ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت به مذاکرات با آمریکا یک برنامهی هفتروزه پیشنهاد کرده است؛ طرحی که به گفتهی «عباس عراقچی»، در صورت پذیرش خواستههای تهران، میتواند ظرف یک هفته به ازسرگیری تردد عادی کشتیها و آغاز مذاکرات منجر شود.
وزیر خارجه ایران روز جمعه چهارم مهر در نیویورک گفت تهران این طرح را از طریق قطر به واشینگتن ارائه کرده است. بر اساس این برنامه، آمریکا چهار تا پنج روز برای انجام اقدامات مورد نظر ایران فرصت دارد و فرآیند بازگشایی امن تنگه هرمز در روز ششم انجام میشود و مذاکرات در روز هفتم آغاز خواهد شد.
تهران پیشتر اعلام کرده بود در صورت توقف درگیریها، پایان محاصرهی دریایی، آزادسازی داراییهای مسدودشده و کاهش فشار تحریمهای نفتی، در کنار بازگشت رسمی به روند مذاکرات سازنده با مقامات آمریکا، آمادهی بازگشایی تنگه هرمز است.
اختلاف بر سر تفاهمنامهی اسلامآباد
«مسعود پزشکیان» گفته پیشنهاد جدید بر پایهی تفاهمنامه اسلامآباد تنظیم شده و در صورت پذیرش آمریکا، اجرای آن «از همان روز» آغاز خواهد شد.
عراقچی گفت «اقدامات یکجانبه و سپس حملهی نظامی آمریکا» باعث توقف اجرای این تفاهمنامه شد و واشینگتن به جای استفاده از سازوکار حل اختلاف، به اقدام نظامی روی آورد.
پزشکیان نیز گفت طبق این تفاهمنامه، برای بازگشایی پایدار تنگه هرمز، ایران و عمان قرار بود مسیرهای مشخصی برای عبور کشتیها تعیین کنند و کشتیهایی که از این مسیرها خارج میشدند، برای عبور هماهنگی کنند. او اختلاف بر سر اجرای این سازوکار را عامل آغاز درگیری دانست.
اما مقامهای آمریکایی روایت متفاوتی دارند و حملات ایران به کشتیهای تجاری را عامل فروپاشی توافق میدانند. «اسکات بسنت»، وزیر خزانهداری آمریکا، گفت واشینگتن تفاهمنامه را «امتحان کرد»، اما چند هفته بعد ایران به سوی کشتیها در تنگه هرمز آتش گشود و رفتاری «تهاجمی» در پیش گرفت.
تفاهمنامه ۱۴ بندی در ۲۸ خرداد برای توقف درگیریها، بازگشایی مسیرهای تجاری تنگه هرمز و آغاز مذاکرات ۶۰ روزه امضا شد، اما کمتر از سه هفته بعد با تشدید حملات و درگیری میان ایران، آمریکا و نیروهای منطقهای عملاً از بین رفت و آمریکا از ۲۳ تیر محاصرهی دریایی ایران را از سر گرفت.
رد پیشنهاد بازگشت تهران به مذاکرات با آمریکا؟
والاستریت ژورنال ساعاتی پس از اظهارات عراقچی به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد «دونالد ترامپ» پیشنهاد هفتروزهی ایران را رد کرده است. این روزنامه همچنین نوشت ترامپ انتظار دارد حملات به ایران پس از انتخابات میاندورهای نوامبر از سر گرفته شود و نسبت به پذیرش خواستههای واشینگتن از سوی تهران تردید دارد.
این گزارش تاکنون از سوی کاخ سفید تأیید نشده است. رویترز نیز گزارش داد ایران همچنان منتظر پاسخ رسمی آمریکا به پیشنهاد خود است و نتوانسته گزارش والاستریت ژورنال را مستقلاً تأیید کند.
پزشکیان در گفتگو با انبیسی نیز دربارهی زمانبندی مذاکرات گفت: «ما نمیخواهیم کار به انتخابات میاندورهای آمریکا برسد و مایلیم آمریکاییها پیش از آن به تفاهمنامه بازگردند.»
تداوم محدودیتها پیش از بازگشایی کامل تنگه هرمز
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران افزایش یافته و محاصرهی دریایی بنادر ایران ادامه دارد.
سنتکام اعلام کرده از آغاز دور دوم محاصره، مسیر ۱۲۲ کشتی تجاری تغییر کرده است. یک مقام آمریکایی نیز به رویترز گفت در روز اول مهر حدود ۶۰ کشتی از تنگه عبور کردند که حدود ۴۰ فروند برای تأمین امنیت عبور خود با ارتش آمریکا هماهنگ کرده بودند.
این میزان همچنان فاصله زیادی با دوره پیش از جنگ دارد؛ دورانی که امید به بازگشت سریع به مسیر مذاکرات دیپلماتیک با دولت آمریکا بیشتر بود و زمانی که روزانه بهطور متوسط حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ از تنگه هرمز عبور میکردند.
منبع: رادیوفردا
