اسرائیل با ارائه اطلاعاتی به آمریکا مدعی شده است ایران در حال توسعه توانایی استفاده از سلاح‌های شیمیایی است؛ ادعایی که با تردید برخی مقام‌های آمریکایی و کشورهای حاشیه خلیج فارس روبه‌رو شده است. هم‌زمان، با افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه، سنتکام برای اجرای حملات احتمالی به ایران آماده می‌شود و تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید درگیری ادامه دارد.
ادعای اسرائیل درباره توسعه سلاح‌های شیمیایی ایران
به گزارش نیویورک‌تایمز، سازمان‌های اطلاعاتی اسرائیل در هفته‌های اخیر اطلاعاتی را در اختیار همتایان آمریکایی خود قرار داده‌اند که مدعی است ایران با سرعت در حال توسعه فناوری لازم برای استفاده از سلاح‌های شیمیایی است. بر اساس این اطلاعات، تهران ممکن است به دنبال نصب این تسلیحات روی موشک‌ها یا انتقال مخفیانه آن‌ها به اسرائیل و کشورهای دیگر برای استفاده در حملات باشد.
برخی مقام‌های آمریکایی این ادعاها را بخشی از تلاش دولت «بنیامین نتانیاهو» برای متقاعد کردن «دونالد ترامپ» به ازسرگیری عملیات نظامی گسترده علیه ایران می‌دانند. در مقابل، گروهی دیگر معتقدند با توجه به هشدارهای اخیر درباره احتمال حمله ایران به منافع آمریکا، نمی‌توان این تهدیدها را نادیده گرفت.
اسرائیل بخشی از اطلاعات خود را با کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز به اشتراک گذاشته، اما مقام‌های این کشورها نسبت به صحت آن تردید دارند. به گفته یک مقام منطقه‌ای، اسرائیل بدون ارائه شواهد مشخص مدعی شده ایران در تلاش است تسلیحات شیمیایی خود را عملیاتی کند؛ ادعایی که دولت‌های منطقه آن را چندان جدی نگرفته‌اند.
اختلاف‌نظر درباره احتمال استفاده از سلاح شیمیایی
آمریکا سال‌هاست فعالیت‌های ایران در زمینه سلاح‌های شیمیایی را زیر نظر دارد. در ارزیابی‌های اطلاعاتی سالانه و غیرمحرمانه این کشور نیز آمده است که ایران احتمالاً به تحقیق و توسعه در این حوزه ادامه می‌دهد. با این حال، درباره احتمال استفاده عملی تهران از چنین تسلیحاتی اختلاف‌نظر وجود دارد.
ایران همواره داشتن سلاح شیمیایی را رد کرده و این اتهام‌ها را بخشی از جنگ روانی اسرائیل دانسته است.
«دانا استرول»، مقام ارشد پیشین سیاست‌گذاری خاورمیانه در پنتاگون، می‌گوید بیش از دو دهه است که مشخص شده ایران برخی اجزای لازم برای ساخت سلاح‌های شیمیایی را در اختیار دارد، اما تاکنون از این تسلیحات استفاده نکرده است. به گفته او، اگر تهران احساس کند موجودیتش در معرض تهدید قرار گرفته، ممکن است به استفاده تهاجمی از سلاح‌های غیرمتعارف روی بیاورد.
کارشناسان تسلیحاتی نیز درباره توانایی ایران برای به‌کارگیری مؤثر این سلاح‌ها دیدگاه‌های متفاوتی دارند. اگرچه نصب مواد شیمیایی روی موشک‌های بالستیک لزوماً دشوار نیست، پراکنده‌سازی مؤثر این مواد در زمان حمله چالش فنی مهمی محسوب می‌شود. استفاده از پهپادها نیز یکی از گزینه‌های احتمالی عنوان شده است.
در همین حال، برخی مقام‌های آمریکایی نسبت به اطلاعات جدید اسرائیل با احتیاط برخورد می‌کنند. این نگرانی تا حدی به تجربه اطلاعات نادرست درباره عراق پیش از حمله سال ۲۰۰۳ بازمی‌گردد. در آن زمان، دولت «جورج دبلیو بوش» بر اساس ارزیابی‌های اطلاعاتی مدعی برخورداری عراق از سلاح‌های کشتار جمعی بود، اما گزارش سال ۲۰۰۴ گروه بررسی عراق نشان داد بغداد ذخایر اعلام‌نشده سلاح‌های شیمیایی خود را در سال ۱۹۹۱ نابود کرده و شواهد معتبری مبنی بر ازسرگیری تولید این تسلیحات وجود نداشته است.
آمادگی محدود اسرائیل برای مقابله با حمله شیمیایی
با وجود برجسته شدن ادعای تهدید شیمیایی ایران از سوی مقام‌های اسرائیلی در مذاکرات دو هفته اخیر با آمریکا، نشانه‌های چندانی از افزایش آمادگی عمومی اسرائیل برای مقابله با چنین حمله‌ای دیده نمی‌شود.
فرماندهی جبهه داخلی ارتش اسرائیل این هفته در سراسر کشور رزمایش‌هایی برگزار می‌کند، اما مقابله با سلاح‌های شیمیایی بخش عمده این تمرین‌ها نیست. همچنین به گفته دو مقام این واحد، دستورالعمل‌های ایمنی مربوط به این تهدید به‌طور گسترده در اختیار افسران یا شهروندان قرار نگرفته است.
طرح سنتکام برای حمله احتمالی به ایران
هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها درباره تشدید درگیری، آمریکا حضور نظامی خود در منطقه را تقویت کرده است. ناوهای جنگی، جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌های این کشور برای اجرای یک کارزار احتمالاً کوتاه اما شدید علیه ایران در صورت صدور فرمان دونالد ترامپ آماده‌اند.
به گفته مقام‌های آمریکایی، فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) طرحی برای آغاز حملات احتمالی از روز چهارشنبه، پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، آماده کرده است. حضور سه ناو هواپیمابر در منطقه یکی از عواملی است که امکان اجرای این عملیات را فراهم می‌کند.
با این حال، پنجره زمانی مناسب برای اجرای چنین کارزاری محدود است. یکی از ناوهای هواپیمابر قرار است پس از اوایل نوامبر به بندر محل استقرار خود بازگردد. همچنین شب‌های بدون ماه در اوایل نوامبر شرایط تاریکی مورد ترجیح ارتش آمریکا برای انجام حملات را فراهم می‌کند.
در دولت ترامپ درباره زمان‌بندی اقدام نظامی اختلاف‌نظر وجود دارد. برخی اعضای کابینه خواهان فرصت بیشتر برای اثرگذاری فشار اقتصادی و محاصره ایران هستند و معتقدند تحریم‌ها در نهایت می‌تواند به سقوط حکومت ایران منجر شود. در مقابل، گروهی از مقام‌های آمریکایی با اشاره به دوام آوردن تهران در برابر فشارهای اقتصادی، معتقدند نشانه روشنی از فروپاشی حکومت بدون حملات نظامی بیشتر وجود ندارد.
تلاش دیپلماتیک برای جلوگیری از حمله احتمالی به ایران
در کنار آمادگی نظامی، دیپلمات‌های آمریکایی و کشورهای میانجی همچنان برای دستیابی به توافق با ایران تلاش می‌کنند. بازگشایی تنگه هرمز، رسیدگی به اختلافات بر سر برنامه هسته‌ای ایران و جلوگیری از اقدام نظامی از محورهای اصلی این مذاکرات است.
«محسن رضایی»، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در واکنش به پاسخ آمریکا به آخرین پیشنهاد تهران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این پاسخ مطالبات ایران را تأمین نکرده است. او تأکید کرد واشینگتن باید به‌طور کامل و صریح به هفت شرط ایران پاسخ دهد و آن‌ها را اجرا کند؛ در غیر این صورت، تنگه هرمز باز نخواهد شد.
در این میان، گزارش‌ها درباره احتمال استفاده آمریکا از سلاح هسته‌ای برای هدف قرار دادن تأسیسات زیرزمینی کوه کلنگ در ایران نیز بر نگرانی‌ها افزوده است. مقام‌های آمریکایی، از جمله ترامپ، استفاده از سلاح هسته‌ای را رد کرده‌اند، اما مقام‌های ایرانی همچنان نسبت به این احتمال ابراز نگرانی می‌کنند.
از سوی دیگر، نتانیاهو که پس از انتخابات اخیر نتوانسته مسیر روشنی برای تشکیل دولت پیدا کند، با فشارهای سیاسی داخلی روبه‌رو است. برخی تحلیلگران معتقدند او ممکن است از ایجاد وضعیت اضطراری امنیتی برای ترغیب رهبران مخالف به پیوستن به دولت ائتلافی خود استفاده کند.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد در حالی که اسرائیل تلاش می‌کند تهدید شیمیایی ایران را به یکی از محورهای اصلی تصمیم‌گیری واشینگتن تبدیل کند، تردید درباره اعتبار این اطلاعات، اختلاف‌نظر در دولت آمریکا و ادامه مذاکرات دیپلماتیک همچنان بر تصمیم نهایی ترامپ درباره حمله نظامی تأثیرگذار است.
منبع: یورونیوز
