مخالفان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در نخستین گام عملی برای کنار زدن او، بر سر معرفی ریاست جدید کنست اسرائیل به توافق رسیدند؛ هم‌زمان، مذاکره با احزاب مذهبی متحد نتانیاهو برای تشکیل دولت جایگزین ادامه دارد، هرچند اختلاف بر سر همکاری با احزاب عرب و قانون سربازی همچنان مانع اصلی رسیدن به توافق نهایی است.
مخالفان به دنبال کنترل پارلمان پیش از تشکیل دولت
با آغاز به کار کنست جدید در روز سه‌شنبه، احزاب مخالف قصد دارند «امیر اوحانا»، رئیس کنونی پارلمان و متحد نزدیک نتانیاهو، را برکنار و «متان کاهانا» از حزب «یاشار» را جایگزین او کنند. این توافق با حمایت چهار حزب یهودی عضو ائتلاف «گادی آیزنکوت» و همچنین احزاب عرب مخالف نتانیاهو همراه است.
اهمیت این تغییر فراتر از ریاست پارلمان است؛ رئیس کنست بر دستور کار مجلس و زمان‌بندی بررسی طرح‌ها و رای‌گیری‌ها نفوذ دارد. همچنین می‌تواند روند انتقال قدرت به دولت جدید را تسریع یا به تاخیر بیندازد. مخالفان می‌خواهند با کنار زدن اوحانا، فرصت نتانیاهو برای برهم زدن توافق‌های احتمالی و جذب نمایندگان مخالف را محدود کنند.
بیش از ۱۶۰ مقام ارشد پیشین نظامی، اطلاعاتی و پلیس اسرائیل نیز درباره احتمال اقدامات خشونت‌آمیز فعالان راست‌گرا برای جلوگیری از ورود نمایندگان به کنست هشدار داده‌اند.
اختلاف بر سر احزاب عرب و معافیت از سربازی
آیزنکوت که از روز یک‌شنبه مامور تشکیل دولت شده، برای تشکیل ائتلاف با مانع مهمی روبه‌رو است. احزاب مخالف در مجموع ۶۷ کرسی از ۱۲۰ کرسی کنست را در اختیار دارند، اما ۱۹ کرسی متعلق به دو حزب عرب است و برخی احزاب یهودی، از جمله حزب «آویگدور لیبرمن»، با مشارکت آن‌ها در دولت یا حتی حمایت بیرونی‌شان مخالفند.
یکی از راه‌های جایگزین، جلب حمایت احزاب فوق‌ارتدوکس است. حزب «یهودیت متحد تورات» که از متحدان سنتی نتانیاهو محسوب می‌شود، به‌دلیل ناکامی دولت او در تصویب قانونی برای معافیت گسترده طلاب مذهبی از خدمت سربازی، در حال بررسی پیشنهادهای مخالفان است.
لیبرمن نیز که پیش‌تر از مخالفان سرسخت معافیت مذهبی‌ها بود، اکنون آمادگی خود را برای مصالحه درباره قانون سربازی نشان داده است. با این حال، احزاب مذهبی علاوه بر این موضوع، تضمین‌هایی درباره حفظ جایگاه قوانین و مقررات دینی در دولت آینده می‌خواهند.
تلاش نتانیاهو برای جلوگیری از فروپاشی ائتلاف
نتانیاهو در روزهای اخیر تلاش کرده است با حفظ متحدان مذهبی و استفاده از اختلاف‌های میان احزاب مخالف، مانع تشکیل دولت جایگزین شود. با این حال، لیبرمن بازگشت به ائتلاف تحت رهبری نتانیاهو را رد کرده و برخی مقام‌های لیکود نیز نگرانند که توافق آیزنکوت با احزاب مذهبی، موقعیت نخست‌وزیر را بیش از پیش تضعیف کند و حتی باعث برکناری نتانیاهو شود.
آیزنکوت برای تشکیل دولت ۲۸ روز فرصت دارد که امکان تمدید آن برای ۱۴ روز دیگر نیز وجود دارد. او با تاکید بر ضرورت مصالحه میان احزاب گفته است هیچ‌یک از طرف‌ها نمی‌توانند تمام وعده‌های انتخاباتی خود را عملی کنند.
در صورت شکست تلاش‌های او و دیگر رهبران مخالف، اسرائیل ممکن است بار دیگر به انتخابات زودهنگام برود و نتانیاهو تا آن زمان در مقام نخست‌وزیر دولت موقت باقی خواهد ماند. به این ترتیب، توافق بر سر ریاست کنست اسرائیل نشانه‌ای از پیشروی مخالفان است. اما سرنوشت نخست‌وزیری نتانیاهو همچنان به توانایی آن‌ها در عبور از اختلاف‌های ائتلافی بستگی دارد.
