگی بین ورزشکار و عوامل مهمی چون پارو یا همان وسیله رانش، قایق که پدیدآورنده نیروی شناور، آب که عامل انتقال و باد که نیروی مقاوم است اهمیت بالایی دارد.
قدرت زیاد درکنار وزن پایین، توان، سرعت وهوشمندی نیاز قایقرانی است. با انجام این ورزش مهیج انگیزه های روانی چون پایداری، اراده، رقابت جویی، اشتیاق برای یادگیری و سازگاری با تغییر شرایط در ورزشکار تقویت میشود.درحال حاضر رشته های آبهای آرام، کانوپولو، آبهای خروشان و اسلالوم، بادبانی و روئینگ درمجموعه فدراسیون قایقرانی فعالیت میکنند.
در ادامه این نوشتار در قسمت های آینده نگاهی اجمالی به رشته های مختلف قایقرانی خواهیم داشت.
