در آستانه اجلاس گروه هفت در اویان فرانسه، «مارک کارنی»، نخستوزیر کانادا، با اظهاراتی صریح و بیپروا، رسماً پایان دوران هژمونی و امپراتوری یکجانبه آمریکا را اعلام کرد. کارنی تأکید کرد که جهان وارد مرحلهای از گسست راهبردی شده و دیگر هیچ کشوری، حتی ایالات متحده، نمیتواند و نباید پاسخگوی تمام مسائل جهانی باشد.
نخستوزیر کانادا در سخنرانیهای اخیر خود پیش از اجلاس، بارها تکرار کرده که «نظم مبتنی بر قوانین پس از جنگ سرد در حال شکستن است» و کشورهای میانهقدرت باید دست از رقابت برای جلب رضایت واشنگتن بردارند و مسیر مستقل و چندجانبه خود را بسازند. پیام کارنی روشن است: علائم پایان یافتن دوران امپراتوری اقتصادی و نظامی آمریکا عیان شده و کانادا و همپیمانانش باید خود را برای جهان بدون هژمونی واشنگتن آماده کنند.
هوش مصنوعی؛ جایی که آمریکا مشت خود را نشان داد
همزمان با موضع قاطع کانادا در حوزه فناوری، دولت کارنی هفته گذشته لایحه سختگیرانه «رسانههای اجتماعی ایمن» را معرفی کرد که دسترسی افراد زیر ۱۶ سال به شبکههای اجتماعی را ممنوع و نظارت بر چتباتهای هوش مصنوعی را تشدید میکند. اما درست در همان روزها، «دونالد ترامپ» با اقدامی یکجانبه، دسترسی تمام اتباع خارجی (حتی کارکنان خارجی داخل خاک آمریکا) به مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی شرکت آنتروپیک (Fable ۵ و Mythos ۵) را به بهانه امنیت ملی مسدود کرد.
این تصمیم واشنگتن، که آنتروپیک را وادار به قطع کامل دسترسی جهانی کرد، از نگاه کارنی و ناظران کانادایی، زنگ خطر جدی برای وابستگی خطرناک به فناوری آمریکایی است. کانادا با این لایحه نشان داد که سیاست «ولنگاری تکنولوژیک» را نمیپذیرد، اما آمریکا ترجیح میدهد با مشت آهنین فناوری پیشرفته را فقط برای خود نگه دارد.
ابعاد جنگ تجاری آمریکا و کانادا و تکیه بر شرکای جدید
در جبهه اقتصادی هم ترامپ صراحتاً اعلام کرده که قصد تمدید توافق CUSMA را ندارد و واشنگتن «نیازی به کانادا و مکزیک ندارد». این اظهارات در آستانه بازنگری توافق در اول ژوئیه، عملاً یک جنگ گسترده تجاری میان آمریکا و کانادا را کلید زده است.
کارنی اما با لحنی سرد و قاطع، انتظارات برای مذاکره مستقیم با ترامپ را کمرنگ کرده و اعلام کرده که اوتاوا به جای تکیه بر واشنگتن، به دنبال ایجاد ائتلافهای موقت و چندجانبه با شرکای جدید در اروپا و جهان است. پیام کارنی به ترامپ واضح است: با آغاز جنگ جدید تجاری ابعادی تازه میان آمریکا و کانادا شکل گرفته و دوران باجخواهی تجاری آمریکا تمام به گونهای که اوتاوا دیگر حاضر نیست در بازی یکجانبهگرایانه واشنگتن بماند.
جهان در آستانه گسست بزرگ
اظهارات کارنی در آستانه اجلاس اویان، بیش از هر چیز نشاندهنده درک عمیق اوتاوا از واقعیت جدید جهانی است: اوجگیری جنگ دیپلماتیک و تجاری اخیر میان آمریکا و کانادا نشان داد که واشنگتن دیگر آن ابرقدرت بیرقیب و قابل اعتماد سابق نیست. سیاستهای یکجانبهگرایانه ترامپ در فناوری، تجارت و خاورمیانه، دقیقاً همان چیزی است که کارنی آن را «گسست جهانی» مینامد.
کانادا حالا به جای دنبالهروی از واشنگتن، راه استقلال راهبردی، تنوعبخشی به شراکتها و دفاع از منافع شهروندان خود را در پیش گرفته است. این دقیقاً همان پیامی است که کارنی با صدای بلند به ترامپ و جهان مخابره کرده و رسماً رقم خوردن پایان امپراتوری آمریکا در نظم جدید جهان را اعلام نموده است.
