سقوط چنددقیقه‌ای قیمت تتر در برخی صرافی‌های ایرانی، علاوه بر برهم زدن معاملات بازار رمزارز، به لیکویید شدن موقعیت‌های اهرمی و از دست رفتن سرمایه برخی معامله‌گران انجامید؛ اتفاقی که نوبیتکس را به توقف موقت برداشت‌ها واداشت و این صرافی در ادامه از بازگرداندن دارایی کاربران واجد شرایط خبر داد.
سقوط چنددقیقه‌ای قیمت تتر و زیان معامله‌گران
بازار رمزارز ایران سه‌شنبه‌شب، ۱۹ آبان، شاهد نوسانی کم‌سابقه بود. قیمت تتر که پیش از این اتفاق در محدوده ۲۶۰ هزار تومان قرار داشت، حوالی ساعت ۱۹ در برخی صرافی‌های داخلی به حدود ۲۰۰ تا ۲۰۵ هزار تومان رسید؛ افتی نزدیک به ۲۳ درصد که تنها چند دقیقه دوام آورد.
با وجود بازگشت سریع قیمت، این نوسان برای همه معامله‌گران به یک اندازه قابل جبران نبود. افرادی که در بازار از معاملات اهرمی استفاده می‌کردند، با عبور قیمت از محدوده‌های تعیین‌شده برای موقعیت‌های معاملاتی خود، با لیکویید شدن اجباری مواجه شدند و بخشی از سرمایه‌شان را از دست دادند.
در مقابل، برخی معامله‌گران نیز توانستند از قیمت‌های پایین برای خرید استفاده کنند. بااین‌حال، شدت و سرعت تغییرات قیمت و تفاوت نرخ‌ها در صرافی‌های مختلف، ابهام زیادی درباره چگونگی وقوع این اتفاق ایجاد کرد.
نوبیتکس وعده جبران خسارت داد
در پی نوسانات شدید بازار، نوبیتکس برداشت‌های ریالی و رمزارزی را به‌طور موقت متوقف کرد و از بررسی سفارش‌ها و وضعیت نقدشوندگی خبر داد.
این صرافی در اطلاعیه تکمیلی خود اعلام کرد خدمات به وضعیت عادی بازگشته است. همچنین وعده داد موقعیت‌های تعهدی واجد شرایط را که در جریان این نوسان با قیمت‌های غیرمتعارف لیکویید شده‌اند، بازگرداند.
بر اساس همین اطلاعیه، وثیقه‌های آسیب‌دیده مرتبط با خدمات وام نیز قرار است بررسی و به کاربران بازگردانده شوند.
این تصمیم در شرایطی اعلام شد که سقوط ناگهانی قیمت، حتی پیش از مشخص شدن علت اصلی آن، آثار مستقیمی بر موقعیت‌های معاملاتی کاربران گذاشته بود.
اختلاف قیمت‌ها چه چیزی را نشان می‌دهد؟
یکی از نکات قابل‌توجه در اتفاق سه‌شنبه‌شب، یکسان نبودن میزان ریزش در صرافی‌های داخلی بود. درحالی‌که برخی بازارها قیمت‌هایی نزدیک به ۲۰۰ هزار تومان ثبت کردند، در تعدادی دیگر کف قیمت به‌مراتب بالاتر بود.
این تفاوت را باید با توجه به ساختار معاملات تتر در صرافی‌های داخلی بررسی کرد. تتر در بازار جهانی معمولاً ارزشی نزدیک به یک دلار دارد، اما نرخ تومانی آن در هر صرافی بر اساس عرضه و تقاضا و سفارش‌های ثبت‌شده در همان بازار تعیین می‌شود.
در بازاری با عمق سفارش پایین، ورود حجم زیادی از سفارش‌های فروش و نبود خریداران کافی در قیمت‌های نزدیک می‌تواند معاملات را به‌سرعت به نرخ‌های پایین‌تر سوق دهد. در چنین وضعیتی، ممکن است قیمت تتر در یک صرافی برای چند دقیقه به‌شدت سقوط کند، بدون آنکه نرخ دلار نقدی یا ارزش جهانی تتر به همان نسبت تغییر کرده باشد.
بااین‌حال، این سازوکار صرفاً یکی از توضیحات احتمالی برای شدت ریزش است و به‌تنهایی علت قطعی اتفاق سه‌شنبه‌شب را مشخص نمی‌کند.
ادعاهای متناقض درباره عامل سقوط
پس از نوسان شدید قیمت، احتمال دستکاری بازار نیز در شبکه‌های اجتماعی مطرح شد و نام «بابک زنجانی» بار دیگر در بحث‌ها مطرح شد.
زنجانی که پیش‌تر وعده عرضه ارز با قیمت پایین‌تر را داده بود، کمبود نقدینگی ریالی و عمق پایین سفارش‌ها را از عوامل سقوط آبشاری تتر معرفی کرد. او همچنین مدعی شد مجموعه اقتصادی تحت مدیریت او در کاهش قیمت‌ها نقش داشته است.
در مقابل، تاکنون داده مستقلی برای تأیید دستکاری هماهنگ بازار یا مشخص کردن نقش یک فرد یا مجموعه خاص ارائه نشده است. بررسی دقیق سفارش‌ها و معاملات انجام‌شده در صرافی‌ها برای روشن شدن ابعاد این اتفاق ضروری است.
«امیرمحمد گلوانی»، تحلیلگر اقتصادی، نیز نوسان قیمت تتر تا محدوده ۲۰۶ هزار تومان را غیرعادی دانسته است. او در مطلبی در کانال تلگرامی خود، با اشاره به شرایط اقتصادی ایران، کاهش پایدار نرخ دلار به زیر ۲۵۰ هزار تومان را بدون وقوع یک تحول سیاسی مهم بعید ارزیابی کرده و نسبت به دشوارتر شدن شرایط بازار ارز در آذر هشدار داده است.
بازگشت قیمت‌ها به محدوده قبلی
تا صبح چهارشنبه، بخش عمده افت شبانه قیمت‌ها جبران شده بود. نرخ دلار تهران به حدود ۲۵۸ هزار تومان و قیمت تتر به محدوده ۲۵۵ هزار تومان بازگشت؛ هرچند این ارقام همچنان از نرخ‌های روزهای پیش از سقوط پایین‌تر بودند.
برخی فعالان بازار معتقدند افت اخیر بیشتر تحت تأثیر مداخلات و فشارهای مقطعی عرضه بوده و لزوماً به معنای تغییر پایدار روند بازار نیست. از این منظر، اگر کاهش قیمت‌ها بدون تغییر در عوامل بنیادی اقتصاد رخ داده باشد، با فروکش کردن فشارهای مقطعی احتمال بازگشت نرخ‌ها وجود دارد.
در ارزیابی کوتاه‌مدت بازار، محدوده ۲۵۵ هزار تومان به‌عنوان نخستین سطح مهم برای بازگشت خریداران مطرح شده است. در صورت تثبیت قیمت در زیر این محدوده، سطح ۲۵۱ هزار تومان نیز می‌تواند در سناریوهای نزولی مورد توجه قرار گیرد.
بااین‌حال، این سطوح صرفاً برآوردهای معاملاتی هستند و نمی‌توان زمان مشخصی برای رسیدن قیمت به کف بازار تعیین کرد.
منبع: زومان
