رأی تازه‌ی نمایندگان کنفرانس عمومی «اوزان و مقیاس‌ها» برای حذف «ثانیه کبیسه» از زمان رسمی جهان، اختلافی دیرینه را دوباره مطرح کرده است: آیا استاندارد جهانی زمان باید با چرخش نامنظم زمین هماهنگ بماند یا نیاز سامانه‌های دیجیتال به ثبات زمانی در اولویت قرار گیرد؟ این تصمیم که اجرای آن برای ۲۰ می ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده، می‌تواند شیوه‌ی هماهنگی زمان در فناوری، نجوم و دیگر حوزه‌های وابسته به زمان‌سنجی دقیق را تغییر دهد.
ثانیه‌ای که سامانه‌های جهانی را مختل می‌کند
افزودن تنها یک ثانیه به ساعت‌ها می‌تواند برای زیرساخت‌های دیجیتال دردسرساز باشد. در سال ۲۰۱۲، هم‌زمان با اعمال ثانیه کبیسه، وب‌سایت‌هایی مانند ردیت و لینکدین با اختلال مواجه شدند و پروازهای شرکت هواپیمایی کانتاس نیز به تأخیر افتادند.
این مشکلات نشان دادند که هماهنگ‌کردن ساعت‌های رسمی با حرکت زمین، با وجود اهمیت علمی آن، برای سامانه‌هایی که به زمان‌سنجی پیوسته و دقیق وابسته‌اند، هزینه‌ساز است. معاملات مالی، شبکه‌های مخابراتی، بخش انرژی و مراکز داده نیز از جمله حوزه‌هایی هستند که تغییرات ناگهانی زمان می‌تواند عملکرد آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
شرکت‌های فناوری برای کاهش این خطر، راهکارهای متفاوتی به کار گرفته‌اند. گوگل در سال ۲۰۰۸ به‌جای افزودن یک ثانیه در لحظه‌ای مشخص، تغییر زمان را طی ۲۰ ساعت و در گام‌های کوچک اعمال کرد. این روش که به عنوان راهی برای جلوگیری از اختلال ناگهانی طراحی شده بود، نشان داد شرکت‌ها ممکن است برای مدیریت زمان، از رویکردهایی متفاوت با استاندارد رسمی جهانی استفاده کنند.
گسترش چنین راهکارهایی نگرانی دیگری را به وجود آورد: اگر هر شرکت زمان را به شیوه‌ی خود تنظیم کند، هماهنگی بر مبنای ساعت هماهنگ جهانی، یا UTC، دشوارتر خواهد شد.
چرا ساعت رسمی جهان به ثانیه کبیسه نیاز داشت؟
ثانیه کبیسه از سال ۱۹۷۲ برای هماهنگ نگه‌داشتن ساعت رسمی جهان با چرخش زمین به کار گرفته شده است. برخلاف ساعت‌های اتمی که زمان را با دقت و پایداری بسیار بالا اندازه‌گیری می‌کنند، چرخش زمین کاملا منظم نیست و سرعت آن در طول زمان تغییر می‌کند.
برای جلوگیری از فاصله‌گرفتن زمان رسمی از زمان خورشیدی، در مواقع لازم یک ثانیه به ساعت‌ها اضافه می‌شد. این اصلاح برای نجوم و حوزه‌هایی که به ارتباط میان زمان و موقعیت زمین وابسته‌اند، اهمیت ویژه‌ای داشته است.
از زمان آغاز این رویه تاکنون، ثانیه کبیسه ۲۷ بار اعمال شده است. با این حال، اختلاف میان نیاز به حفظ هماهنگی نجومی و ضرورت ثبات در سامانه‌های رایانه‌ای، به تدریج به مساله‌ای جدی در مدیریت استاندارد جهانی زمان تبدیل شد.
حذف زودتر از موعد پس از یک پیش‌بینی تازه
نمایندگان کنفرانس عمومی اوزان و مقیاس‌ها در سال ۲۰۲۲ توافق کرده بودند که ساعت رسمی جهان تا سال ۲۰۳۵ از الزام افزودن ثانیه کبیسه آزاد شود. اما پیش‌بینی‌های تازه درباره‌ی تغییرات چرخش زمین، احتمال وقوع رویدادی متفاوت را مطرح کرد: نخستین «ثانیه کبیسه منفی.»
در این حالت، به جای افزودن یک ثانیه به ساعت‌ها، باید یک ثانیه از زمان رسمی حذف شود. اقدامی که تاکنون سابقه نداشته و می‌تواند چالش‌های فنی تازه‌ای ایجاد کند.
این احتمال باعث شد برنامه‌ی کنارگذاشتن ثانیه کبیسه جلو بیفتد و تاریخ ۲۰ می ۲۰۲۷ برای اجرای تغییر تعیین شود. حذف این سازوکار، فشار ناشی از اصلاحات ناگهانی زمان را از دوش بسیاری از سامانه‌های دیجیتال برمی‌دارد. اما به معنای پایان همه‌ی اختلاف‌ها درباره‌ی نحوه‌ی تعریف و استفاده از زمان نیست.
آیا نیاز شرکت‌های فناوری در اولویت قرار گرفته است؟
اگرچه حذف ثانیه کبیسه می‌تواند کار شرکت‌های فناوری را آسان‌تر کند، پیامدهای آن برای همه یکسان نخواهد بود. ستاره‌شناسان و پژوهشگرانی که به ارتباط دقیق میان زمان رسمی و چرخش زمین نیاز دارند، دیگر نمی‌توانند ساعت رسمی جهان را نماینده‌ای تقریبی از حرکت زمین در نظر بگیرند. درنتیجه باید برای این نیاز از روش‌های دیگری استفاده کنند.
«میشل بستین»، استاد دانشگاه ادینبرا، با طرح این پرسش که آیا نیاز رایانه‌ها اکنون بر نیاز دیگران مقدم شمرده می‌شود، به بُعد گسترده‌تر این تصمیم اشاره کرده است. او یادآوری می‌کند که ساعت‌ها ابزارهایی هستند که انسان‌ها برای پاسخ‌گویی به نیازهای خود طراحی کرده‌اند. درنتیجه می‌توان آن‌ها را متناسب با شرایط تغییر داد.
برای نمونه، ساعت برج هتل «بالمورال» در ادینبورگ اسکاتلند از سال ۱۹۰۲ سه دقیقه جلوتر تنظیم شده است تا مسافران قطارهای خود را از دست ندهند. اپل نیز قابلیتی برای ساعت هوشمند خود در نظر گرفته که امکان تنظیم عمدی زمان نادرست را فراهم می‌کند.
بنابراین از نگاه بستین، مساله صرفا انتخاب میان زمان دقیق و زمان نادقیق نیست. بلکه تعیین این موضوع است که استانداردهای زمان‌سنجی بر اساس نیاز چه کسانی شکل بگیرند. او می‌گوید «شکل» ساعت همچنان محل بحث است. پس باید تصمیم گرفت آیا این بحث را به غول‌های فناوری بسپاریم یا نه.
منبع: یورونیوز
