گزارشهای دانشجویی از شش دانشگاه تهران، خوارزمی، علامه طباطبایی، شهید بهشتی، علم و صنعت و شریف، از افزایش سختگیری در مورد حجاب اجباری در دانشگاهها، تذکرهای توهینآمیز و ممانعت از ورود برخی دانشجویان زن حکایت دارد. همزمان، دانشگاه تهران از فعالیت کارگروهی خبر داده است که با دعوت محرمانه از دانشجویان و گفتگو با آنها، پیش از ارجاع پروندهها به شورای انضباطی، برای حلوفصل موارد مربوط به پوشش اقدام میکند.
تذکر، گشتزنی و ممانعت از ورود در دانشگاهها
بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی تشکلها و کانالهای دانشجویی، برخورد با پوشش دانشجویان زن در چند دانشگاه کشور شدت گرفته است. در دانشگاه خوارزمی، دانشجویان از تداوم تذکرهای نیروهای حراست و برخی کارکنان زن و استفاده از لحنی تند و توهینآمیز در برخوردها خبر دادهاند.
در دانشکده ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی نیز با بهکارگیری نیروهای جدید حراست، سختگیری دربارهی پوشش از سر گرفته شده است. جمعی از دانشجویان این دانشکده در بیانیهای که کانال «علامه آزاد» منتشر کرده، به دخالت حراست اعتراض کرده و بر ادامهی مقاومت در برابر حجاب اجباری تأکید کردهاند.
در دانشگاه شهید بهشتی، گزارش «صنف مستقل بهشتی» حاکی از استقرار نیروهای حراست در ورودیها، مقابل سلف دختران و دانشکدهها و گشتزنی با موتورسیکلت است. این گزارش همچنین از ضبط کارتهای دانشجویی، آزار کلامی و افزایش سختگیری در خوابگاههای دخترانه خبر میدهد. همچنین مدعی است که محمودرضا آقامیری، رئیس دانشگاه، در مواردی هدایت گشتها را بر عهده دارد.
در دانشگاه علم و صنعت، تذکرها علاوه بر نوع پوشش، مدل مانتو و نمایان بودن مچ پا را نیز دربر میگیرد. همچنین گزارشهایی از فشار بر استادان برای نظارت بر حجاب دانشجویان در کلاسها، تحمیل تفکیک جنسیتی و الزام به رعایت حجاب اجباری در محوطهی خوابگاه منتشر شده است.
انجمن دانشجویان دانشگاه شریف نیز از برخورد نامناسب حراست با دانشجویان هنگام ورود و بازگرداندن برخی از آنها به دلیل نوع پوشش خبر داده است.
کارگروه دانشگاه تهران؛ گفتگو پیش از ارجاع به شورای انضباطی
در همین حال، محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران، روز دوشنبه ۲۷ مهر (۱۹ اکتبر) اعلام کرد که کارگروهی برای رسیدگی به موضوع پوشش دانشجویان و نوع حجاب در دانشگاهها از حدود پنج تا شش ماه پیش در این دانشگاه تشکیل شده است.
او در گفتگو با خبرگزاری ایسنا توضیح داد که این کارگروه بر اساس گزارشهای محرمانه، با دانشجویان تماس میگیرد و از آنها برای گفتگو در مورد نوع حجاب در دانشگاهها دعوت میکند تا پیش از ارجاع موضوع به شورای انضباطی، امکان حلوفصل آن فراهم شود. به گفتهی امید، مشاور امور زنان دانشگاه نیز در جلسات این کارگروه حضور دارد و در صورت دستیابی به تفاهم، پروندهی انضباطی تشکیل نخواهد شد.
با این حال، رئیس دانشگاه تهران تصریح کرد که اگر دانشجو پس از دریافت توضیحات دانشگاه همچنان بر رفتار موردنظر اصرار داشته باشد، پروندهی او مطابق مقررات به شورای انضباطی ارجاع میشود.
او با اشاره به آییننامههای وزارت علوم گفت دانشگاه قصد ندارد همه مصادیق پوشش را بهصورت جزئی و دقیق تعیین کند و میکوشد با رویکردی که آن را «متعادل» توصیف کرده، موضوع را از طریق گفتگو پیگیری کند. به گفتهی او، در یک سال و نیم گذشته نیز نیازی به اعمال کنترلهای پیشین در ورودیهای دانشگاه تهران نبوده است.
دستورالعمل مشترک حجاب اجباری و تأکید مجلس خبرگان بر اجرای قانون
اظهارات رئیس دانشگاه تهران در شرایطی مطرح میشود که مقامهای حکومت ایران همچنان بر اجرای مقررات حجاب اجباری تأکید دارند. سعید کرمی، ۱۷ شهریور از تدوین دستورالعملی مشترک دربارهی حجاب خبر داد. او گفته بود قرار است این دستورالعمل از سوی وزارتخانههای علوم و بهداشت ابلاغ شود.
مجلس خبرگان رهبری نیز در بیانیهای بر ضرورت حفظ حجاب و عفاف و اجرای قوانین جمهوری اسلامی تأکید کرده است. این نهاد حجاب را هم وظیفهای شرعی و هم مسئولیتی قانونی دانست. همچنین از مسئولان فرهنگی و اجرایی خواسته است برای مقابله با آنچه «عادیسازی بیعفتی و تضعیف خانواده» خوانده، برنامهای جامع و مستمر تدوین کنند.
در این بیانیه، در کنار اجرای قانون، بر اقناع، فعالیتهای فرهنگی، حمایت از خانواده و تربیت نسل جوان نیز تأکید شده است. مجلس خبرگان همچنین خواستار اجرای روشن، عادلانه و یکسان مقررات شد. همچنین دربارهی پیامدهای اجرای سلیقهای و تبعیضآمیز قوانین بر اعتماد عمومی هشدار داده است.
تداوم اختلاف بر سر حجاب اجباری پس از جنبش «زن، زندگی، آزادی»
افزایش گزارشها از برخورد با دانشجویان زن در حالی صورت میگیرد که پس از اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۱ در پی جانباختن ژینا مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد، حضور زنان بدون روسری در اماکن عمومی گسترش یافته است.
با وجود تأکید نهادهای حکومتی بر اجباری بودن حجاب، نحوهی اجرای این مقررات و میزان مداخله نهادهای اداری و انتظامی در پوشش زنان همچنان محل مناقشه است.
در دانشگاه تهران، سازوکار اعلامشده بر گفتگو پیش از ارجاع پروندهها به شورای انضباطی تأکید دارد. اما امکان برخورد انضباطی با دانشجویانی را که از رعایت مقررات موردنظر دانشگاه خودداری کنند، همچنان حفظ میکند.
منابع: ایرانوایر، ددوان