گروههای حقوق بشری اعلام کردند که در جریان یک هفته ناآرامی در ایران، دستکم ۲۵ نفر کشته شدهاند. این اعتراضات سراسری در ایران که در پی تورم افسارگسیخته گسترش یافته، منجر به درگیریهای خشونتآمیز میان تظاهراتکنندگان و نیروهای امنیتی شده است.
در طول هفته، هم رسانههای دولتی و هم گروههای حقوق بشری آمار کشتهشدگان و بازداشتیها را گزارش کردهاند، هرچند این ارقام متفاوت است. رویترز نتوانسته است به طور مستقل این اعداد را تأیید کند.
این اعتراضات بزرگترین ناآرامی در سه سال اخیر محسوب میشود و اگرچه از برخی دورههای قبلی که جمهوری اسلامی را به لرزه درآورد کوچکتر است، اما در زمانی رخ میدهد که کشور به دلیل اقتصاد ویران و فشارهای بینالمللی در وضعیت آسیبپذیری قرار دارد.
رهبر ایران: ایران تسلیم دشمن نخواهد شد
«دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، تهدید کرده است که در صورت مواجهه معترضان با خشونت و نقض حقوق بشر در ایران، به کمک آنها خواهد آمد. او روز جمعه بدون مشخص کردن اقدامات مورد نظر خود گفت: «ما آماده و گوش به زنگ هستیم.»
این هشدار باعث شد مقامات ارشد جمهوی اسلامی تهدید به اقدام تلافیجویانه علیه نیروهای آمریکایی در منطقه کنند. رهبر جمهوری اسلامی، گفت که ایران «تسلیم دشمن نخواهد شد.»
گروه حقوق بشری کُردی «ههنگاو» گزارش داد که از زمان آغاز اعتراضات سراسری در ایران دستکم ۲۵ نفر کشته شدهاند. «هرانا»، شبکهی فعالان حقوق بشر، نیز اعلام کرد که حداقل ۲۵ نفر کشته و ۹۹۰ نفر بازداشت شدهاند.
احمدرضا رادان، فرماندهی پلیس جمهوری اسلامی، به رسانههای دولتی گفت که نیروهای امنیتی در دو روز گذشته رهبران اعتراضات را برای بازداشت هدف قرار دادهاند. همچنین افزود: «تعداد زیادی از لیدرها در فضای مجازی بازداشت شدهاند.»
پلیس اعلام کرد که تنها در تهران ۴۰ نفر به دلیل آنچه «پستهای جعلی» دربارهی اعتراضات با هدف تشویش اذهان عمومی نامیدند، بازداشت شدهاند.
گسترش جغرافیای درگیریها از غرب تا مرکز ایران
شدیدترین درگیریها در مناطق غربی ایران گزارش شده است. اما اعتراضات و درگیریهایی میان تظاهراتکنندگان و پلیس در تهران، مناطق مرکزی و استان بلوچستان در جنوب نیز به چشم میخورد.
اواخر روز شنبه، استاندار قم اعلام کرد که دو نفر در ناآرامیهای آنجا کشته شدهاند. وی افزود که یکی از آنها بر اثر انفجار زودهنگام مواد منفجرهای که خودش ساخته بود، جان باخته است.
ویدئوها و گزارشهای منتشره در شبکههای اجتماعی نشان میدهند که تظاهرات و اعتراضات شبانه در ایران شامگاه یکشنبه ادامه داشته است. طبق گزارشها، مأموران امنیتی با حمله به بیمارستان «امام خمینی» شهر ایلام و شکستن درها، به داخل اتاقها حمله کرده و درصدد تعقیب و دستگیری مجروحان و پیکر کشتهشدگان بودهاند. ویدئوهای منتشره نشان میدهند که مأموران با گاز اشکآور و باتون به مردم داخل بیمارستان حمله و به سوی آنها شلیک کردهاند.
هرانا و خبرگزاری دولتی تسنیم گزارش دادند که مقامات، مدیر حسابهای آنلاینی را که مردم را به اعتراض تشویق میکرد، بازداشت کردهاند.
پول ملی حدود نیمی از ارزش خود را از دست داده است
اعتراضات سراسری در ایران از یک هفته پیش در میان بازاریان و کسبه آغاز شد. سپس به دانشجویان و شهرهای استانی سرایت کرد. جایی که برخی معترضان شعارهایی علیه حاکمان روحانی ایران سر دادند.
ایران از ابتدای سال جاری در ماه مارس با تورم بالای ۳۶ درصد روبرو بوده و ریال حدود نیمی از ارزش خود را در برابر دلار از دست داده است که باعث ایجاد سختی برای بسیاری از مردم شده است.
تحریمهای بینالمللی بر سر برنامهی هستهای ایران دوباره اعمال شده، دولت در طول سال برای تأمین آب و برق در سراسر کشور با مشکل مواجه بوده و نهادهای مالی جهانی پیشبینی میکنند که در سال ۲۰۲۶ رکود اقتصادی حاکم شود.
رویکرد دوگانهی مقامات؛ از وعدهی گفتگو تا برخورد با معترضان
مقامات رویکردی دوگانه را در قبال اعتراضات سراسری در ایران در پیش گرفتهاند؛ از سویی بحران اقتصادی را پذیرفته و پیشنهاد گفتگو با تظاهراتکنندگان را میدهند و از سوی دیگر با ابراز مخالفتهای شدیدتر با خشونت برخورد میکنند.
رهبر جمهوری اسلامی روز شنبه گفت که اگرچه مقامات با معترضان صحبت خواهند کرد، اما «آشوبگران باید سر جای خود نشانده شوند.»
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، روز یکشنبه در سخنانی گفت که دولت میپذیرد کشور با کاستیهایی روبروست، اما هشدار داد که برخی به دنبال سوءاستفاده از اعتراضات هستند.
عارف در اظهاراتی که توسط رسانههای دولتی منتشر شد، گفت: «انتظار داریم جوانان در دام دشمنان نیفتند.»
