«سوگند صیادی»، دختر نوجوان کرمانشاهی، پس از هشدار درباره خطر بازگشت به خانه و ابراز نگرانی از واکنش پدرش، مدرسه را همراه او ترک کرد و ساعاتی بعد جان باخت. روایتهای منتشرشده از این حادثه، پرسشهای جدی درباره عملکرد مدیر و کادر مدرسه و احتمال قصور آنها در حفاظت از دانشآموزان، فقدان سازوکارهای حمایت فوری از دانشآموزان در معرض خشونت و مسئولیت نظام آموزشی در حفاظت از جان کودکان مطرح میکند؛ پرسشهایی که پاسخ به آنها نباید به پایان تحقیقات انتظامی و قضایی موکول شود.
مرگ سوگند صیادی، دانشآموز ۱۶ ساله اهل کرمانشاه، تنها یک پرونده تلخ خانوادگی نیست؛ این حادثه بار دیگر ضعف سازوکارهای شناسایی و حمایت از کودکان و نوجوانان در معرض خشونت خانگی را آشکار کرده است. بر اساس روایتهای منتشرشده، این دختر نوجوان پیش از مرگ از واکنش خشونتآمیز پدرش میترسید و حتی درباره بازگشت به خانه به مسئولان مدرسه هشدار داده بود؛ با این حال، او مدرسه را همراه پدرش ترک کرد و ساعاتی بعد جان خود را از دست داد.
ماجرا از زمانی آغاز شد که موضوعی درباره زندگی شخصی سوگند، از جمله ارتباط او با یک پسر، به اطلاع مسئولان مدرسه رسید. بنا بر گزارشهای منتشرشده، کادر مدرسه این موضوع را با پدر او در میان گذاشتند. پدر سوگند روز ۲۳ آبانماه حدود ساعت ۸:۴۵ صبح به مدرسه مراجعه کرد و دخترش را با خود برد.
هشدارهای سوگند درباره خشونت و بازگشت به خانه
بخش تکاندهنده این حادثه، روایتهایی است که از درخواست کمک سوگند پیش از خروج از مدرسه حکایت دارند. بر اساس ادعاهای مطرحشده از سوی دوستان و همکلاسیهای او، این نوجوان از واکنش پدرش به موضوع مطرحشده در مدرسه وحشت داشت و به اطرافیان گفته بود که در صورت بازگشت به خانه ممکن است جانش را از دست بدهد.
در یکی از روایتهای منتشرشده، دوست سوگند در یک فایل صوتی مدعی شده است که او پیش از بازگشت به خانه گفته بود: «اگر به خانه بروم، پدرم من را میکشد.»
همچنین در روایت دیگری که به همکلاسیهای این دختر نسبت داده شده، سوگند هنگام خروج از مدرسه خطاب به دوستانش گفته بود: «دیگه شماها من رو نمیبینید.»
برخی گزارشها همچنین از ضربوشتم سوگند توسط پدرش در مقابل مدرسه خبر دادهاند؛ ادعایی که در صورت تأیید، اهمیت بررسی عملکرد کادر آموزشی و واکنش آنها به خشونت مشاهدهشده را دوچندان میکند.
طبق روایتهای منتشرشده، پدر سوگند پس از بازگشت به خانه او را از پنجره طبقه پنجم ساختمان به پایین پرتاب کرده است. این دختر نوجوان در پی این حادثه جان باخت. با این حال، جزئیات دقیق وقوع حادثه و انگیزه آن هنوز بهطور رسمی از سوی مراجع قضایی اعلام نشده و تحقیقات پلیس ادامه دارد.
آموزشوپرورش: احتمال قصور مدرسه در حال بررسی است
در واکنش به انتشار گزارشها، «آقایی»، مدیر روابط عمومی آموزشوپرورش استان کرمانشاه، در گفتوگو با رکنا اعلام کرد که سوگند در خانوادهای با حضور نامادری زندگی میکرده و میان اعضای خانواده اختلافاتی وجود داشته است.
به گفته او، پدر این دانشآموز یک روز پیش از حادثه به مدرسه مراجعه کرده و درخواست دریافت پرونده تحصیلی دخترش را داشته است. مدیر مدرسه نیز درباره نحوه تحویل پرونده با مدیر منطقه مشورت کرده و به او اعلام شده بود که تحویل پرونده تنها در صورت انتقال دانشآموز به مدرسهای دیگر امکانپذیر است. به همین دلیل، پرونده تحصیلی سوگند به خانواده تحویل داده نشده بود.
مدیر روابط عمومی آموزشوپرورش کرمانشاه همچنین گفته است که خانواده قصد داشتند سوگند را به شهرستان محل سکونت قبلی خود بازگردانند و ظاهراً این دانشآموز برای بازگشت تحت فشار بوده است.
او تأکید کرده است که مشخص نیست پس از بازگشت سوگند به خانه چه اتفاقی رخ داده و موضوع از سوی واحدهای بازرسی و حراست آموزشوپرورش در حال بررسی است تا مشخص شود آیا کادر مدرسه در این زمینه مرتکب قصور شدهاند یا خیر.
مدرسه در برابر خطر خشونت خانگی چه مسئولیتی دارد؟
حتی پیش از روشن شدن تمام جزئیات پرونده، یک پرسش اساسی درباره عملکرد مدرسه مطرح است: اگر دانشآموزی از احتمال آسیب جدی در خانه خبر دهد، آیا وظیفه مدرسه صرفاً اطلاع دادن موضوع به والدین است؟
مدرسه یکی از مهمترین محیطهای شناسایی خشونت علیه کودکان و نوجوانان است. معلمان، مدیران و مشاوران به دلیل ارتباط مستمر با دانشآموزان میتوانند نشانههای ترس، اضطراب، آزار جسمی و روانی یا مشکلات جدی خانوادگی را تشخیص دهند. اما این مسئولیت زمانی معنا پیدا میکند که نظام آموزشی برای مواجهه با چنین موقعیتهایی آموزش و سازوکار مشخصی داشته باشد.
در پرونده سوگند، اگر ادعاهای مطرحشده درباره هشدارهای او و اطلاع مسئولان مدرسه از احتمال خشونت خانوادگی تأیید شود، دیگر نمیتوان ماجرا را صرفاً به یک اختلاف خانوادگی تقلیل داد. در چنین شرایطی، اطلاعرسانی به والدین بدون ارزیابی خطر احتمالی و در نظر گرفتن امنیت دانشآموز، میتواند او را بیش از پیش در معرض آسیب قرار دهد.
مدارس باید به مشاوران و روانشناسان متخصصی مجهز باشند که توانایی ارزیابی بحرانهای خانوادگی، شناسایی نشانههای کودکآزاری و تشخیص خطر خشونت را داشته باشند. در موقعیتهایی که احتمال تهدید جانی وجود دارد، تصمیمگیری نباید به تشخیص فردی مدیر یا معاون مدرسه محدود شود؛ بلکه لازم است از سازوکارهای فوری حمایت از کودک، از جمله تماس با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ و ارجاع به نهادهای مسئول، استفاده شود.
مشاوره مدرسه نباید به چند جلسه محدود برای انتخاب رشته یا حل مشکلات تحصیلی تقلیل پیدا کند. حضور متخصصی که بتواند در لحظه بحران مداخله کند، گاهی تفاوت میان نجات جان یک دانشآموز و وقوع یک فاجعه است.
قانون حمایت از کودکان در برابر خشونت خانگی چقدر کارآمد است؟
مرگ سوگند همچنین ضرورت بررسی عملکرد نهادهای حمایتی و میزان کارآمدی قوانین موجود را برجسته میکند. قانون حمایت از اطفال و نوجوانان با هدف پیشگیری و مقابله با انواع کودکآزاری و حمایت از کودکان در معرض خطر تصویب شده است؛ اما پرسش اینجاست که این حمایتها در موقعیتهایی که یک نوجوان بهصراحت از تهدید جانی در محیط خانواده خبر میدهد، چگونه و با چه سرعتی به اقدام عملی تبدیل میشوند؟
از سوی دیگر، تکرار موارد قتل فرزندان به دست پدر یا دیگر اعضای خانواده، بحث درباره بازدارندگی قوانین مربوط به قتل فرزند و تفاوتهای حقوقی آن با سایر موارد قتل را نیز دوباره مطرح میکند. در قوانین فعلی، پدر یا جد پدری در صورت قتل فرزند از قصاص معاف میشوند و مجازات جایگزین در نظر گرفته شده است؛ موضوعی که همواره با انتقادهایی درباره کافی نبودن بازدارندگی قانونی مواجه بوده است.
مدرسه پناه امن دانشآموزان نیست!
انتشار آگهی ترحیم سوگند صیادی در حالی که نام متهم به قتل، بهعنوان صاحب عزا در آن نقش بسته، تلخترین طنز این تراژدی است. تا زمانی که دیوارهای مدرسه در برابر فریاد کمک دانشآموزان کر بماند و قوانین از جان کودکان در برابر خشونت خانگی صیانت نکنند، سوگند نه اولین قربانی این چرخه معیوب خواهد بود و نه آخرین آن.
سوگند دیگر فرصتی برای درخواست کمک ندارد؛ اما رسیدگی دقیق به پرونده او میتواند مانع تکرار سرنوشت مشابه برای دانشآموزانی شود که هنوز در خانه با خشونت روبهرو هستند و امید دارند مدرسه صدای کمکخواهیشان را بشنود.
منبع: رکنا

