تصور کنید ماهها برای کاهش وزن تلاش کردهاید. عدد روی ترازو پایین آمده، لباسها راحتتر شدهاند و شاید حتی نتایج آزمایشهای پزشکیتان بهتر از قبل باشد. حالا تصور کنید به هر دلیلی، روند درمان متوقف شده و با قطع زنجیره مصرف منظم دارویی مانند اوزمپیک، «وگووی» یا «مونجارو» مواجه میشوید.
مطالعهای جدید که در نشریه پزشکی BMJ منتشر شده، پاسخ مهمی برای این پرسش دارد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد افرادی که مصرف نسل جدید این محصولات را متوقف میکنند، با یکی از شایعترین عوارض مواجه میشوند؛ چرا که این دسته از داروهای هورمونی برای لاغری، کاهش وزن سریعی ایجاد میکنند که پس از رها کردن درمان، با سرعت بیشتری نسبت به رژیم و ورزش بازمیگردد.
اما داستان فقط به بازگشت وزن ختم نمیشود. این پژوهش پرسش بزرگتری را مطرح میکند: آیا با قطع جدی مصرف تزریقاتی مانند اوزمپیک، این داروها یک راهحل دائمی هستند یا تنها نقطه شروع مسیر مدیریت وزن؟
بعد از قطع دارو واقعاً چه اتفاقی میافتد؟
پژوهشگران دانشگاه آکسفورد برای پاسخ به این سوال، نتایج ۳۷ مطالعه مختلف را بررسی کردند. آنها دریافتند افرادی که مصرف داروهای کاهش وزن را متوقف کردهاند، بهطور متوسط ماهانه حدود ۰.۴ کیلوگرم وزن اضافه میکنند.
در میان این مطالعات، دادههای مربوط به «سماگلوتاید» و «تیرزپاتاید» (دو ماده مؤثر موجود در این ترکیبات ضدچاقی) توجه بیشتری را جلب کرد؛ ترکیباتی که امروزه آگاهی از عوارض پنهان این دسته از داروهای نوین لاغری برای بیماران به یک ضرورت تبدیل شده است.
شرکتکنندگان این مطالعات بهطور میانگین نزدیک به ۱۵ کیلوگرم وزن کم کرده بودند. شرکتکنندگان این مطالعات بهطور میانگین نزدیک به ۱۵ کیلوگرم وزن کم کرده بودند؛ اما درست پس از قطع کامل روند درمان و پایان دادن به مصرف طولانیمدت اوزمپیک یا مشتقات آن، طی یک سال حدود ۱۰ کیلوگرم از این وزن ازدسترفته دوباره بازگشت
چرا بدن دوباره به سمت افزایش وزن میرود؟
بسیاری از افراد تصور میکنند افزایش وزن فقط به اراده یا سبک زندگی مربوط میشود، اما دانشمندان سالهاست میدانند که بدن انسان برای حفظ وزن فعلی خود برنامهریزی شده است.
وقتی وزن کاهش پیدا میکند، بدن معمولاً واکنش نشان میدهد. احساس گرسنگی افزایش مییابد، مصرف انرژی کاهش پیدا میکند و مغز سیگنالهایی ارسال میکند که فرد را به خوردن بیشتر تشویق میکند؛ این چالشها دقیقاً همان نقطهای است که با قطع ناگهانی مصرف دارویی مثل اوزمپیک به اوج خود میرسد.
داروهای GLP-1 بخشی از این چرخه را کنترل میکنند. آنها اشتها را کاهش میدهند و احساس سیری را تقویت میکنند؛ اما برای فرار از عوارض بعدی، نباید این دسته از داروهای تزریقی لاغری را بدون نظارت پزشک متوقف کرد. اما وقتی مصرف دارو متوقف میشود، بخشی از این اثرات نیز از بین میرود و بدن دوباره تلاش میکند به وزن قبلی خود بازگردد.
به همین دلیل بسیاری از متخصصان امروز چاقی را صرفاً یک مشکل اراده یا سبک زندگی نمیدانند، بلکه آن را یک بیماری مزمن میشناسند که نیازمند مدیریت طولانیمدت است.
خطرات افزایش وزن و چاقی
برای بسیاری از افراد، کاهش وزن فقط به خاطر ظاهر نیست. افراد دارای اضافهوزن اغلب برای کاهش خطر بیماریهای قلبی، کنترل دیابت، بهبود فشار خون یا افزایش کیفیت زندگی تلاش میکنند.
شاخصهایی مانند فشار خون و کلسترول نیز پس از اقدام به قطع درمان و پایان دادن به مصرف داروی اوزمپیک بهتدریج به سطوح قبلی بازمیگردند. به بیان دیگر، بازگشت وزن میتواند بخشی از مزایای سلامتی حاصل از کاهش وزن را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
آیا باید این داروها را تا آخر عمر مصرف کرد؟
«سوزان جب»، پژوهشگر دانشگاه آکسفورد و از نویسندگان این مطالعه، معتقد است اگر چاقی یک بیماری مزمن و عودکننده باشد، شاید منطقی باشد که برخی بیماران برای مدت طولانیتری از درمان استفاده کنند؛ درست مانند داروهای فشار خون که بسیاری از افراد سالها مصرف میکنند.
با این حال، این موضوع هنوز محل بحث است. هزینه بالای درمان، عوارض جانبی احتمالی و تفاوت شرایط افراد باعث میشود یک نسخه واحد برای همه وجود نداشته باشد؛ به همین دلیل تصمیمگیری درباره قطع روند یا تداوم مصرف دارویی مانند اوزمپیک باید کاملاً بر اساس شرایط هر فرد انجام شود.
کنترل بازگشت وزن پس از قطع مصرف اوزمپیک
هیچ راهحلی وجود ندارد که بازگشت وزن را بهطور کامل متوقف کند، اما متخصصان معتقدند برخی عادتها میتوانند شانس حفظ نتایج را افزایش دهند.
مهمترین نکته این است که کاهش وزن را پایان مسیر ندانیم. در واقع مرحله حفظ وزن معمولاً دشوارتر از مرحله کاهش وزن است.
کارشناسان توصیه میکنند برای کاهش عوارض برگشت وزن ناشی از رها کردن داروهای هورمونی لاغری:
-
فعالیت بدنی منظم حتی پس از قطع دارو ادامه پیدا کند
-
مصرف پروتئین کافی در برنامه غذایی حفظ شود
-
وزن بدن بهطور منظم پایش شود
-
عادتهای غذایی سالم به بخشی از سبک زندگی تبدیل شوند
-
در صورت نیاز از متخصص تغذیه یا پزشک کمک گرفته شود
افرادی که از دوران مصرف دارو برای ساختن عادتهای پایدار استفاده میکنند، معمولاً شانس بیشتری برای حفظ نتایج دارند.
داروهای لاغری؛ شروع یک مسیر، نه پایان آن
داروهای جدید کاهش وزن توانستهاند برای میلیونها نفر فرصت تازهای ایجاد کنند؛ فرصتی که در گذشته برای بسیاری دستنیفتنی بود. اما دادههای جدید نشان میدهد این داروها بهتنهایی یک درمان قطعی برای چاقی نیستند.
پژوهشگران معتقدند آینده درمان چاقی احتمالاً ترکیبی از دارو، تغییر سبک زندگی، حمایت تخصصی و راهکارهای بلندمدت خواهد بود تا بیمار پس از قطع نهایی یا کاهش مصرف داروی اوزمپیک دچار بازگشت ناگهانی وزن نشود.
بنابراین اگر از «اوزمپیک»، «وگووی» یا «مونجارو» استفاده میکنید، بهتر است به آنها به چشم یک میانبر جادویی نگاه نکنید. این داروها میتوانند آغاز یک تغییر بزرگ باشند، اما حفظ این تغییر همچنان به برنامهای بلندمدت نیاز دارد.
منبع: ایافپی
